Ngā Ariā Taketake o te Ariā Aho
Ko te ariā aho he peka o te ahupūngao ariā e ngana ana ki te whakamārama i te āhua taketake o te ao mā te whakauru i te whakaaro ehara ngā matūriki taketake i ngā pūwāhi, engari he mea kotahi-ahu e kiia nei ko "ngā aho." Ko tēnei ariā tētahi o ngā nganatanga nui rawa atu i roto i te ahupūngao ki te whakakotahi i ngā taunekeneke taketake katoa e mōhiotia ana—tae atu ki te kaha ā-papatipu—ki roto i tētahi anga ariā kotahi, ōrite. Ka whakamāramahia e tēnei tuhinga ngā ariā taketake o te ariā aho, me pēhea tōna whanaketanga, me ōna pānga ki te ahupūngao o ēnei rā.
Papamuri Poto
Ko te ariā ariā o ngā matūriki taketake i roto i te ahupūngao matarohia e whakaahuatia ana he mea kore-ahu, he "ira" rānei. Kua angitu te whakaahua a te miihini matū me te ariā whānui o te whanaungatanga i ētahi āhuatanga o te ao, engari ka puta he uauatanga i te whakakotahitanga o ēnei. Ko tētahi o ngā wero nui i roto i te ahupūngao ko te hanga i tētahi "Ariā o ngā Mea Katoa" (ToE) ka taea te whakamārama i ngā āhuatanga taiao katoa mā te whakamahi i tētahi huinga ture kotahi. Kua puta ake te ariā aho hei kaitono whai hua hei whakakī i tēnei āputa.
Ngā Ariā Matua o te Ariā Aho
Ko te ariā matua o te ariā aho, ehara ngā matūriki taketake i ngā ira, engari he aho ririki, tata ki te 10^-33 cm te roa (he iti ake i tā tātou e kite nei i ngā hangarau o nāianei). Ka taea e ēnei aho te wiri i ngā huarahi rerekē, ā, mā ēnei wiri rerekē ka whakatau te momo matūriki ka puta. Nō reira, ka taea te whakaaro ko ngā matūriki katoa o te ao whānui he whakaaturanga o ngā aho e wiri ana i roto i ngā tauira motuhake.
Ngā Momo Aho
E rua ngā momo matua o ngā aho i roto i te ariā aho:
1. Aho Tuwhera: Aho me ngā pito kore utu.
2. Aho Kati: He aho e honoa ana ōna pito hei hanga i tētahi porowhita.
Ka taea e ēnei momo wiri aho rerekē te tohu i ngā matūriki rerekē. Hei tauira, kua whakaarohia ngā photon, ngā irahiko, tae atu ki ngā graviton (ngā matūriki whakapae e kawe ana i te kaha ā-papa) hei wiri ahurei o ngā aho.
Ngā Ahu Tāpiri
Ko tētahi o ngā āhuatanga tino whakamere, tino tautohenga hoki o te ariā aho ko te whakaurunga mai o ngā āhuatanga tāpiri. Kei te noho tātou i tētahi ao e toru ngā āhuatanga ā-wāhi me te āhuatanga ā-wā kotahi, arā, e whā ngā āhuatanga katoa o te wāhi-wā. Heoi, me nui ake i te whā ngā āhuatanga o te ariā aho kia ōrite ai te pāngarau. Ko te ariā aho māmā rawa e hiahia ana kia 10 ngā āhuatanga katoa, ko ngā putanga uaua ake, pērā i te ariā-M, e hiahia ana kia 11. Nā tēnei ka ara ake te pātai: kei hea ēnei āhuatanga tāpiri e haere ana?
Ko te whakamārama e whakaarohia ana ko ēnei inenga he "huna" i runga i ngā tauine tino iti, he iti rawa kia kore e taea te tirotiro tika. E mōhiotia ana tēnei tukanga ko te whakakīkī. Ko tētahi tauira rongonui o te whakakīkī ko te wāhi Calabi-Yau, e āhei ai te tito me te honohono i ēnei inenga tāpiri i roto i tētahi hanganga pāngarau uaua engari he iti.
