Otu esi eme ka obi dị gị ụtọ nke ọma dabere na nnyocha gbasara uche
A na-echekarị na obi ụtọ bụ ihe "na-abịa n'onwe ya" mgbe ọnọdụ ndụ ka mma: ezigbo ọrụ, nchekwa ego, na mmekọrịta dị mma. Agbanyeghị, nnyocha gbasara uche na-egosi na ọ bụghị naanị ọnọdụ mpụga ka a na-ekpebi obi ụtọ, kamakwa site n'àgwà uche anyị, àgwà nke mmekọrịta anyị, otu anyị si akọwa ahụmịhe, na omume anyị kwa ụbọchị. Ozi ọma bụ na enwere ike ịzụ ọtụtụ n'ime ihe ndị a. Isiokwu a na-atụle ụzọ isi mee ka obi ụtọ dịkwuo elu, nke ihe ndị a chọpụtara n'uche na-akwado—ọ bụghị naanị mkpali—ka e wee jiri ha mee ihe nke ọma ná ndụ anyị kwa ụbọchị.
1) Mee ka mmekọrịta mmadụ na ibe ya na-ekpo ọkụ ma na-adịgide adịgide bụrụ ihe kacha mkpa.
Otu n'ime ihe ndị a chọpụtara n'ụzọ kachasị agbanwe agbanwe na nkà mmụta uche mmadụ bụ na àgwà mmekọrịta mmadụ na ibe ya na-ejikọta nke ọma na obi ụtọ. Ọ bụghị naanị ọnụọgụ ndị enyi, kamakwa ịdị nso ha, mmetụta nke nchekwa, na nkwado mmetụta uche. Ezi mmekọrịta na-enye anyị ohere ịghọta, inyere aka n'oge ihe isi ike, na ịkekọrịta ọṅụ. Ọbụna mkparịta ụka dị mkpirikpi, nke dị mma - ikele onye agbata obi, ịkpa obere mkparịta ụka na onye ọrụ ibe - nwere ike ime ka ọnọdụ anyị ka mma.
Omume ị ga-anwale:
– Hazie oge kwesịrị ekwesị maka ndị dị mkpa (dịka ọmụmaatụ ugboro 1-2 n'izu).
– Mee “ige ntị nke ọma”: lee anya n'anya, chịkọta ya, ma jụọ ajụjụ ndị na-esochi ya.
– Mee ka "njikọ obere" kwa ụbọchị bawanye: ịsị ekele, inye obere agbamume, ma ọ bụ ịjụ mmadụ otú obi dị ya.
2) Mee ekele kpọmkwem, ọ bụghị naanị "daalụ"
Ihe a na-eme nnyocha nke ọma gbasara nkà mmụta uche bụ ọzụzụ ekele. Ekele na-enyere ụbụrụ aka ịghọta ihe dị mma, na-egbochi nlebara anya ka a ghara ịdọta ya na nsogbu. Agbanyeghị, ihe dị irè abụghị ịmanye onwe gị "inwe ekele," kama ọ bụ ime ihe n'ikike ịhụ ihe ọma dị mkpa ma ghọta ihe mere o ji baa uru.
Omume dị mfe:
– Dee “ihe ọma atọ taa” kwa abalị ruo izu abụọ.
– Tinye ihe kpatara ya: “Enwere m ekele maka X n'ihi Y.” Dịka ọmụmaatụ: “Enwere m ekele maka enyi m zitere m ozi, n'ihi na ọ na-eme ka m ghara inwe mmetụta nke ịnọ naanị m.”
– Dee "akwụkwọ ozi ekele" nye mmadụ mgbe ụfọdụ (ị nwere ike izipu ya ma ọ bụ na ị gaghị ezipụ ya). Ọtụtụ nnyocha na-egosi na nke a nwere ike ime ka mmetụta uche dị mma dịkwuo elu.
3) Mee ka ihe omume bara uru bawanye, ọ bụghị naanị ihe ntụrụndụ.
Echiche mmadụ na-emekarị ka mmadụ mata ọdịiche dị n'etiti "ihe ụtọ" na "ihe ọ pụtara." Ha abụọ dị mkpa, mana obi ụtọ na-adịgide adịgide na-esitekarị n'ihe omume bara uru: inyere ndị ọzọ aka, ịmụta ihe siri ike, imezu ọrụ, ma ọ bụ itinye aka na obodo. Afọ ojuju ngwa ngwa (dị ka ịpịgharị na-enweghị ngwụcha) nwere ike inye ntụrụndụ nwa oge, mana ọ bụghị ya na-eme ka afọ ojuju ndụ dịkwuo elu.
