Te Hiranga o te Ārai Mate mō ngā Whaea me ngā Pēpi
Ko te werohanga te wawaotanga hauora tino whai hua hei whakahaere i ngā mate pāwera me te whakapai ake i te kounga o te oranga. He mea nui te werohanga ehara i te mea mō ngā tamariki anake engari mō ngā wāhine hapu hoki. Ehara i te mea ko te tiaki i ngā tāngata takitahi anake te kaupapa o te werohanga engari mō te tiaki i te hapori whānui mā te whakatū i te ārai mate kahui. Ka matapakihia e tēnei tuhinga te hiranga o te werohanga mō ngā whaea me ngā pēpi, ngā momo werohanga me hoatu, me ō rātou painga mō te wā poto me te wā roa.
He aha te hiranga o te werohanga ārai mate?
1. Ārai i ngā Mate Pirau
Ko te werohanga ārai mate tētahi o ngā huarahi pai rawa atu hei ārai i ngā mate pipiri ka pā mai he raruraru nui, he hauātanga, he mate rānei. Ko ngā mate pēnei i te polio, te rewharewha, te tetanus, me te pertussis (mare whooping) ētahi tauira o ngā mate ka taea te ārai mā te werohanga ārai mate.
2. Te Tiaki i ngā Pēpi Whakaraerae
Kāore i te tino whanake te pūnaha ārai mate o ngā pēpi hou, ā, he tino ngāwari ki a rātou te pāngia e ngā mate maha. Mā te werohanga ka ārai wawe i ēnei mate, ka taea ai te whakaiti i te tūponotanga o ngā raruraru nui.
3. Te Tiakitanga o ngā Whakatipuranga e Rua
Ka tiakina hoki e ngā wāhine hapū e whiwhi ana i ngā ārai mate ā rātou pēpi. Hei tauira, ko te ārai mate tetanus i te wā hapūtanga ehara i te mea ka tiaki noa i te whaea engari ka whakapakari hoki i te ārai mate o te pēpi ki te tetanus neonatal, he mate ka mate pea i ngā pēpi hou.
Ngā Momo Ārai Mate e Manakohia ana
Te Ārai Mate mō ngā Wahine Hapū
Ahakoa kāore e tika kia hoatu ētahi ārai mate i te wā e hapu ana, tera ētahi e tino taunakitia ana, tae atu ki:
1. Te Diphtheria, te Tetanus, me te Pertussis (DTP): He mea tino nui te tiaki i ngā pēpi mai i te maremare whooping, he mea tino morearea pea mō ngā pēpi hou.
2. Rewharewha: He ngawari ake te pāngia o ngā wāhine hapū e ngā raruraru rewharewha, ā, ka kino pea tēnei mō te pēpi kāore anō kia whānau.
3. Hepatitis B: Hei tiaki i te pēpi mai i te horapa o te hepatitis B i te wā e whānau ana.
Te Ārai Mate mō ngā Pēpi
Me whiwhi ngā pēpi i tētahi raupapa werohanga kia rite ki te wātaka werohanga kua whakatūria e ngā mana hauora, pērā i te WHO, i te Manatū Hauora rānei. Ko ētahi o ngā werohanga nui ko:
1. BCG (Bacillus Calmette–Guérin): Hei ārai i te mate kohi.
2. DTP: Hei ārai i te diphtheria, te tetanus, me te pertussis.
3. Polio: Ka hoatu mā te waha, mā te werohanga rānei hei ārai i te poliomyelitis.
4. Hepatitis B: Hei tiaki i ngā pēpi mai i te mate hepatitis B.
5. MR (Measles Rubella): Hei ārai i te rewharewha me te rubella.
6. HiB (Haemophilus influenzae momo B): Hei ārai i te niumōnia me te meningitis.
Ngā Hua o te Ārai Mate mō te Hauora Tūmatanui
1. Āraitanga Kahui
Ina werohia he wāhanga nui o te taupori, ka taea te whakaiti i te horapa o ngā mate pipiri. He mea nui tēnei hei tiaki i te hunga kāore e taea te werohia nā ētahi āhuatanga hauora, pērā i te mate pāwera kino, te ngoikore rānei o te pūnaha ārai mate.