Ngā Aho Matua me te Tino Āhuarite
Ko tētahi o ngā whanaketanga nui o te ariā aho ko te whakaurunga o te supersymmetry, ā, ka puta ko te ariā superstring. Ko te supersymmetry te mātāpono e whai hoa fermion (he hoa kawe matū) ia matūriki boson (e mau ana i te kaha), ā, ko te ritenga kē. Kāore anō kia kitea te supersymmetry mā te whakamātautau, engari e kiia ana he mea whakamere nā te mea ka taea e ia te whakatika i ētahi raruraru i roto i te ahupūngao matūriki, pērā i te hierarki o ngā papatipu me te ōritetanga pāngarau.
Me whai supersymmetry te ariā aho-rahi kia ōrite ai te ariā. Mā tēnei ka ārahi tātou ki ētahi whakatakotoranga rerekē e rima o te ariā aho-rahi:
1. Momo Tuatahi
2. Momo IIA
3. Momo IIB
4. Heterotic-O
5. Heterotic-E
Ka whakanohohia e ia o ēnei ariā e rima ngā aho ki tētahi hanganga paku rerekē, ā, he huarahi motuhake anō hoki mō te whakakīkī.
Te Takiruatanga me te Ariā-M
Ahakoa e rima ngā ariā superstring motuhake, ko te kitenga o te takiruatanga e tohu ana ko ēnei ariā superstring e rima he whakaaturanga rerekē pea o tētahi atu ariā taketake, e kiia nei ko te Ariā-M. Ko te takiruatanga e whakaahua ana i tētahi āhuatanga e rua ngā ariā āhua rerekē he rite tonu te whakaahuatanga i raro i ngā āhuatanga rerekē. Hei tauira, ko te takiruatanga-T e hono ana i te momo IIA me te momo IIB, ā, ko te takiruatanga-S e hono ana i te momo I me te heterotic.
Kei te whanake tonu te ariā-M, ā, he wāhanga rangahau hohe i roto i te ahupūngao ariā. E whakaaro ana i ngā taha e 11 o te wāhi-wā, ā, e tāpirihia ana ngā mea taha teitei ake e mōhiotia ana ko ngā kiriuhi, ko ngā "pūnaha" rānei, hei tāpiri atu ki ngā aho.
Ngā Pānga ki te Ahupūngao
He nui rawa ngā pānga o te ariā aho, ki te kitea tōna tika. Tuatahi, ka taea e ia te whakakotahi i te kaha ā-papa me te miihini irahiko i roto i te anga kotahi, rite tonu, he mea kāore anō kia tutuki i te ahupūngao o nāianei. Kei a ia anō te kaha ki te whakatakoto huarahi mō te māramatanga hohonu ake ki te ao tūroa, inā koa i roto i te horopaki o te Pāhūtanga Nui me ngā āhuatanga motuhake o te pōro pango.
Hei tāpiri atu, ka taea e te ariā aho te whakaoti rapanga maha i roto i te ahupūngao matūriki, tae atu ki te raruraru hierarki papatipu me te pūmau aorangi. Ahakoa he nui tonu ngā whakahē me ngā whakapae, nā te kore o ngā taunakitanga whakamātautau tika, ko te ariā aho tonu tētahi o ngā wāhanga rangahau tino whakahihiri i roto i te ahupūngao.
Ngā Wero me te Whakahē
He maha ngā wero me ngā whakahē e pā ana ki te ariā aho. Ko tētahi whakahē nui ko te kore o ngā matapae ka taea te whakamana mā te whakamātautau. Ko ngā tauine pūngao e whai pānga nui ai te ariā aho kei tua atu i te kaha o te hangarau whakamātautau o nāianei. Hei tāpiri, he maha ngā otinga pea mō te whakakīkī i ngā taha atu, ka hua ake he whenua ariā aho tino whānui, ka uaua ake ai ngā matapae ka taea te whakamātautau.
I te nuinga o te wā, he ngana nui te ariā aho ki te whakakotahi i ngā ture katoa o te ao i roto i tētahi anga kotahi, huatau, pumau hoki. Ahakoa kāore anō kia kitea he taunakitanga whakamātautau, kua whakaurua mai e te ariā he maha ngā whakaaro auaha me ngā taputapu pāngarau kua whakatuwhera i ngā huarahi hou mō te tūhuratanga ariā. Ko te heke mai o te ariā aho me ōna tono i roto i te ahupūngao tētahi o ngā pātai nui e tatari ana kia whakautua.
