Ngā Tauira Pātai e Matapaki ana i te Whakareatanga DNA
He tukanga koiora taketake te tāruaruatanga DNA, ā, he mea nui hoki mō te oranga tonutanga o ngā rauropi. I roto i tēnei tukanga, ka tāruarua ngā ngota DNA i a rātou anō, ā, ka whiwhi ia pūtau tamahine i tētahi tārua ōrite o te DNA o te pūtau matua. He mea nui te mārama ki te tikanga o te tāruaruatanga DNA i roto i te horopaki o te koiora ngota me ngā tono mahi pēnei i te rangahau ira me te hangarau koiora. Ka matapakihia e tēnei tuhinga ngā ariā taketake o te tāruaruatanga DNA, ā, ka whakaratohia he tauira hei whakahōhonu ake i tō tātou māramatanga.
Ngā Ariā Taketake o te Whakareatanga DNA
I mua i te urunga atu ki ngā tauira raruraru, me arotake tātou i te tukanga o te tāruarua DNA. Ka puta te tāruarua i te wā o te wāhanga S o te huringa pūtau. Kei roto i tēnei tukanga ētahi whākōkī nui, arā:
1. Helicase: Ka huakina e tēnei whākōkī te helix takirua o te DNA mā te wawahi i ngā here hauwai i waenga i ngā turanga hauota, ka hangaia he aho tauira e rua.
2. Primase: Ka hangaia e tēnei whākōkī ngā paraimere RNA poto e hiahiatia ana hei tīmata i te hanganga DNA mā te DNA polymerase.
3. DNA Polymerase: Ko tēnei whākōkī te kawenga mō te tāpiri i ngā nucleotide i te taha o te miro tauira. He maha ngā momo DNA polymerase e whai wāhi ana ki te tāruaruatanga DNA.
4. Ligase: Ka herea e tēnei whākōkī ngā kongakonga DNA hou kua hangaia, inā koa i te miro e whakaroa ana, ā, ka honoa ngā kongakonga Okazaki.
5. Topoisomerase: Ka ārai tēnei whākōkī i te takai nui o te DNA mā te tapahi i tētahi o ngā aho DNA e rua, ā, ka taea te wetewete mārire i te porowhita.
He āhua-pūmau te tāruaruatanga DNA, arā, ko ia ngota DNA hou he aho tawhito kotahi, he aho hou kotahi. Ko ngā aho mātua e rua hei tauira mō te hanganga o te aho hou.
Ngā Pātai Tauira me te Kōrero
Me matapaki tātou i ētahi tauira pātai e pā ana ki te tukuruatanga DNA hei whakamātautau i tō tātou māramatanga.
Pātai 1:
Whakamāramahia te mahi a ngā whākōkī topoisomerase i te wā o te tāruaruatanga DNA, me ngā raruraru ka puta i te tāruaruatanga mēnā kāore e mahi ngā topoisomerase.
Kōrero:
Ko te Topoisomerase he whākōkī e ārai ana i te hanganga o te taumahatanga i roto i te wetewete DNA, ka puta ina wetewetehia e te DNA helicase te helix takirua kia rua ngā aho kotahi. Ki te kore he topoisomerase, ka taea e ngā ngota DNA te tino takai, ka uaua ai te haere tonu o te tāruarua mā ētahi atu whākōkī. Ki te kore e mahi te topoisomerase, ka mutu pea te tāruarua nā te wetewete o te taumahatanga takai, ka ārai i te mahi pai a ngā primers me ngā polymerases.
Pātai 2:
Me pēhea te whakatika a te DNA polymerase i ngā hapa i te wā e tāruaruatia ana te DNA?
Kōrero:
He āheinga whakatikatika kei roto i te DNA polymerase, arā, ko te kaha ki te kite me te whakatika i ngā hapa i roto i te tāpiritanga o te nucleotide. Ina tāpirihia e te polymerase tētahi nucleotide hē, ka tangohia e ia mā roto i tana mahi exonuclease 3' ki te 5' i mua i te tāpiri tonu i te nucleotide tika. He mea nui tēnei tukanga whakatikatika hei whakaiti i te tere hapa o te tāruaruatanga DNA.
Pātai 3:
He aha i rerekē ai te putanga o te tāruarua DNA i ngā miro kei mua me ngā miro kei muri?
Kōrero:
He āhua ā-pūmau te tāruaruatanga DNA, ā, ka taea anake te hanga DNA i te ahunga 5' ki te 3'. Mā tēnei ka puta tonu te hanga i runga i te miro matua (te miro e rite ana te ahunga hanga ki te ahunga wetewete o te helicase), i te miro whakamuri (te miro e rerekē ana te ahunga hanga ki te ahunga wetewete o te helicase), ka puta te hanga korekore. Ka hangaia te miro whakamuri i roto i ngā wāhanga iti e kiia nei ko ngā kongakonga Okazaki. Ka tīmata ia kongakonga me tētahi RNA primer hou, kātahi ka whakaroahia e te DNA polymerase.
Pātai 4:
Matapaetia he aha ka tupu mēnā kāore te whākōkī ligase e mahi tika i te wā o te tukuruatanga DNA.
Kōrero:
Ko ngā whākōkī DNA ligase te kawenga mō te hono i ngā kongakonga DNA motuhake mā te hanga hononga phosphodiester i waenga i ngā kongakonga Okazaki i te aho e whakaroa ana. Mēnā kāore e mahi te ligase, kāore e taea te hono i ēnei kongakonga DNA ki tētahi aho kotahi tonu. Nō reira, kāore e tika te hanganga o te aho DNA hou, ka puta he kino ira, ka ngaro rānei te mahi a te ira, ka pā kino pea ki te rauropi.
Te Katinga
Ko te tāruarua ira tētahi o ngā tukanga tino taketake o te koiora, e āhei ai te whakawhiti i ngā mōhiohio ira mai i tētahi whakatipuranga ki tētahi whakatipuranga. He mea nui te mārama ki ngā tikanga uaua me ngā mahi a ngā whākōkī i roto i tēnei tāruarua mō te hunga e ako ana i te koiora ngota me te hunga e mahi ana i ngā mara e pā ana ki te ira me te hangarau koiora.
Mā te mārama me te mahi i roto i ngā tauira o te tāruaruatanga DNA, ka taea e ngā ākonga me ngā kairangahau te mārama ake ki te tiaki me te whakamahi i ngā rauemi ira i roto i ngā horopaki ora rerekē. Ka whakaratohia hoki e tēnei he turanga pakari mō ētahi atu rangahau me ngā tono mahi i roto i ngā wāhi e hiahia ana ki te whakahaere ira. Ko te tumanako kua whakarei ake tēnei tuhinga i tō māramatanga ki te tāruaruatanga DNA, ā, kua āwhina i a koe ki te whakarite mō ngā wero mātauranga o te koiora ngota.
