Akụkọ ihe mere eme na mmepe nke Jazz dịka ụdị egwu
Jazz bụ otu n'ime ụdị egwu kachasị emetụta n'akụkọ ihe mere eme nke oge a. Ọ bụghị naanị ụdị egwu, kama ọ bụ asụsụ omenala sitere na njikọta nke ọdịnala Afrịka, Yuropu, na Amerịka na ngwụcha narị afọ nke 19 na mmalite narị afọ nke 20. N'ịbụ nke e ji ihe ngosi nka, ụda olu na-agbagharị agbagharị, na nnwere onwe ikwu okwu mara, jazz agbanweela ghọọ nche anwụ sara mbara nke gụnyere ọtụtụ ụdị egwu dị iche iche. Edemede a na-enyocha akụkọ ihe mere eme na mmepe nke jazz, site na mgbọrọgwụ ya ruo mgbanwe ya ka ọ bụrụ egwu zuru ụwa ọnụ.
Mmalite Akụkọ Ihe Mere Eme: Nzukọ nke Omenala Ndị Afrịka na Ndị Yuropu
Akụkọ ihe mere eme nke jazz nwere njikọ chiri anya na akụkọ ihe mere eme nke ndị Afrịka e ji ike kpọbata ha na Amerịka site na azụmaahịa ohu. Omenala egwu ndị Afrịka—dịka usoro egwu dị mgbagwoju anya, ịkpọ oku na nzaghachi, na iji egwu eme ihe dịka akụkụ nke ndụ mmekọrịta mmadụ na ibe ya na nke ime mmụọ—zutere ihe egwu ndị Yuropu, gụnyere nkwekọrịta ụda olu, ngwa egwu orchestral, na ụdị egwu ndị e ji edekọ ihe.
Na Amerịka, nzụkọ a mụrụ ụdị egwu jazz dị iche iche, dịka egwu mmụọ, egwu ọrụ, na karịsịa egwu blues. Egwu blues ghọrọ ntọala mmetụta uche nke jazz: ngosipụta nke mwute, ntachi obi, yana ihe ọchị na ihe ọchị n'ihu ndụ. Ọdịdị egwu blues 12-bar, "ihe ndetu anụnụ anụnụ" (ihe ndetu e ji ebudata n'amaghị ama), na ụdị olu na-egosipụta ihe ndị mechara banye n'ọtụtụ ụdị egwu jazz.
E wezụga egwu blues, ragtime rụkwara ọrụ dị mkpa n'oge mmalite nke jazz. Ragtime—ya na ụda olu ya siri ike, nke a na-akpọkwa na piano—nọchiri anya akụkụ "edere" na nke e ji edekọ egwu, ebe a bịara mara jazz n'oge na-adịghị anya dị ka egwu nke na-eto nke ọma site na ime ihe ngosi.
New Orleans: Ebe amụrụ Jazz nke oge a
Ọtụtụ ndị ọkọ akụkọ ihe mere eme n'egwu kwenyere na New Orleans, Louisiana, bụ "ụlọ nyocha" ebe e si amụ jazz nke oge a. Obodo ọdụ ụgbọ mmiri a na mmalite narị afọ nke 20 bụ ebe ọdịbendị na-agbakọta: obodo French, Spanish, Africa, Caribbean, na Creole. Na New Orleans, egwu dị na ngagharị iwe, olili ozu, oriri n'okporo ámá, na klọb. Ndị otu egwu Brass na-egwuri egwu ngagharị iwe na egwu ndị a ma ama na Europe, mana ha na-enwe ụda olu na mmụọ dị ike nke na-eme ka mmadụ nwee mmasị na egwu.
Otu n'ime ihe ndị e ji mara jazz mbụ nke New Orleans bụ ime ka ndị mmadụ na-eme ihe n'otu n'otu: opi ma ọ bụ opi na-ejide egwu ndị isi, clarinet na-achọ mma na ahịrịokwu ngwa ngwa, trombone na-enyekwa obere ndetu na slide, ebe banjo, tuba, na drum na-akwado ụda ahụ. Otu onye bụ isi n'oge a bụ Louis Armstrong, onye gbanwere jazz site na ime ka ndị mmadụ na-eme ihe n'otu n'otu gaa na ime ka ndị mmadụ na-eme ihe n'otu n'otu, na-etinye onye ahụ n'etiti okwu.
