Teknụzụ Mmepụta Ihuenyo Mbadamba Dị Elu
Mmepe nke mbadamba ihe n'ime afọ iri gara aga nwere njikọ siri ike na ọganihu na teknụzụ ngosipụta. Maka ndị ọrụ, ihuenyo bụ "ihu" nke ngwaọrụ ahụ: ebe ha na-agụ ihe, na-ese ihe, na-ekiri, na-arụ ọrụ. Ya mere, ndị nrụpụta na-agba ọsọ iji nye ngosipụta mbadamba ihe dị elu nke dị nkọ, nke ziri ezi na agba, nke na-arụ ọrụ nke ọma, ma dị mma iji ruo ọtụtụ awa. N'azụ ngosipụta ndị a mara mma bụ usoro dị mgbagwoju anya nke injinia ihe na mmepụta ihe - site na imepụta panel na sistemụ ọkụ azụ ruo na nhazi agba na nnwale mma.
1. Gịnị ka okwu a pụtara bụ na ihuenyo mbadamba nwere ike ịdị elu?
Mkpebi ihuenyo na-ezo aka na ọnụọgụ pikselụ ndị mejupụtara onyonyo (dịka ọmụmaatụ, 2560 × 1600). Agbanyeghị, ihe na-ekpebi ịdị nkọ anya bụ njupụta pikselụ (PPI—pikselụ kwa inch). Mbadamba nwere ihuenyo 10-11-inch na mkpebi dị elu na-enwekarị PPI ma ọ bụ karịa, nke na-eme ka ederede dị nro na ahịrị ndị na-adịghị oke nkọ. Iji nweta mkpebi dị elu, ndị nrụpụta ga-emepụta usoro pikselụ ndị pere mpe ma dị nkọ, na-enweghị ịchụpụ nchapụta, arụmọrụ ike, ma ọ bụ izi ezi agba.
2. Nhọrọ Teknụzụ Panel: LCD vs OLED
E nwere ezinụlọ teknụzụ abụọ bụ isi na ihuenyo mbadamba ọgbara ọhụrụ:
a) LCD (Ngosipụta kristal mmiri mmiri)
LCD anaghị ewepụta ìhè nke ha. Panel LCD chọrọ ọkụ azụ iji mee ka oyi akwa kristal mmiri mmiri na nzacha agba pụta ìhè. Ụdị dị iche iche a na-ahụkarị:
- IPS (Ịgbanwe n'ime ụgbọelu): akụkụ ikiri sara mbara na agba kwụsiri ike, ama ama na mbadamba etiti ruo na mbadamba adịchaghị.
- LTPS LCD (Poly-Silicon dị ala): na-enye ohere ka transistors dị ngwa ngwa ma sie ike, na-akwado mkpebi dị elu na ọnụego ume ọhụrụ dị elu.
– IGZO (Indium Gallium Zinc Oxide): ike dị irè ma nwee ike ịnọgide na-enwe njupụta pixel dị elu yana obere mmiri ọkụ.
b) OLED (Diode na-ewepụta ìhè organic)
OLEDs na-ewepụta ọkụ: pikselụ ọ bụla na-ewepụta ọkụ nke ya. Uru ha gụnyere nnukwu ọdịiche dị elu, oji miri emi, na nzaghachi ngwa ngwa. Agbanyeghị, nrụpụta ha siri ike karị, ọkachasị n'inweta otu, ndụ, na arụmọrụ na ọkwa dị elu nke ìhè.
Nhọrọ nke LCD ma ọ bụ OLED na-emetụta usoro mmepụta dum: site na ihe, nhazi azụ, ruo na usoro itinye akwa.
3. Backplane: Ntọala nke Njikwa Pixel
N'ihe ngosi dị elu, azụ azụ (oyi akwa nke transistors TFT nke na-achịkwa subpixel ọ bụla) na-arụ ọrụ dị oke mkpa. Ka mkpebi ahụ dị elu, otú ahụ ka transistors ga-adịkwu n'otu mpaghara ahụ. Ya mere, a chọrọ ihe ndị ziri ezi na usoro lithography.
Ụdị azụ azụ a na-ahụkarị:
- a-Si (silikọn amorphous): ọnụ ala dị ala, mana obere ngagharị elektrọn yabụ ọ dịghị mma maka mkpebi dị elu ma ọ bụ ọnụego ume ọhụrụ dị elu.
