Nsogbu nkewapụ onwe onye na otu esi emeri ya
Nsogbu nkewapụ onwe onye bụ ọnọdụ uche nke na-eme ka mmadụ nwee mmetụta "nkewapụ onwe ya" n'ebe onwe ya nọ. Ọtụtụ mmadụ na-akọwa ya dị ka mmetụta ha na-ele ndụ anya site n'èzí ahụ ha, na-eche na ahụ ha ma ọ bụ uche ha abụghị nke ha kpamkpam, ma ọ bụ na-enwe mmetụta yiri nrọ. Ahụmịhe ndị a nwere ike ịdị oke egwu, na-agbagwoju anya, ma na-emebi ahụ, karịsịa ma ọ bụrụ na ha na-eme ugboro ugboro ma ọ bụ na-adịgide ruo ogologo oge. Isiokwu a na-akọwa ihe nsogbu nkewapụ onwe onye bụ, ihe mgbaàmà ya, ihe kpatara ya, na ụzọ bara uru na nke dị nchebe iji jikwaa ya.
Gịnị bụ nsogbu nke enweghị mmadụ?
Ịhapụ onwe onye bụ ụdị nkewa, nkewa nwa oge n'etiti uche, ncheta, mmetụta uche, na nghọta onwe onye. N'ịhapụ onwe onye, nsogbu ahụ na-elekwasị anya n'echiche nke onwe: mmadụ na-enwe mmetụta nke mgbanwe, nkewa, ma ọ bụ nke na-abụghị eziokwu. Ọnọdụ a dị iche na nke anya efu ma ọ bụ nke uche. N'ịhapụ onwe onye, mmadụ na-amakarị na ihe ọ na-ahụ bụ mmetụta ma ọ bụ mmetụta, ọ bụghị eziokwu doro anya.
N'ihe gbasara nchọpụta ahụike, mwepụ onwe onye na-apụtakarị dịka akụkụ nke Nsogbu Enweghị Onwe/Mgbanwe Onwe. Ọ bụrụ na mwepụ onwe onye pụtara ìhè, ndị mmadụ nwere ike inwe nsogbu ịrụ ọrụ n'ọrụ, ụlọ akwụkwọ, ma ọ bụ na mmekọrịta mmadụ na ibe ya n'ihi mmetụta na-adịgide adịgide nke ihe na-abụghị eziokwu na nchekasị na-eso ya.
Iwepụ onwe onye vs iwepụ ihe ọhụrụ
Ọ bụ ezie na ha na-emekarị ọnụ, ha dị iche iche:
– Ịhapụ onwe onye: inwe mmetụta nke ịnọpụ iche n'ebe onwe onye nọ. Dịka ọmụmaatụ, inwe mmetụta dị ka robot, inwe mmetụta uche na-adịghị mma, ma ọ bụ ịhụ onwe gị dị ka a ga-asị na ọ bụ site n'èzí.
– Iwepụ ihe ọhụrụ: inwe mmetụta dị ka ụwa gbara gị gburugburu abụghị eziokwu ma ọ bụ na-adị ka ihe ijuanya. Dịka ọmụmaatụ, ime ụlọ na-adị ka "adịgboroja," agba dị iche, ma ọ bụ ndị ọzọ na-eche dị ka ndị agwa dị na fim.
Ha abụọ nwere ike ịkpalite ụjọ n'ihi na mmadụ na-atụ egwu "ịtụfu uche ya" mgbe ọ naghị adịkarị otú a.
Mgbaàmà ndị a na-ahụkarị
Mgbaàmà nke nsogbu depersonalization nwere ike ịdị iche, mana ụfọdụ ndị a na-akọkarị gụnyere:
1. Nwee mmetụta ka ị na-ele onwe gị anya site n'èzí
O yiri ka ị nọ n'azụ anya, ma ọ bụ dị ka ikiri onwe gị ka ị na-agagharị ma na-ekwu okwu.
2. Mfu nke mmetụta nke ịbụ onye nwe ahụ
Ị na-eche na akụkụ ahụ gị abụghị nke gị, ma ọ bụ na nha ahụ gị dị ka agbanweela.