Afọ 1920: Oge Jazz, Ndekọ, na Nkesa
A na-akpọkarị afọ 1920 oge Jazz. Ọganihu dị na teknụzụ ndekọ na redio mere ka jazz gbasaa ngwa ngwa karịa New Orleans. Ọtụtụ ndị egwu kwagara Chicago na New York, na-achọ ohere ọrụ na klọb na ụlọ ọrụ ntụrụndụ. Chicago ghọrọ ebe dị mkpa maka jazz mbụ, ebe New York ghọrọ ebe ihe okike na-anabata ụdị dị iche iche.
N'oge a, jazz jikọtara ya na mgbanwe mmekọrịta mmadụ na ibe ya: Mmachibido iwu na US mere ka e nwee okwu ndị na-ekwu okwu (ụlọ mmanya iwu na-akwadoghị) nke ghọrọ ebe a na-azụlite egwu jazz. Jazz ghọrọ ihe nnọchianya nke oge a, nnwere onwe, na ndụ abalị. Agbanyeghị, oge a nwekwara esemokwu agbụrụ: ọtụtụ ihe ọhụrụ sitere n'aka ndị egwu ojii, mana ụlọ ọrụ ntụrụndụ na-enyekarị ikpo okwu na uru ka ukwuu nye ndị egwu ọcha. Agbanyeghị, jazz nọgidere bụrụ ihe mgbagwoju anya na nke na-agbanwe agbanwe n'ọdịnala.
Afọ 1930: Ịgbagharị na Ịga nke Ọma nke Ndị otu Egwu Ukwu
Mgbe ọ malitere n'afọ 1930, nsogbu akụ na ụba na mkpa maka ntụrụndụ ọha mere ka mmalite nke swing pụta ìhè. Jazz ghọrọ egwu egwu a ma ama, nke ndị otu egwu ukwu na-akpọ, nke nwere usoro nhazi ka mma. Ihe ndị e ji mara Swing bụ ụda olu ya na-ada ụda, akụkụ ngwa egwu a haziri ahazi (dịka ọmụmaatụ, saxophone, trombone, opi), na oghere maka egwu solo na-eme ihe nkiri n'ime usoro egwu ahụ.
Ndị isi ihe na-eme egwu gụnyere Duke Ellington, onye mere ka egwu jazz ruo n'ọkwa dị elu nke nhazi na egwu; Count Basie, nwere egwu dị ike ya na ohere zuru oke maka ime ihe ngosi; na Benny Goodman, onye mere ka egwu swing ruo ọtụtụ ndị na-ege ntị. Swing bụ oge jazz ghọrọ egwu a ma ama, a na-akpọ ya n'ụlọ egwu ma na-agbasa ozi na mba niile.
Afọ 1940: Bebop na Mgbanwe nka
Mgbe a malitere iwere swing dị ka ihe na-ere ahịa nke ukwuu ma jikọta ya na ihe ndị a chọrọ maka ịgba egwu, bebop pụtara na afọ 1940. Bebop bụ ihe na-eme ihe n'ike mmụọ: ọsọ ọsọ, ụda olu dị mgbagwoju anya, egwu na-agbagharị agbagharị, na nkà dị elu. Jazz gbanwere site na egwu gaa na egwu maka ige ntị nke ọma.
Aha ndị kacha pụta ìhè na Bebop gụnyere Charlie Parker (alto saxophone), Dizzy Gillespie (opi), Thelonious Monk (piano), na Bud Powell (piano). Bebop mekwara ka amata jazz dịka egwu nka sie ike ma mee ka ụzọ dị elu maka nchọpụta nkwekọ na ụda.
Afọ 1950–1960: Jazz dị jụụ, Hard Bop, Modal, na Jazz efu
Mgbe Bebop gasịrị, egwu jazz gbanwere n'ọtụtụ ụzọ. Jazz dị jụụ pụtara site n'àgwà ya dị jụụ, ahịrịokwu ndị dị ogologo, na mmetụta "dị jụụ" ma ọ bụ dị nro, nke a na-ejikọkarị ya na ndị egwu dịka Miles Davis n'otu oge ma ọ bụ ọzọ, na Dave Brubeck. N'aka nke ọzọ, Hard bop pụtara dị ka ihe na-aga n'ihu nke bebop, na-eme ka ihe ndị dị ka blues na gospel dịghachi ndụ. Art Blakey na Horace Silver bụ ndị ama ama n'ụdị a.
