Ngā Tauira Pātai me te Kōrero mō te Hanga i ngā Koroiti
He ranunga te kōroiti e horapa ōrite ana ngā matūriki o tētahi, neke atu rānei ngā āhua puta noa i tētahi reo marara. He whānuitia ngā whakamahinga o ngā kōroiti i roto i te oranga o ia rā, mai i te kai me ngā mea whakapaipai ki te rongoā me te ahumahi. Hei mārama ake ki te hanga o ngā kōroiti, me tīmata mā te matapaki i ētahi raruraru e pā ana.
Tauira Pātai 1: Te Hanga i ngā Colloid mā te whakamahi i te Tikanga Marara
Pātai: Whakamāramahia te tikanga marara i roto i te hanga kōrori, me te homai i ngā tauira tuturu o te whakamahinga o tēnei tikanga i roto i te ahumahi, i te rangahau rānei.
Kōrero:
Ko te tikanga whakamarara ko te wawahi i ngā matūriki nunui kia iti ake kia tae rā anō ki te rahi kōrori (1-1000 nm). Ko ētahi o ngā tikanga e whakamahia ana i roto i te tikanga whakamarara ko:
– Te Mira: Ka hurihia ngā rauemi taratara mā te whakamahi i tētahi taputapu mira motuhake kia tae rā anō ki te rahi o te matūriki korori. Hei tauira, i roto i te umanga peita, ka hurihia ngā tae tae hei whakaputa i ngā matūriki tae pai, taurite te tohatoha.
– Te Whakapūtātanga: Ko te tukanga huri i ngā matūriki matotoru hei matūriki korōra mā te tāpiri i tētahi kaihopu whakapūtā, i tētahi kaihopu whakapūtā rānei. Hei tauira, te tāpiri i ngā katote, i ngā kaihoroi rānei ka taea te whakau i ngā matūriki korōra.
– Te Whakaranu Ā-Mīhini: Te whakamahi i ngā taputapu ā-mīhini pēnei i ngā ultrasonicators hei wawahi i ngā matūriki kia iti ake te rahi.
Ko tētahi tauira tūturu o te tikanga whakamarara ko te hanga waituhi pūreretā. Ka hurihia ngā tae o te waituhi kia rite ki te nano kia koi ai, kia ōrite ai te kounga o te tānga.
Tauira Pātai 2: Te Hanga i ngā Colloid mā te Tikanga Whakapūtātanga
Pātai: Whakamāramahia te tukanga tikanga whakapūpū i roto i te hanga kōroiti, me te homai he tauira motuhake mō te whakamahinga o tēnei tikanga i roto i te hanganga kōroiti.
Kōrero:
Ko te tikanga whakapūpū ko te whakakotahi i ngā ngota iti (ngā monomer) ki ngā matūriki nunui ake kia tae rā anō ki te rahi kōrori. Ko ētahi o ngā tikanga e whakamahia whānuitia ana i roto i te tikanga whakapūpū ko:
– Ngā tauhohenga matū: Ngā tauhohenga i waenga i ngā ngota ngota e hua ake ai te hanganga o ngā matūriki korōra. Hei tauira, ko te hanganga o te konutai koura ka mahia mā te whakaiti i te otinga o te kōroira koura (AuCl3) mā te whakamahi i tētahi matūriki whakaiti pērā i te formaldehyde hei hanga i ngā matūriki koura korōra.
– Te whakamahana i tētahi otinga kua mākū: Ko tēnei tukanga he mimiti i te whakarewa mai i tētahi otinga kua mākū, ka puta ai ngā matūriki korōra. Hei tauira, ka whakamahanahia he otinga konutai tiosulfate, ka mimiti te whakarewa, ka puta ai ngā matūriki whanariki korōra.
– Te whakaurunga o ngā matū: Te tukanga whakapūpū mā te tāpiri i ētahi matū e hua ai te hanganga o ngā matūriki korōria.
Ko tētahi tauira motuhake o te tikanga whakapūpū ko te hanga i ngā matū waikura mō ngā hua rongoā. Hei tauira, ka whakamahia te waikura konumohe hei rongoā ārai waikawa i roto i ngā rongoā.
Tauira Pātai 3: Te Pūmautanga o te Colloidal
Pātai: He aha ngā āhuatanga e pā ana ki te pumau o te kōroiti, ā, me pēhea te whakakore i tēnei āhuatanga mēnā ka puta he pumau?