3. Mmetụta uche na-adị ka ihe na-adịghị mma ma ọ bụ dị anya
Ị maara na i kwesịrị inwe mwute ma ọ bụ obi ụtọ, mana ị gaghị enwe ike ịnụ ya nke ọma.
4. Enweghị nghọta nke oge na ebe nchekwa
Oge na-adị nwayọ ma ọ bụ ngwa ngwa, ncheta na-adị ka ihe na-adịghị mma ma ọ bụ dị ka ha abụghị ahụmịhe nke onwe onye.
5. Nchekasị na egwu nke ịbụ onye "ara ara"
Ọtụtụ mmadụ na-atụkwu ụjọ n'ihi na ha na-atụ egwu na ọrịa a ga-adịru mgbe ebighị ebi, ọ bụ ezie na ọ na-aka mma mgbe a gwọchara ya.
Mgbaàmà ndị a nwere ike ịdịru nkeji, awa, ma ọ bụ ọbụna ụbọchị. N'ọrịa ndị na-adịgide adịgide, mmetụta ndị a nwere ike ịdịru ruo izu ma ọ bụ ọnwa.
Ihe kpatara ya na ihe ndị nwere ike ime
Enweghị otu ihe kpatara ya. Ịhapụ mmadụ ka ọ bụrụ ihe na-eme ka ụbụrụ na-aza maka nrụgide dị elu ma ọ bụ ọnọdụ ụfọdụ. Ihe ndị nwere ike ime ka ihe egwu dịkwuo elu gụnyere:
- Nsogbu na nchekasị siri ike
Mwakpo ụjọ, ike ọgwụgwụ, ma ọ bụ nrụgide dị oke njọ nke ndụ nwere ike ịkpalite enweghị mmasị n'ihe mmadụ na-eme.
- Mmetụta uche nke uche
Ahụmịhe nke ime ihe ike, mmegbu, ihe mberede, ma ọ bụ ihe ndị na-eyi ndụ egwu nwere ike ime ka ụbụrụ jiri nkewa dị ka usoro ịlanarị.
– Enweghị ụra na ike ọgwụgwụ
Ụra na-adịghị mma na-eme ka usoro akwara dịkwuo mfe "ibu oke ibu" ma na-akpali mmetụta na-adịghị adị.
- Ịda mbà n'obi
Mmetụta nke enweghị ihe efu na enweghị isi nwere ike ịbụ ihe jikọrọ ya na ahụmịhe nke enweghị ihe mmadụ nwere ike ime.
– Ojiji nke ihe ụfọdụ
Ọgwụ wii wii, ihe ndị na-eme ka mmadụ ghara ịhụ ihe ọ bụla, ihe ndị na-akpali akpali, ma ọ bụ ịṅụbiga mmanya ókè nwere ike ime ka ụfọdụ ndị ghara ịhụ ihe ọ bụla ọzọ, karịsịa ma ọ bụrụ na ha na-enwe nchekasị.
– Ụfọdụ ọnọdụ ahụike
Dịka ọmụmaatụ, isi ọwụwa, ọrịa epilepsy, nsogbu vestibular, ma ọ bụ mmetụta ọgwụ. Ya mere, ọ dị mkpa mgbe ụfọdụ inyocha ahụike iji wepụ ihe ndị na-akpata ahụ.
N'ikwu ya n'ụzọ dị mfe, a na-elekarị mwepụ onwe onye anya dị ka "ụdị nchebe" nke ụbụrụ: mgbe nrụgide dị oke elu, ụbụrụ na-ebelata ike nke mmetụta uche na mmetụta iji nyere onye ahụ aka ịlanarị. Nsogbu bụ na ụdị a nwere ike ịdị ka ihe na-enye nsogbu ma na-atụ egwu ma ọ bụrụ na ọ na-eme mgbe niile.
Otu esi emeso ya: usoro bara uru
Ọgwụgwọ maka iwepụ àgwà mmadụ na-ejikọtakarị ụzọ uche, mgbanwe ndụ, na, ọ bụrụ na ọ dị mkpa, ọgwụgwọ ahụike. Lee ụfọdụ atụmatụ nwere ike inye aka.
