Otu esi agbakọ olu ihe onwunwe na owuwu obodo
Ịgbakọ olu ihe dị mkpa n'iwu ụlọ obodo. Ngụkọta olu ziri ezi na-emetụta kpọmkwem ihe achọrọ maka ihe, mmefu ego (RAB), usoro ihe eji azụta ihe, na ọbụna ịdị mma nke ọrụ ubi. Njehie obere na ngụkọ olu nwere ike inwe nnukwu ihe ga-esi na ya pụta: ezughi oke ihe nwere ike ibute nkwụsị ọrụ, ebe oke ihe na-abawanye ọnụ ahịa ma na-akpata ihe mkpofu. Isiokwu a na-atụle ụzọ bara uru maka ịgbakọ olu ihe dị na ọrụ owuwu obodo, juputara na usoro ndị bụ isi na ihe atụ ngwa.
1. Ịghọta Echiche nke Olu na Ọrụ Ụlọ
Olu bụ n'ụzọ bụ isi ihe nha nke "ọdịnaya" nke oghere nwere akụkụ atọ, nke a na-egosipụtakarị na mita kubik (m³). Agbanyeghị, n'ihe owuwu, olu ihe anaghị apụtakarị olu geometric naanị. Dịka ọmụmaatụ, maka simenti, a na-agbakọ olu dabere na ọdịdị nke ihe ahụ (ntọala, kọlụm, ogwe osisi, slab). Maka ọrụ ala, olu ihe e gwupụtara na mbepụ ga-eburu n'uche ọnọdụ ala (kọmpat, tọgbọrọ chakoo), ihe ndị na-eme ka ihe dị nro, na ụzọ owuwu. Maka ihe owuwu (brick/cinder block), a na-ejikarị m² eme ihe maka mpaghara mgbidi, mana enwere ike ịgbakọ olu ahụ ma ọ bụrụ na a maara ọkpụrụkpụ ya.
Ya mere, nzọụkwụ mbụ n'ịgbakọ olu bụ ijide n'aka: ọdịdị nke ihe ahụ, nha ziri ezi, nkeji, na ma enwere ihe ndozi dịka mbelata, mfu, ma ọ bụ mkpokọta.
2. Ụkpụrụ Ndị Dị Mkpa na Ngalaba A Na-ejikarị Eme Ihe
Ụfọdụ ụlọ ọrụ ndị a na-ahụkarị n'iwu ụlọ gụnyere:
– m³: simenti, igwupụta ihe, ihe e ji ekpuchi ihe, nkume e ji nkume rụọ, ájá e ji jupụta.
– m²: ime ka ihe dị n'ime ụlọ dị larịị, ime ka ihe dị n'ime ụlọ dị larịị, ime ka ihe dị n'ime ụlọ dị larịị, ime ka ihe ghara ịdị n'ime ụlọ dị larịị.
– m¹ (mita ndị na-agba ọsọ): paịpụ, ndepụta, ihe mgbochi, tray eriri.
– kg ma ọ bụ tọn: ígwè na-eme ka ọ sie ike, ígwè profaịlụ.
– iberibe/otu: ọnụ ụzọ, windo, ebe a na-edebe ihe ọcha.
Ọ bụ ezie na a na-agbakọ ọtụtụ ihe na nkeji dị iche iche, isi echiche ahụ ka bụ otu: a na-agbakọ ọnụọgụ site na nha eserese/nha ubi, wee gbanwee ya dịka nkeji nyocha si dị.
3. Usoro olu maka ọdịdị nkịtị
Lee usoro ndị a na-ejikarị eme ihe:
1) Ngọngọ/Prism nke akụkụ anọ
– Olu = ogologo × obosara × elu
Ihe atụ: ihe e ji simenti rụọ, ogwe osisi, ihe ndị e ji blọk rụọ.
2) Silinda
– Mpịakọta = π × r² × ịdị elu
Ihe atụ: ikpo osisi ndị na-agwụ ike, ụfọdụ paịpụ simenti.
3) Kọn a gbubiri agbaji (Frustum)
– Olu = (1/3) × π × elu × (R² + Rr + r²)
Ihe atụ: ụfọdụ ihe owuwu dịka tankị dị ka kọnịk.
4) Efere (Slab)
– Olu = mpaghara × ọkpụrụkpụ
Ihe atụ: slabs ala, ala ọrụ (simenti dị nro).
