Ngā Tikanga Whakaora Hiko i roto i te Whakaora Tinana
Ko te whakaora hiko he tikanga e whakamahia whānuitia ana i roto i te whakaora tinana hei āwhina i te whakaiti i te mamae, te whakateretere i te whakaora kiko, te whakapai ake i te mahi uaua, me te tautoko i te tukanga whakaora mō ngā momo mate musculoskeletal me te neurological. Ahakoa te ahua hangarau o te kupu "hiko", ko tōna whakamahinga i roto i te whakaora tinana he ine, he haumaru, ā, he mea whakarite kia rite ki ngā hiahia o te tūroro. E matapakihia ana e tēnei tuhinga ngā ariā taketake, ngā momo tikanga whakaora hiko e whakamahia whānuitia ana, ngā tohu, ngā contraindications, me ngā whakaaro haumanu mō ngā putanga whakaora tino pai.
Ngā Ariā Taketake o te Whakaora Hiko
I roto i te whakaora tinana, ko te whakaora hiko e pā ana ki te whakamahinga o ngā iahiko hiko me ngā tawhā motuhake—pērā i te auau, te kaha, te whānui o te pā, me te roa—hei whakaputa i ngā pānga ā-tinana ki ngā kiko o te tinana. Ka uru atu pea ēnei pānga ki te whakatikatika i te mamae mā te pūnaha io, te whakaoho i ngā uaua e whakaheke ana, te pikinga o te rere o te toto ā-rohe, me te tautoko i te whakaora patunga.
Kāore te whakaora hiko e tū motuhake hei "maimoatanga tuatahi," engari he wāhanga whānui o tētahi kaupapa whakaora whānui e uru ana ki te whakakori tinana whakaora, te mātauranga, te whakaora ā-ringa, me te whakarerekētanga ngohe. Ko te tikanga o tēnei, ko te angitu o te whakaora hiko e tino whakawhirinaki ana ki te tautuhi tika o te whakaora tinana, te whiriwhiri i ngā tikanga tika, me te piripono o te tūroro ki te whakakori tinana me ngā taunakitanga ngohe o ia rā.
Ngā Momo Tikanga Whakaora Hiko Noa
1. TENS (Whakaohooho Hiko ā-Waewae)
Ko te TENS tētahi o ngā tikanga rongonui mō te whakahaere mamae. Ka whakatakotoria ngā hiko ki te kiri i te wāhi e mamae ana, i ngā ara io rānei e pā ana, ā, ka whakamahia he iahiko iti te kaha hei whakaoho i ngā io pūoro.
Te kaupapa matua:
– Ka whakaiti i te mamae nui me te mamae mau tonu (hei tauira, te mamae o te tuara o raro, te osteoarthritis, te mamae o te kaki).
– Tautokohia ngā tūroro kia pai ake ai tā rātou mahi i ngā mahi whakaora.
Ko te tikanga mahi e whakaahuatia pinepinetia ana:
– Te ariā "Mana Kūaha": ka taea e te whakaohooho i ngā kare ā-roto te "kati i te kūaha" o te tuku mamae ki te pūnaha io matua.
– Te nui haere o te tukunga endorphin i ētahi tautuhinga (hei tauira, te auau iti me te kaha teitei ake engari he whakamarie tonu).
Ngā tuhipoka haumanu:
Ka rerekē pea te whai huatanga o te TENS i waenga i ngā tāngata takitahi. Ka pā nui te whakatakotoranga o te hiko me ngā whakatikatika tawhā ki ngā hua.
2. NMES (Whakaoho Hiko Neuromuscular)
Ko te whāinga o te NMES he whakaoho i ngā uaua mā te whakaoho hiko. Kāore i rite ki te TENS, e aro ana ki ngā io pūoro, ka aro te NMES ki ngā io nekeneke, ka hua ai te uaua.
Ngā tohu whānui:
– Te ngoikore o ngā uaua i muri i te pokanga (hei tauira, te whakaoranga i muri i te hanga anō i te ACL, te pokanga turi).
– Te ngoikore o te uaua nā te kore e taea te nekeneke.
– Te whakaako anō i ngā uaua e pupuhi ana ina uaua te tūroro ki te whakahohe i ngā uaua i a ia anō.
painga:
– Ka āwhina ki te pupuri i te papatipu me te kaha o ngā uaua.