1. Ghọta na mmetụta ndị a bụ ihe a na-ahụkarị ma nwee ike imeziwanye.
Ọtụtụ mmadụ na-abanye n'ọnyà site n'ịlele ma ha bụ "ezigbo mmadụ." Mgbe ụjọ tụrụ gị, usoro akwara gị na-arụ ọrụ nke ọma, ihe mgbaàmà ya nwekwara ike ịka njọ. Icheta na iwepụ onwe onye bụ mmeghachi omume nrụgide—ọ bụghị ihe ịrịba ama nke ime ara—nwere ike inye aka belata egwu nke na-eme ka ọnọdụ ahụ ka njọ.
2. Usoro ịkụ ala (ịtọ ala n'onwe gị)
Ịrụ ala na-enyere gị aka ijikọghachi ahụ gị na gburugburu gị. Ụfọdụ usoro ị nwere ike ịnwale gụnyere:
– Usoro 5-4-3-2-1: kpọọ aha ihe ise ị hụrụ, ihe anọ ị na-enwe mmetụta site na mmetụ aka, ụda atọ ị na-anụ, isi abụọ ị na-esi isi, na otu ụtọ ị na-enwe.
– Mmetụ aka oyi: saa ihu gị na mmiri oyi ma ọ bụ jide ice cube ruo nwa oge iji ziga mgbaàmà siri ike na sistemu akwara.
– Mmegharị uche: ije ije nwayọ nwayọ ma na-elebara anya n'ụkwụ ụkwụ gị na-emetụ ala, ma ọ bụ ịpịa bọọlụ nrụgide.
– Iku ume mgbe niile: iku ume ruo ugboro anọ, jidesie ike ruo ugboro abụọ, kupụ ume ruo ugboro isii ruo asatọ. Lekwasị anya n'iku ume ogologo iji mee ka ahụ dị jụụ.
Ebumnuche ya abụghị "ịmanye ya ka ọ pụọ," kama ọ bụ inyere ụbụrụ aka inwe obi iru ala.
3. Belata omume ndị na-eme ka mgbaàmà sikwuo ike.
Ụfọdụ àgwà na-eme ka mmadụ ghara inwe mmasị n'ihe ọ bụla, dịka ọmụmaatụ:
– Na-enyocha mgbe niile "Enwere m ezigbo mmadụ?"
– Ile anya n'enyo ruo ogologo oge iji gosi na ọ bụ onye
- Nchọgharị na-enweghị njedebe maka obi ike na ịntanetị (ịgụgharị ihe mgbaàmà)
– Izere ihe omume mmekọrịta ọha na eze maka egwu ịlaghachi azụ
Gbalịa dochie ya na ihe omume ndị na-adọta uche gị n'ụzọ dị mma: ọrụ dị mfe, mmega ahụ, ịkọ ubi, isi nri, ma ọ bụ ihe omume ntụrụndụ okike.
4. Jikwaa ụra, caffeine, na usoro ihe omume gị
Sistemụ akwara nwere njikọ chiri anya na mwepụ onwe onye. Mgbanwe ndị dị nta na-enwekarị nnukwu mmetụta:
– Na-ehi ụra mgbe niile ruo awa 7–9, belata ịnọ n'oge ruo n'oge
- Belata caffeine ma ọ bụrụ na ọ na-akpata nchekasị (kọfị, tii siri ike, ihe ọṅụṅụ ike)
– Na-eri nri mgbe niile ka shuga dị n'ọbara gị wee kwụsie ike
- Mmega ahụ dị mfe (ịga ije nke ọma, ịgba ígwè, yoga) ugboro 3-5 n'izu
5. Jikwaa nrụgide na nchekasị dị ka isi ihe kpatara nsogbu ahụ
Ọ bụrụ na nchekasị na-akpata mwepụ mmadụ n'onwe ya, ilekwasị anya na nchekasị na-adịkarị irè karịa ilekwasị anya na mmetụta nke "ihe na-adịghị adị" n'onwe ya. Lee ụfọdụ ụzọ:
- Dee akwụkwọ akụkọ nke ihe na-akpali akpali na ụkpụrụ mgbaàmà
- Mmega ahụ ike na-aga n'ihu
– Ntụgharị uche dị mkpirikpi (site n'ụzọ dị nro, dịka ụfọdụ ndị si eche echiche nke ọma nwere ike ịkpalite nkewa; ọ bụrụ na nke ahụ emee, họrọ ntọala dabere na mmetụta uche)
6. Ọgwụgwọ uche nke egosiri na ọ na-enyere aka
A na-akwado nke ukwuu maka enyemaka ọkachamara ma ọ bụrụ na mgbaàmà ahụ na-apụtakarị ma ọ bụ na-egbochi ọrụ. Ọgwụgwọ ndị a na-ejikarị eme ihe gụnyere:
– CBT (Ọgwụgwọ Omume Uche): na-enyere aka ịgbanwe echiche ndị dị egwu ("Ana m ara ara"), na-ebelata nlele ugboro ugboro, ma na-eme ka mmadụ na-anabata mmetụta ahụ.