5) Trapezoid maka ọwa/mgbapụta mmiri
– Mpaghara trapezoid = (a + b)/2 × elu
– Olu = mpaghara obe × ogologo
Ihe atụ: igwu ọwa nwere akụkụ ndị na-ada ada.
Site n'ịghọta usoro ndị a dị mkpa, ị nwere ike ịgbakọ ọtụtụ olu ọrụ site na eserese na nha ndị na-arụ ọrụ.
4. Otu esi agbakọ olu simenti
A na-agbakọkarị simenti na m³ dabere na ihe owuwu. Ihe atụ dị mfe:
Ihe atụ nke 1: Ntọala ntọala ụkwụ
Dịka ọmụmaatụ, ntọala ntọala ahụ dị 1,2 m × 1,2 m × 0,3 m, ngụkọta nke iberibe iri.
Olu kwa ibe = 1,2 × 1,2 × 0,3 = 0,432 m³
Mkpokọta olu = 0,432 × 10 = 4,32 m³
Ihe atụ nke abụọ: Kọlụm
Ogidi 0,3 m × 0,3 m, elu 3,5 m, mkpokọta iberibe 8.
Olu kwa kọlụm = 0,3 × 0,3 × 3,5 = 0,315 m³
Ngụkọta = 0,315 × 8 = 2,52 m³
N'ọrụ, a na-eme ka olu simenti ahụ dịkwuo elu site na ndidi ụfọdụ (dịka ọmụmaatụ 2-5%) iji chee na mfu ga-efu n'oge a na-atụnye ihe, ihe fọdụrụ n'ime igwekota gwongworo, ma ọ bụ ihe na-adịghị mma na nhazi ahụ, dabere na amụma ọrụ ahụ.
5. Otu esi agbakọ olu ọrụ
A na-agbakọkarị nhazi ihe osise dabere na mpaghara elu dị na kọntaktị na simenti (m²), ọ bụghị olu. Ụkpụrụ bụ na akụkụ niile nke simenti a na-akpụ chọrọ nhazi ihe osise, ewezuga akụkụ ndị ejikọtara na ala ma ọ bụ ihe ndị ọzọ (dabere na usoro ahụ).
Ihe atụ: ogwe osisi 0,2 m × 0,4 m nke nwere ogologo mita 5, nhazi osisi n'akụkụ atọ (aka ekpe, aka nri, ala) n'ihi na elu ya meghere.
– Mpaghara ala = 0,2 × 5 = 1,0 m²
– Mpaghara akụkụ aka ekpe = 0,4 × 5 = 2,0 m²
– Mpaghara akụkụ aka nri = 0,4 × 5 = 2,0 m²
Mkpokọta ọrụ nhazi = 5,0 m²
Ọrụ nhazi kọlụm na-abụkarị akụkụ anọ: gburugburu × elu.
6. Otu esi agbakọ olu ọrụ ụwa (igwupụta ihe na nsọtụ)
Ọrụ ala na-ebutekarị mmejọ n'ihi ihe ndị dị ka mmụba na mbelata. Agbanyeghị, maka ngụkọ ndị bụ isi, a na-agbakọ olu site na ọdịdị nke ihe e gwupụtara ma ọ bụ ihe e gwupụtara.
Ihe atụ: Ngwuputa Ntọala Ogologo Ogologo
Ngwuputa dị ka blọk: ogologo 20 m, obosara 0,8 m, omimi 1,0 m.
Olu nke ihe e gwupụtara = 20 × 0,8 × 1,0 = 16 m³
Ọ bụrụ na ọ bụ trapezoidal (n'ihi mkpọda), jiri mpaghara trapezoidal ahụ wee mụbaa ya site n'ogologo ya. Dịka ọmụmaatụ, obosara elu bụ 1,2 m, obosara ala bụ 0,8 m, omimi ya bụ 1,0 m, ogologo ya bụkwa 20 m.
Mpaghara nkebi = (1,2 + 0,8)/2 × 1,0 = 1,0 m²
Olu = 1,0 × 20 = 20 m³
Maka ihe e ji ekpuchi azụ, a na-achọkarị ihe e ji ekpuchi azụ. Dịka ọmụmaatụ, ọ bụrụ na achọrọ 10 m³ nke ihe e ji ekpuchi azụ, a pụrụ ịchọ ihe ndị ọzọ na-adịghị ike, dabere na ihe e ji ekpuchi azụ na ụdị ihe ahụ.