– LTPS: ngagharị dị elu, dị mma maka mkpebi buru ibu na nzaghachi ngwa ngwa.
– Oxide TFT (dịka ọmụmaatụ IGZO): na-enye ezigbo nguzozi nke arụmọrụ, njupụta na oriri ike.
Mmepụta ihe n'azụ ụlọ gụnyere usoro ndị yiri nke ụlọ ọrụ semiconductor: ntinye akwa dị gịrịgịrị, fotolithography, ịcha ihe, na ịmepụta ụkpụrụ ụzọ eletriki dị obere.
4. Ime ka obere pikselụ dị obere
Otu pikselụ nwere obere pikselụ uhie, akwụkwọ ndụ akwụkwọ ndụ, na acha anụnụ anụnụ (RGB). Na mkpebi dị elu, obere pikselụ ọ bụla ga-adị obere ma doo anya iji gbochie agba ma ọ bụ enweghị nha nha. Ihe ịma aka:
- debe anya dị n'etiti obere pikselụ (pikselụ pikselụ) otu,
- hụ na subpixel ọ bụla nwetara ugbu/voltaji kwesịrị ekwesị,
- belata ntapu ọkụ (na LCD) ma ọ bụ ntapu mmiri ugbu a (na OLED).
Na LCDs, a na-eji nzacha agba na oyi akwa na-egbochi ìhè (matrix ojii) emepụta ụkpụrụ subpixel. Na OLEDs, a na-ejikọta ụkpụrụ subpixel na usoro nchekwa ihe organic, dị ka ihe mkpuchi metal dị mma (FMM) ma ọ bụ usoro ndị ọzọ a na-emepụta mgbe niile.
5. Ọkụ azụ na Mbelata mpaghara na LCD
Ebe ọ bụ na LCD chọrọ ọkụ azụ, ịdị mma nke ọkụ azụ dị oke mkpa maka idoanya na ìhè ihuenyo. Teknụzụ ndị a na-ejikarị eme ihe gụnyere:
– Ọkụ dị n'akụkụ: A na-etinye LED n'akụkụ panel ahụ, a na-ekesakwa ìhè ahụ site na efere nduzi ọkụ. Ọ dị gịrịgịrị ma dị ọnụ ala, mana mbelata mpaghara pere mpe.
- Ọkụ ọkụ ozugbo: Ọkụ LED dị n'azụ panel ahụ, na-enye ohere ijikwa mpaghara ọkụ nke ọma.
– Mini-LED: na-eji ọtụtụ puku obere LED dị ka ọkụ azụ iji mee ka ọdịiche dịkwuo elu site na mmụgharị mpaghara dị nro karị.
Maka mbadamba nwere mkpebi dị elu, mini-LED na-aghọ ihe a ma ama na ngalaba adịchaghị mma n'ihi na ọ nwere ike ịbịaru nso na ọdịiche OLED ma na-anọgide na-enwu nke ọma—ọ bara uru maka ọdịnaya HDR na ojiji n'èzí.
6. Oyiyi Anya: Polarizer, OCA, na Mgbochi Ntụgharị Uche
A na-ekpebi ịdị nkọ ọ bụghị naanị site na ọnụọgụ pikselụ, kamakwa site n'otú ìhè si agafe n'ime oyi akwa anya. Na LCDs, a chọrọ polarizers iji kwe ka kristal mmiri gbanwee ìhè. Na OLEDs, nhazi oyi akwa dịkwa mgbagwoju anya, gụnyere oyi akwa nchebe na ime ka ọ kwụsie ike.
Iji belata ntụgharị uche ma melite ọgụgụ:
- a na-eji mkpuchi anti-reflective (AR),
- teknụzụ mgbochi mkpịsị aka (AF),
– na OCA (Nrapado Anya Dị Ọcha) maka iji iko kpuchie ihuenyo ahụ.
Ngosipụta e ji ihe mkpuchi kpuchie nke ọma na-ebelata "oghere ikuku," ya mere onyonyo na-adị nso n'elu ya ma belata parallax - nke dị mkpa maka mbadamba ndị nwere stylus.