– Ka whakapai ake i te whakahaere io-uaua ina honoa ki te whakakori tinana hohe.
Ngā whakaaro nui:
Me whakatakoto te NMES ki te kaha e ranea ana hei whakaputa i ngā whakahekenga mahi, me te noho haumaru, me te manawanui hoki. He tino whai hua tēnei tikanga ina tonoa te tūroro ki te mahi i ngā whakahekenga hohe i te wā kotahi me te whakaohooho.
3. FES (Whakaoho Hiko Mahi)
Ko te FES he momo whakaoho hiko motuhake ake: ka tukuna te iahiko hei whakaputa i ngā nekehanga mahi, hei tauira, hei āwhina i te piko o te pona waewae i te wā e hikoi ana i roto i ngā tūroro whiu (te maturuturunga o te waewae), te āwhina rānei i ngā mahi hopu i roto i ētahi āhuatanga pūnaha io.
Kaupapa:
– Ka āwhina i ngā mahi whai hua (te hikoi, te hiki waewae, te toro atu).
– Ka tautoko i te neuroplasticity mā roto i ngā mahi nekehanga auau "whai tikanga" e whai hua ana.
Ngā tono haumanu:
– Te whiu, te whara io, te whara tuaiwi i ētahi wā, me ētahi atu āhuatanga pūnaha io e aromatawaitia ana e te kaiwhakaora tinana.
4. IFC (Whakaora Auaha Ārai)
E rua ngā iahiko auau reo e whakamahia ana e IFC e "pōrearea" ana ki roto i te kiko, ka puta he pānga rongoā ki ngā wāhi hohonu ake i te TENS i ētahi wā.
Ngā whakamahinga e whakamahia whānuitia ana:
– Ka whakaiti i te mamae me ngā uaua e pupuhi ana.
– Ka whakapai ake i te tohanga toto ā-rohe.
Ngā painga whai hua:
Ki ētahi tūroro he pai ake te IFC mō ngā wāhi mamae nui nā te mea he "māeneene" te ahua o te mamae ki te kiri, ahakoa he takitahi tonu ngā urupare.
5. EMS mō te Whakakaha me te Whakangungu (i waho i te horopaki hauora anake)
I ētahi wāhi rongoā, ka whakamahia hoki te EMS hei āwhina i ngā mahi whakapakari tinana i roto i ētahi āhuatanga. Heoi, i roto i te horopaki o te whakaora tinana haumanu, me noho tonu te whakamahinga o te EMS i runga i te aromatawai, i ngā whāinga whakaora, me te haumaru o te tūroro, kaua ko te "hanga uaua" anake.
6. Iahiko iti
Ka whakamahia e te iahiko iti ngā iahiko tino iti te kaha (microamperes), ā, he maha ngā wā ka whakatairangahia hei tautoko i te whakaora kiko me te whakaiti i te mamae.
Whakamahia:
– Ka whakamahia e ētahi tākuta mō te mamae mau tonu, mō te whakaora rānei i ngā kiko ngohengohe.
Ngā Kōrero:
Tērā pea ka rerekē ngā taunakitanga pūtaiao i runga i te tohu me te tikanga. Me noho tonu te whakamahinga hei mea nui, ā, me whakawhirinaki ki te aromatawai i ngā putanga o te manawanui.
7. Iontophoresis (Whakaora Tukunga Rongoā me te Ia Hiko)
Ka whakamahia e te iontophoresis he iahiko hiko hei āwhina i te tuku i ngā rongoā ā-kiri kua whakakahangia (hei tauira, ētahi rongoā ārai-mumura) mā te kiri.
Ngā tohu e whakamahia ana i ētahi wā:
– Ētahi mate pūkahukahu, mamae mumura ā-rohe i ētahi wā.
Ngā tuhipoka haumaru:
Me aroturuki te mōrearea o te riri o te kiri; me tika te whiriwhiri me te rerekētanga o te rongoā.
Ngā Tohu mō te Whakaora Hiko i roto i te Whakaora Tinana
I te nuinga o te wā, ka whakaarohia te whakaora hiko i roto i:
– Mamae uaua: mamae tuara o raro, mamae kaki, mate osteoarthritis, mamae pakihiwi.
– Whai muri i te whara, i te pokanga rānei: hei āwhina i te whakahohe i ngā uaua, te whakaiti i te mamae, me te tere ake te whakaora mahi.