7. Ịgbakọ Olu nke Nkume na Mgbidi Brick
Di na Nwunye Nkume Osimiri
Olu nke ihe owuwu nkume na-abụkarị m³. Ọ bụrụ na ntọala nkume ahụ nwere ogologo mita 15, obosara nkezi nke mita 0,6, na elu nke mita 0,7:
Olu = 15 × 0,6 × 0,7 = 6,3 m³
Ọ bụrụ na ọdịdị ahụ bụ trapezoid, jiri mpaghara obe nke trapezoid ahụ:
Mpaghara nkebi-ngalaba = (obosara elu + obosara ala)/2 × elu, wee gbakọọ ogologo.
Mgbidi Brick
A na-agbakọ mgbidi na m²: ogologo × elu.
Agbanyeghị, ọ bụrụ na ịchọrọ olu, mụbaa site na ọkpụrụkpụ mgbidi ahụ. Dịka ọmụmaatụ, mgbidi dị mita 10 × mita 3, ọkpụrụkpụ 0,12 m:
– Mpaghara = 10 × 3 = 30 m²
– Olu = 30 × 0,12 = 3,6 m³
Na RAB, ihe achọrọ maka brik na ngwa agha na-ejikarị ihe dị ka kọntinent kwa m² nke mgbidi, nke mere na ngụkọ mpaghara ahụ bụ nke zuru oke.
8. Ịgbakọ Ihe Ndị A Chọrọ Maka Mmesi Ike (N'ile anya)
A naghị atụ ígwè na-eme ka ọ sie ike na m³, kama ọ bụ site na ibu (kg). Usoro izugbe bụ:
1) Gbakọọ ogologo mkpokọta nke ogwe osisi kwa dayameta site na eserese (gụnyere nko, ihe mkpuchi, njikọ).
2) Jiri njupụta ọkọlọtọ kwa mita tụgharịa gaa na ibu.
Dịka iwu isi mkpịsị aka ukwu si dị: ibu ígwè kwa mita = (d²/162) kg/m, yana d na mm.
Ihe atụ D10: 10²/162 = 0,617 kg/m.
Ọ bụrụ na ogologo D10 dum = 500 m, mgbe ahụ ibu ahụ = 500 × 0,617 = 308,5 kg.
9. Ndụmọdụ maka Ngụkọta Olu Ziri Ezi Kachasị
1) Jiri eserese kachasị ọhụrụ (IFC/Ekwenyere maka owuwu) iji zere mgbanwe na-ezighi ezi.
2) Mepụta tebụl nchịkọta maka ihe ọ bụla: nha, ọnụọgụ, olu nkeji, olu mkpokọta.
3) Kewaa ụdị ọrụ ọ bụla (simenti, ala, ihe owuwu, imecha) iji mee ka ọ dị mfe ịlele ihe.
4) Lezienụ anya na oghere (ọnụ ụzọ/windo) dị n'ime mgbidi iji belata mpaghara ọrụ plasta/plasta.
5) Tinye ihe mkpofu ezi uche dị na ya dịka ihe e ji mee ya si dị: dịka ọmụmaatụ, seramiiki, agba, ma ọ bụ ígwè na-enwekarị ihe fọdụrụ na ihe ndị na-egbutu ihe.
6) Nyochaa usoro ndị ọzọ, dịka ọmụmaatụ ngụkọ aka vs ngwanrọ (Excel, mwepụ ọnụọgụ CAD).
10. Mmechi
Ịgbakọ olu ihe n'iwu ụlọ obodo dabere na nghọta nke ọdịdị ihe, ikike nke usoro geometric dị mfe, ọgụgụ eserese ziri ezi, na nkeji ndị na-agbanwe agbanwe. Ọrụ simenti na ala na-ejikarị m³, ọrụ nhazi na-eji m², ọrụ ígwè na-eji kg, na ụfọdụ ọrụ imecha na-eji m² ma ọ bụ nkeji. Site na omume na nchịkọta ahaziri nke ọma, ị nwere ike ịmepụta ngụkọta olu ziri ezi iji kwado nkwadebe mmefu ego (RAB), atụmatụ ịzụta, na njikwa ọnụ ahịa ọrụ.
Ọ bụrụ na ịchọrọ, enwere m ike inyere gị aka ịmepụta ụdị teknụzụ karịa nke edemede a (na tebụl ihe mkpofu, ihe atụ mgbakọ RAB dị mfe, ma ọ bụ usoro Excel maka nchịkọta olu).