2. Te Hekenga o te Reiti Mate Pēpi
Kua kitea te whai huatanga o te werohanga ārai mate ki te whakaiti i te mate o ngā pēpi puta noa i te ao. Hei tauira, kua whakaitihia e te werohanga ārai mate te mate rewharewha mā te neke atu i te 80% mai i te tau 2000.
3. Ngā Penapena i ngā Utu Hauora
He pai ake te ārai i te rongoā. Mā te werohanga ka ārai i ngā mate e hiahia ana ki te maimoatanga hauora utu nui, ā, ka taea hoki e te tangata me te kāwanatanga te penapena i ngā utu hauora nui.
Ngā Wero me ngā Kōrero Hē
Ahakoa e mōhiotia whānuitia ana ngā painga o te werohanga ārai mate, kei te mau tonu ngā wero ki te whakatinana i ngā kaupapa werohanga ārai mate, inā koa i ngā whenua whakawhanake. Ko ētahi o ēnei wero ko:
1. Te Kore o te Huarahi me te Hanganga: I ētahi wāhi, inā koa ko ngā wāhi tūmatanui, he iti tonu te urunga atu ki ngā whare hauora me te werohanga ārai mate.
2. Ngā Kōrero Hē me te Whakahē: He arai nui te kōrero hē mō ngā kano kano. Mā ngā kōrero pakiwaitara me ngā kōrero tinihanga e horapa ana mō ngā kano kano ka hua ake te kore whakapono o te marea ki ngā kaupapa werohanga kano.
3. Te Wātea o te Werohanga: He raruraru te whakaputa me te tohatoha i ngā werohanga, inā koa i ngā wā ohorere pēnei i te mate urutā.
Ngā Hikoinga hei Whakanui ake i te Kapinga Ārai Mate
1. Mātauranga Tūmatanui
Me haere tonu ngā kāwanatanga me ngā mana hauora ki te whakaako i te marea mō te hiranga o te werohanga ārai mate mā roto i ngā momo pāpāho, tae atu ki ngā kaupapa hauora me ngā kaupapa mātauranga i ngā kura.
2. Te Whakapai Ake i ngā Hanganga Hauora
Ko te whakapakari i ngā hanganga hauora i ngā wāhi tūmatanui mā te hanganga o ngā wāhi hauora, te whakangungu i ngā kaimahi hauora, me te whakarato i ngā ratonga kawe waka mō te tohatoha kano ārai mate, he mahi nui ēnei hei whakanui ake i te kapinga o ngā kano ārai mate.
3. Te Whakamahinga o te Hangarau
Mā te whakamahinga o ngā hangarau mōhiohio ka āwhina i te aroturuki i te kapinga werohanga, te tuku whakamaumahara ki te rārangi werohanga, me te whakaako i te marea mō te hiranga o te werohanga.
4. Te mahi tahi a te Kāwanatanga me te Rāngai Tūmataiti
Mā te mahi tahi whai hua i waenga i ngā kāwanatanga, ngā whakahaere kore-kāwanatanga, me te rāngai tūmataiti ka taea te whakapai ake i te whai huatanga o ngā kaupapa werohanga. Hei tauira, ka taea e ngā kamupene rongoā te mahi tahi me ngā kāwanatanga ki te whakarite kia wātea te werohanga.
Whakamutunga
Ko te werohanga ārai mate tētahi o ngā wawaotanga hauora tino whai hua, tino whai hua hoki hei tiaki i ngā whaea me ngā pēpi mai i ngā mate urutā maha. Ehara i te mea ko te tangata takitahi anake te painga o te whakapiki ake i te urunga atu me te whakaae ki te werohanga, engari ko te hapori whānui anō hoki. Mā te mātauranga, te whakapai ake i ngā hanganga, me te mahi tahi kaha i waenga i ngā rōpū rerekē, ka taea te wikitoria i ngā wero ki te whakatinana i ngā kaupapa werohanga ārai mate. Mā te hiahia tahi ki te whakatutuki i tētahi ao kāore he mate urutā ka āwhina i te hanga i tētahi whakatupuranga hauora me te kaha ake.