Na ngwụcha afọ 1950, egwu jazz nke Modal mere nnukwu ihe ịga nke ọma ya, ọkachasị site na abọm Miles Davis bụ́ Kind of Blue (1959). Kama ịbụ ụdị egwu bebop dị ngwa ngwa, egwu jazz nke Modal jiri ụdị (scales) mee ihe dị ka usoro, na-enye ohere maka inyocha egwu na ikuku ka mma.
Ka ọ dịgodị, jazz n'efu n'afọ 1960 gbara ume nnwere onwe dị oke elu: e wepụrụ usoro na ụdị hamonic ọdịnala, ime ihe ngosi wee bụrụ ihe nweere onwe ya ma gosipụta ihe. Ornette Coleman na John Coltrane (n'oge nke ha) ghọrọ ndị isi. A na-aghọtakarị jazz n'efu ọ bụghị naanị dị ka nnwale egwu, kamakwa dị ka ngosipụta mmekọrịta mmadụ na ibe ya na ndọrọ ndọrọ ọchịchị nke oge ikike obodo America.
Afọ 1970: Njikọ Jazz na Alụmdi na Nwunye na Rock
N'afọ 1970, egwu jazz gbanwere ọzọ site na njikọ, njikọta nke jazz na rock, funk, na teknụzụ eletriki. Ngwa egwu dịka gita eletriki, synthesizers, na basses eletriki ghọrọ ihe a na-ahụkarị. Egwu Funk dị ike na mmepụta studio ọgbara ọhụrụ nyere ya ụtọ ọhụrụ. Miles Davis rụkwara ọrụ dị mkpa ọzọ na ọrụ ndị gosipụtara mgbanwe gaa na ụda eletriki, nke mechara metụta ọtụtụ otu ngwakọta.
Fusion mere ka ndị na-ege ntị gbasaa maka jazz, mana o kpalitere arụmụka gbasara "ezigbo ya." Agbanyeghị, dịka ọ dị na usoro ndị gara aga, arụmụka a gosiri na jazz na-agbanwe agbanwe mgbe niile ma na-ajụ ịnọ naanị na nkọwa dị warara.
Afọ 1980 ruo ugbu a: Ọdịnala, Nnwale, na Jazz zuru ụwa ọnụ
Malite n'afọ 1980, mmasị dị n'ụdị ọdịnala (nke a na-akpọkarị neotraditional maọbụ neo-bop), tinyere nchọpụta ọgbara ọhụrụ nke gụnyere hip-hop, egwu eletrọnịkị, na omenala egwu ụwa. Jazz abụghịzi naanị ndị America; ọ ghọrọ asụsụ zuru ụwa ọnụ. Emere ememme Jazz n'ọtụtụ mba, ndị egwu si Yuropu, Eshia, Afrịka, na ọbụna Latin America mepụtara jazz nwere njirimara obodo.
Na Indonesia, egwu jazz etolitela dịka akụkụ nke egwu obodo na emume. Ọtụtụ ndị egwu na-ejikọta jazz na ihe ndị a na-akpọ pop, funk, ma ọ bụ ihe ọdịnala. Nke a kwekọrọ na isi ihe dị na jazz: mkparịta ụka na-aga n'ihu n'etiti mgbọrọgwụ akụkọ ihe mere eme na ihe okike nke oge a.
Mmechi
Akụkọ ihe mere eme nke jazz bụ akụkọ mgbanwe, ihe ndị metụtara omenala, na nnwere onwe ikwu okwu. Site na New Orleans ruo n'ọkwa ụwa niile, jazz agbanweela mgbe niile: site na blues na ragtime, ruo na swing na-atọ ụtọ, ruo na bebop mgbanwe, ruo na njikọ na ụdị ọgbara ọhụrụ, ụdị dị iche iche. N'agbanyeghị mgbanwe ya mgbe niile, otu ihe ka dị n'obi jazz: ime ihe ngosi dị ka ụdị mkparịta ụka egwu - nke na-enweghị ihe mberede, nke dị ize ndụ, na nke mmadụ miri emi. Jazz abụghị naanị ụdị; ọ bụ ụzọ isi gee ụwa ntị: mepere emepe, na-agbanwe agbanwe, ma dị njikere mgbe niile ịchọpụta ihe ọhụrụ nwere ike ime.