– Ọgwụgwọ dabere na mmerụ ahụ (dịka ọmụmaatụ EMDR ma ọ bụ ọgwụgwọ nhazi mmerụ ahụ): ọ bụrụ na mwepụ onwe onye metụtara ahụmịhe mmerụ ahụ.
– Ọgwụgwọ Psychodynamic ma ọ bụ usoro nhazi: na-enyocha ahụmịhe mmetụta uche na ụkpụrụ mmekọrịta nke nwere ike ịbụ ihe kpatara nkewa.
7. Ọgwụgwọ: olee mgbe ọ dị mkpa?
Enweghị ọgwụ "kpọmkwem" maka iwepụ onwe onye nke na-arụ ọrụ mgbe niile maka onye ọ bụla. Agbanyeghị, ndị dọkịta/ndị dọkịta uche nwere ike ịnye ọgwụ maka ọrịa ndị dịbu adị, dịka:
– Nsogbu nchekasị
- Ịda mbà n'obi
- Mwakpo ụjọ
- PTSD
Ọ bụrụ na ihe ụfọdụ na-akpali ma ọ bụ na-aka njọ, ịkwụsị ma ọ bụ ibelata ojiji (site na enyemaka ọkachamara ma ọ bụrụ na ọ dị mkpa) nwere ike ịbụ nzọụkwụ dị mkpa.
Olee mgbe ị kwesịrị ịchọ enyemaka ozugbo?
Chọọ enyemaka ọkachamara (ọkachamara uche/ọkachamara uche/dọkịta) ozugbo ma ọ bụrụ:
– Mgbaàmà ndị a na-adịte aka ma na-egbochi ọrụ/ụlọ akwụkwọ
– Ị na-enweta mwakpo ụjọ ugboro ugboro
– E nwere akụkọ ihe mere eme nke mmerụ ahụ a na-agwọghị
– Echiche nke imerụ onwe gị ahụ ma ọ bụ inwe mmetụta nke enweghị olileanya
Ọ bụrụ na e nwere ihe ize ndụ nke imerụ onwe gị ahụ, kpọtụrụ ndị ọrụ mberede mpaghara ma ọ bụ onye dị gị nso nke nwere ike inyere gị aka ịchọta enyemaka ozugbo enwere ike.
Penutup
Nsogbu nke iwepụ onwe onye nwere ike ịdị ka ihe dị iche na nke na-atụ egwu, mana ọ bụ ihe a na-aghọta ma a pụrụ ịgwọ ya. Isi ihe dị mkpa bụ ibelata nchekasị, mee ka njikọ gị na ahụ gị na gburugburu ebe obibi gị sikwuo ike site na usoro ntọala, ịmepụta usoro ndị na-akwado sistemụ akwara gị, ma chọọ enyemaka ọkachamara ma ọ bụrụ na mgbaàmà ahụ anọgide. Site na ọgwụgwọ kwesịrị ekwesị, ọtụtụ mmadụ na-enweta nnukwu mmụba ma na-alaghachi n'ibi ndụ na-eju afọ karịa.
Ọ bụrụ na ịchọrọ, enwere m ike inyere gị aka ịmepụta ụdị ederede a nke ka mma (nke agụmakwụkwọ), ma ọ bụ nke a ma ama (asụsụ dị mfe), gụnyere ndepụta ntụaka na usoro isi okwu ka mma.