7. Usoro Nchedo na Mmesi Ike
Ihe mkpuchi mbadamba chọrọ iko nchebe siri ike mana dị gịrịgịrị. A na-ejikarị iko Aluminosilicate, nke e ji usoro ike kemịkalụ mee ka ọ sie ike (mgbanwe ion), eme ihe. N'ime usoro a, a na-eji ion ndị buru ibu (dịka potassium) dochie obere ion ndị dị n'elu iko ahụ, na-emepụta nrụgide nrụgide nke na-eme ka iguzogide mgbawa na ọkọ dịkwuo elu.
Tụkwasị na nke a, ndị nrụpụta na-atụle:
- ọkpụrụkpụ iko (na-emetụta ibu na mmetụta ide ihe),
- ndakọrịta na stylus,
- yana ịdị mma nke mkpuchi oleophobic iji belata ihe mkpofu mkpịsị aka.
8. Njikọta Touch na Digitizer Stylus
Mbadamba ọgbara ọhụrụ na-ejikarị ihe mmetụ aka capacitive. Maka ngwaọrụ ndị na-akwado pen, a na-agbakwunye digitizer (dị ka electromagnetic ma ọ bụ capacitive active). A ghaghị ime njikọ a n'emebighị arụmọrụ anya:
- grid sensọ ga-adị mma nke ukwuu ka a ghara ịhụ ya anya,
- a ga-achịkwa nnyonye anya electromagnetic,
- a na-ebelatakwa oge ntinye site na ọnụego ume ọhụrụ dị elu na nhazi mmetụ aka ngwa ngwa.
Enwere ike ime usoro njikọta aka na sel maọbụ na sel (dabere na teknụzụ panel), nke na-enyere aka mee ka modulu ngosi dị gịrịgịrị ma mee ka nnyefe ọkụ dịkwuo elu.
9. Nhazi Agba, Gamma, na Ịhazi Otu
Ịmepụta panel nwere mkpebi dị elu ezughi oke; mbadamba dị elu na-achọkwa agba na-agbanwe agbanwe. Ndị nrụpụta na-eme ihe ndị a:
- nhazi gamut (sRGB, DCI-P3),
- mgbanwe isi ọcha (dịka ọmụmaatụ D65),
- ntọala gamma,
- yana ụgwọ maka nha anya n'elu ihuenyo ahụ.
Na OLED, algọridim nhazi na nkwụghachi ụgwọ dị mkpa iji dozie ọdịiche dị na njirimara subpixel ka oge na-aga ma belata ihe egwu nke ọkụ site na njikwa ojiji pixel.
10. Nnwale Ogo na Ọkwa Mmepụta Mmepụta
Usoro mmepụta ihe ngosi na-eweta nsogbu na mmepụta (pasent nke panel ndị gafere ọkọlọtọ). Na mkpebi dị elu, nnabata maka ntụpọ na-ebelata. A na-anwale panel maka:
- pikselụ nwụrụ anwụ ma ọ bụ pikselụ rapaara,
- ntapu ọkụ (LCD),
- otu nha nke ìhè na agba,
- nzaghachi aka,
- yana iguzogide okpomọkụ na iru mmiri.
Ndị nrụpụta na-eji igwefoto nyocha akpaaka, nha anya, na nnwale nrụgide gburugburu ebe obibi. Uru dị elu bụ isi ihe dị mkpa iji belata ọnụ ahịa nke ngosipụta dị elu.
Penutup
Teknụzụ dị n'azụ ihe ngosi mbadamba nwere mkpebi dị elu bụ njikọta nke sayensị ihe, usoro semiconductor, injinia anya, na njikwa mma siri ike. Site na nhọrọ panel (LCD ma ọ bụ OLED), ruo na nhazi azụ TFT, ruo na mmepụta subpixel dị oke nju, ruo na lamination iko na nhazi agba - ihe niile na-ekpebi ma ngosipụta ahụ ọ dị "nkọ, na-enwu gbaa, ma dịkwa mma." N'ọdịnihu, anyị ga-ahụ mbadamba ndị ọzọ nwere ọnụego ume ọhụrụ dị elu, obere LED ndị ka elu, OLED ndị ka irè ma sie ike, yana mkpuchi mgbochi ntụgharị uche dị irè karị. Maka ndị ọrụ, nsonaazụ ikpeazụ dị mfe: ahụmịhe anya nke dị nso na akwụkwọ, kanvas, na ngosipụta ọkachamara - na ngwaọrụ dị gịrịgịrị, obere.