– Ngā āhuatanga io: te whiu, ētahi mate pukupuku io, ngā mate whakahaere uaua.
– Ngā māuiuitanga o ngā uaua me te pēhanga o ngā kiko ngohengohe.
– Ētahi āhuatanga e hiahia ana kia āwhinahia te nekehanga mahi (ina koa me te FES).
Heoi, me whakanui anō me whakatau ngā tohu motuhake mā te whakamātautau whakaora tinana, tae atu ki te hītori mahi, te whakamātautau i te nekehanga, te kaha, te mahi, me ngā whāinga a te tūroro.
Ngā Whakakorenga me ngā Whakatūpato
Ahakoa he haumaru te rongoā hiko, he maha ngā ārai me ngā ārai, tae atu ki:
– Ngā taputapu whakaterenga ngākau, ētahi taputapu tāpiri hiko rānei (me whai kōrero hauora/hua rānei).
– Te hapūtanga: inā koa te puku/hope (tērā pea ka rerekē ngā kaupapa here; me tūpato).
– Ngā wāhi e tino pāngia ana e ngā raruraru tairongo: te mōrearea o te wera/te riri nā te mea kāore te tūroro e rongo i te kaha rawa.
– Te kiri i mumura, ētahi patunga tuwhera, ngā mate pāwera rānei ki te piri hiko.
– Te mate pukupuku (puku) i te wāhi e rongoatia ana: me karohia te nuinga o te wā mēnā kāore he whakaaro hauora motuhake.
– Te toto totoka/te mōrearea o te embolism i ētahi wāhi: mā te whakaohooho ka piki ake te mōrearea o ngā raruraru.
Ka tirotirohia e te kaiwhakaora tinana te kiri o te tūroro, ā, ka whakarite kia haumaru ngā āhuatanga o te tinana, tae atu ki te tirotiro i te āhua o te kiri, te kare ā-roto, me te whakamarie i te wā e rongoatia ana.
Ngā Tawhā me ngā Tikanga Whakamahinga e Pā Ana ki ngā Hua
Ko te angitu o te whakaora hiko ehara i te mea ko te momo taputapu anake, engari ko ngā tawhā me ngā tikanga tono anō hoki, pēnei i:
– Te auau me te whānui o te pā: ka pā ki te mea ko te mamae te whāinga, ko te kōpiri uaua rānei.
– Te kaha: me rawaka hei whakaputa i tētahi pānga engari me noho whakamarie tonu.
– Te roa o te wā: ehara i te mea he pai ake te roa; me tika hoki mō te whāinga.
– Te whakatakotoranga o te hikohiko: te whakatau i te wāhi i whakaohokia.
– Te whakakotahitanga me te whakakori tinana: inā koa ko te NMES/FES, he pai ake ngā hua ina whakakotahihia me te whakakori tinana hohe me te whakangungu mahi.
Nō reira, me whakahaere te whakaora hiko e te kaiwhakaora tinana, e te kaimahi hauora matatau rānei, ā, me āta whai ngā tūroro i ngā tohutohu.
Whakamutunga
Ko ngā tikanga whakaora hiko i roto i te whakaora tinana e kapi ana i ngā momo tikanga maha pēnei i te TENS, NMES, FES, IFC, microcurrent, me te iontophoresis. He rerekē te kaupapa me te tikanga o ia tikanga—mai i te whakaiti i te mamae me te whakaoho i ngā uaua ki te āwhina i te nekehanga mahi. Ahakoa he pai, ehara te whakaora hiko i te otinga kotahi; ko ngā hua pai rawa atu ka tutukihia ina whakakotahihia te whakaora hiko me ngā mahi whakaora tika, te mātauranga, me te whakarerekētanga ngohe. Mā te aromatawai tika, te whiriwhiri tikanga tika, me te whakatinanatanga haumaru o ngā tawhā, ka taea e te whakaora hiko te noho hei taputapu whai hua hei whakatere i te whakaora me te whakapai ake i te kounga o te oranga o te tūroro.
Ki te hiahia koe, ka taea e au te whakarite i tēnei tuhinga kia rite ki ō hiahia motuhake—hei tauira, mō tētahi mahi whare wānanga (me ngā tohutoro), mō ngā ihirangi rangitaki haumanu (he rongonui ake, he whakatenatena ake), mō tētahi kaupapa whakangungu rānei (he hangarau ake me ngā ripanga tawhā me ngā tauira take).