Otu esi etinye akwụkwọ:
– Dee ihe omume ndị ga-eme ka ị nwee mmetụta "bara uru" ma ọ bụ "ka mma".
– Tinye ụkpụrụ 80/20 n'ọrụ: ọ dịghị mkpa ka ị kwụsị ntụrụndụ, mana hụ na enwere akụkụ nke ihe omume bara uru kwa izu.
– Nwaa ihe omume ndị na-akwado mmekọrịta mmadụ na ibe ya: inyere onye ọrụ ibe ya aka, ịrụ ọrụ afọ ofufo, ma ọ bụ ime obere ihe omume obiọma n'ebumnobi.
4) Zụlite àgwà nke "ịgba ọsọ": itinye onwe gị n'ihe omume siri ike.
Echiche nke usoro mmiri (site na nchọpụta Mihaly Csikszentmihalyi) na-akọwa ọnọdụ nke itinye uche siri ike, ebe oge na-agafe, ihe omume na-adịkwa afọ ojuju. Usoro mmiri na-emekarị mgbe e jikọtara ihe ịma aka na ikike: ọ dịghị mfe ruo n'ókè nke ịbụ ihe na-agwụ ike, ọ dịghịkwa esi ike ruo n'ókè nke iwe iwe. Ndị na-enweta usoro mmiri na-enwekarịkarị akụkọ ahụike ka mma.
Nzọụkwụ bara uru:
– Họrọ ihe omume ndị nwere ihe mgbaru ọsọ doro anya (dịka ọmụmaatụ dee okwu 300, mụọ ihe maka nkeji iri abụọ).
- Belata ihe ndọpụ uche: gbanyụọ ọkwa n'oge obere nnọkọ.
– Mee ka ihe ịma aka ahụ dịkwuo mma nke ukwuu iji mee ka ọ na-atọ ụtọ.
5) Jiri usoro CBT dabere na-achịkwa echiche na-adịghị mma
Obi ụtọ apụtaghị na mmadụ agaghị enwe mwute mgbe ọ bụla. Mmetụta uche na-adịghị mma bụ ihe nkịtị. Agbanyeghị, ịkọ nkọ (iche echiche ugboro ugboro banyere echiche ọjọọ na-enweghị mkpebi) nwere ike ime ka nrụgide ka njọ ma belata ọnọdụ obi. Ọgwụgwọ Omume Uche (CBT) bụ ụzọ sayensị gosipụtara iji nyere aka ijikwa ụkpụrụ echiche na-adịghị mma.
Usoro nchịkọta CBT:
– Chọpụta echiche akpaka: “Abụ m onye dara ada,” “Onye ọ bụla na-ekpe m ikpe.”
– Ule ihe akaebe: Kedu eziokwu na-akwado/na-agọnarị?
– Mepụta echiche ọzọ dị mma karị: “Emehiere m, mana enwere m ike ịmụta ma dozie ya.”
– Jụọ: “Olee obere nzọụkwụ m nwere ike ime ugbu a?” Lekwasị anya n'ihe ndị ga-eme ka m belata echiche efu.
6) Mmegharị ahụ na ụra: ntọala ndụ nke obi ụtọ
Nnyocha na-egosi mgbe niile na mmega ahụ mgbe niile na-eme ka ọnọdụ obi ka mma, obere nchekasị, na imeziwanye ụra. Mmega ahụ na-emetụta ndị na-ahụ maka akwara ozi na usoro nrụgide. Ụra na-arụkwa ọrụ dị oke mkpa n'ịchịkwa mmetụta uche: mgbe a na-enweghị ụra, ndị mmadụ na-ewe iwe karịa, na-enwe nchekasị, ma na-enwe nsogbu ịnụ ụtọ ihe ọma.
Ebumnuche ndị e ji eme ihe n'eziokwu:
– Malite site na nkeji iri ruo iri abụọ nke ije ije ngwa ngwa, ugboro atọ ruo ise n'izu.
– Mepụta usoro ụra: oge ịlakpu ụra na oge ị teta n'ụra na-agbanwe agbanwe, belata oge ihuenyo nkeji iri atọ ruo iri isii tupu ị lakpuo ụra.
– Echela ka e nye gị mkpali; mepụta obere usoro ihe omume mana nke na-agbanwe agbanwe.