Kōrero:
He nui ngā āhuatanga e pāngia ana e te pumau o te colloid, tae atu ki:
– Te utu o te mata o te matūriki: He rite te utu o ngā matūriki colloidal, nō reira ka panaia e rātou tetahi ki tetahi, ā, kāore e ngāwari te hanumi, te whakapūpū rānei. Ka taea te ārai i te ua mā te tāpiri i ngā mea whakaū, pērā i ngā surfactants, ngā polymers rānei.
– Te kukū o te matūriki: Ki te nui rawa te kukū o te matūriki colloidal, ka nui ake te taunekeneke o ngā matūriki, ā, ka nui ake te tūponotanga o te piri. He mea tika kia arotauhia te kukū o te matūriki.
– Te pāmahana me te pH o te reo: Ka taea e ngā panonitanga o te pāmahana me te pH te whakarerekē i te utu mata o ngā matūriki korōra, ā, ka pā ki tō rātou pumau. Mā te whakamahi i ngā ārai pH, i ngā whakahaere pāmahana rānei, ka taea te pupuri i te pumau o te korōra.
– Te noho mai o ngā matū whakararuraru: Ka taea e ngā matū ke kāore i te whakahaeretia te taunekeneke ki ngā matūriki korori, ā, ka pā ki tō rātou pumau. Mā ngā tukanga purenga me te tāpiri i ngā tāpiringa ka taea te whakatika i tēnei take.
Hei tauira, hei whakau i ngā whakaehu hinu-i-roto-i-te-wai, ka whakamahia pinepine ngā matū horoi matū pēnei i te Tween-80 hei whakaiti i te kukū ā-mata me te ārai i te wehenga ā-wāhanga.
Tauira Pātai 4: Ngā Whakamahinga o ngā Colloid i roto i te Ahumahi
Pātai: Whakahuatia, whakamāramahia hoki ētahi whakamahinga o ngā kōrori i roto i ngā ahumahi rerekē.
Kōrero:
He maha ngā whakamahinga o ngā kōroiti i roto i ngā ahumahi maha nā ō rātou āhuatanga ahurei me te mahi. Ko ētahi o ngā whakamahinga o ngā kōroiti ko:
– Ahumahi Kai: I roto i te hanga kai pēnei i te mayonnaise, te miraka, me te aihikirīmi, ka whakamahia ngā kōrori hei whakarato i te kakano maeneene me te matotoru e hiahiatia ana.
– Ahumahi Rongoā: Ka whakamahia ngā koroid i roto i ngā hanganga rongoā hei whakapai ake i te waatea o te koiora, te pumau, me te reka. Hei tauira, ko ngā whakatārewatanga me ngā whakamomona i roto i ngā tirikara mare.
– Ahumahi Whakapaipai: Ko ngā hua whakapaipai pēnei i ngā kirīmi, ngā hinu kiri, me ngā mascara e whakamahi ana i ngā colloid hei whakarato i te kare maeneene ina pania, hei whakanui ake hoki i te whai huatanga o te hua.
– Ahumahi Kakahu: Ka whakamahia ngā koroid i roto i ngā tukanga tae hei whakarite kia ōrite te tae, kia roa hoki te mau o ngā papanga. Hei tauira, ko te whakamahinga o te wairewa i roto i te tae kakahu.
– Maimoatanga Wai: Ka whakamahia ngā koroid pēnei i ngā mea whakapūpū me ngā mea whakapūpū i roto i te maimoatanga wai hei whakarewa i ngā matūriki rewa kia mārama ai te wai.
Whakamutunga
Ka taea te hanga i ngā kōroiti mā te whakamahi i ngā tikanga maha, pērā i te marara me te whakapūpū. He mea nui te māramatanga hōhonu ki ēnei tikanga mō te whakamahi i ngā kōroiti i roto i ngā momo mara ahumahi. He mea nui anō hoki te pumau i roto i te hanga kōroiti kia pai ai te kounga o ngā hua. Ko ngā whakamahinga ahumahi maha o ngā kōroiti e whakaatu ana i tō rātou tūranga nui i roto i te oranga o ia rā. Mā te māramatanga pai, ka taea e tātou te whakamahi i ngā kōroiti mō ngā momo kaupapa whai hua.