7) Ịtụgharị uche iji melite mmekọrịta na ahụmịhe dị ugbu a
Ichebara echiche bụ ikike ịṅa ntị na ahụmịhe dị ugbu a site n'inwe echiche doro anya, nke na-anaghị ekpe ikpe. Ọtụtụ nnyocha na-egosi na ichebara echiche nwere ike ibelata nchekasị, nyere aka ijikwa mmetụta uche, ma mee ka afọ ojuju ndụ dịkwuo elu. Isi ihe dị na ya abụghị "ịtọpụ uche," kama ịghọta echiche dị ka ihe omume uche, ọ bụghị eziokwu zuru oke.
Mmega ahụ nkeji ise:
– Lekwasị anya n'iku ume.
– Mgbe uche na-awagharị, hụ "oh, echere m", wee laghachi n'iku ume.
– Mee ya kwa ụbọchị ruo izu abụọ iji hụ mmetụta ya.
8) Belata ntụnyere mmekọrịta mmadụ na ibe ya ma jikwaa ojiji mgbasa ozi ọha.
N'ihe gbasara uche, ntụnyere mmekọrịta mmadụ na ibe ya na-akpali mmetụta nke enweghị ike, karịsịa mgbe anyị na-atụnyere ndụ anyị n'azụ ihe nkiri na ihe ndị ọzọ pụtara ìhè. Mgbasa ozi ọha na eze na-eme ka nke a sikwuo ike. Nnyocha na-egosi na ụzọ e si eji ya dị mkpa karịa oge: ojiji na-enweghị isi (mkpọgharị na-enweghị isi) na-abụkarị ihe na-emerụ ahụ karịa iji ya eme ihe n'ụzọ na-arụ ọrụ (mmekọrịta, ịkekọrịta, na iwulite mmekọrịta).
Atụmatụ ndị na-enyere aka:
– Kpebie oge a kapịrị ọnụ iji mepee mgbasa ozi ọha.
- Belata akaụntụ ndị na-akpali anyaụfụ ma ọ bụ nchekasị.
– Jiri ihe omume nnọchi anya dị adị dochie ya: kpọọ enyi gị, gụọ akwụkwọ, mee mmega ahụ, ma ọ bụ mee ihe omume ntụrụndụ.
9) Debe ihe mgbaru ọsọ doro anya, nke a pụrụ ịtụle—mgbe ahụ mee emume maka obere ọganihu.
Ihe mgbaru ọsọ na-enye nduzi na mmetụta nke njikwa. Agbanyeghị, ihe mgbaru ọsọ ndị buru ibu ma dị mgbagwoju anya nwere ike ịdị oke njọ. Ozizi mkpali na-atụ aro ka e kewaa ihe mgbaru ọsọ n'ime obere nzọụkwụ na ime ka àgwà sie ike site n'ịmata ọganihu.
Ebe:
– Kama “ịchọ inwe obi ụtọ karịa,” gbanwee ya ka ọ bụrụ “ịga ije nkeji iri abụọ ugboro atọ n'izu” ma ọ bụ “dee akwụkwọ ozi ekele maka nkeji iri kwa abalị.”
– Na-eme emume maka obere ọganihu: ọ bụghị oke oke, kama nabata mgbalị ahụ ka ụbụrụ wee jikọta omume ahụ na ahụmịhe dị mma.
Mmechi: obi ụtọ bụ nkà a pụrụ ịzụ.
Obi ụtọ abụghị ọnọdụ na-adịgide adịgide a na-enweta otu ugboro. Ọ dị ka nkà: site na àgwà, gburugburu ebe obibi, ahụike anụ ahụ, na echiche. Dịka nnyocha uche si kwuo, usoro kachasị dị irè anaghị adị oke mma, mana ha na-agbanwe agbanwe: ime ka mmekọrịta sie ike, ime ekele, ịbawanye ọrụ bara uru, ijikwa echiche, ịnọgide na-ehi ụra na mmegharị, na ime uche. Malite na otu ma ọ bụ omume abụọ dị mfe, nọgide na-eso ha ruo izu 2-4, wee nyochaa. Mgbanwe ndị dị obere, na-adịgide adịgide na-enwekarị mmetụta ka ukwuu karịa atụmatụ ukwu ndị a na-ahapụ ngwa ngwa.
Ọ bụrụ na ịchọrọ, enwere m ike ịhazi akụkọ a ka ọ dabara na ndị na-ege ntị kpọmkwem (ndị ntorobịa, ndị ọrụ ọfịs, ndị nne na nna), ma ọ bụ tinye ndepụta nke ntụaka nyocha ka mma.
