Usoro Mkpali Nerve
Nnyefe mkpali akwara bụ ihe dị oke mkpa na sistemụ akwara, na-eme ka nkwukọrịta dị n'etiti neurons na n'etiti neurons na akụkụ ahụ ndị ọzọ. Ịghọta otu mkpali akwara si aga nwere ike inye nghọta miri emi banyere otu ụbụrụ na ahụ mmadụ si arụ ọrụ. Isiokwu a ga-akọwa usoro ndị dị n'okpuru usoro a, site na nkọwa bụ isi ruo na otu mkpali akwara nwere ike isi metụta ọrụ ahụ.
Okwu Mmalite nke Neurons
Neurons bụ akụkụ bụ isi nke sistemụ akwara, a na-ewere dị ka mkpụrụ ndụ pụrụ iche nke nwere ike izipu ma nata akara eletriki. Ọdịdị neuron nwere akụkụ atọ bụ isi: ahụ sel (soma), dendrites, na axons. Dendrites bụ eriri dị mkpụmkpụ nke na-anata akara ma na-ebuga ha na ahụ sel, ebe axons bụ eriri ogologo nke na-ebu akara site na ahụ sel gaa na neurons ndị ọzọ ma ọ bụ mkpụrụ ndụ ihe nketa.
Ike Akpụkpọ Ahụ
Iji ghọta usoro mkpali akwara, ọ dị mkpa ịghọta echiche nke ike membrane. Neurons nwere akpụkpọ ahụ semipermeable, nke na-enye ohere maka gradients nke ion kpọmkwem. N'ọnọdụ izu ike, n'ime neuron nwere chajị na-adịghị mma ma e jiri ya tụnyere mpụta. A na-akpọ ọnọdụ a ike izu ike, nke dị ihe dị ka -70 mV.
Ihe Nwere Ike Ime
Usoro bụ isi nke nnyefe mkpali akwara bụ ikike ime ihe, mgbanwe ngwa ngwa na voltaji akpụkpọ ahụ nke na-agafe n'akụkụ axon nke neuron. Ike ime ihe na-amalite mgbe neuron natara mkpali siri ike zuru oke, na-akpata mgbanwe mbụ na ikike membrane na sodium ions (Na+).
1. Depolarization – Ihe mkpali na-akpali ọwa ion Na+ imepe, na-ekwe ka Na+ banye n'ime sel ahụ. Nke a na-eme ka chajị akpụkpọ ahụ gbanwee site na negative gaa na positive.
2. Mgbanweghachi - Mgbe mwepụ nke oke, ọwa Na+ na-amalite imechi ebe ọwa potassium (K+) na-emeghe, na-enye ohere ka K+ pụọ na mkpụrụ ndụ ahụ. Usoro a na-eweghachi chajị akpụkpọ ahụ na ọnọdụ adịghị mma.
3. Oke polarization - Mgbe oke K+ na-apụ, akpụkpọ ahụ neuron na-aghọ ihe na-adịghị mma karịa ike izu ike, tupu ọ kwụsie ike ọzọ.
Nduzi mkpali
Ike ime ihe na-amalitekarị n'ugwu axon wee gaa n'akụkụ axon na-aga n'akụkụ axon. E nwere ụdị ngagharị abụọ a ma ama: ngagharị na-aga n'ihu na ngagharị saltatory:
– Ndugharị na-aga n'ihu na-eme na axons na-enweghị myelinated ebe a ga-emepụta ikike ime ihe n'usoro n'akụkụ axon.
– Ndugharị nnu na-eme na axon ndị a myelinated ebe mkpali na-awụlikwa elu site n'otu node nke Ranvier gaa na nke ọzọ, na-eme ka nnyefe mkpali dị ngwa.
Nnyefe Synaptic
Mgbe ike ihe omume rutere na njedebe axon, a na-agbanwe akara eletriki ka ọ bụrụ akara kemịkalụ nke na-agafe n'akụkụ synaptic ruo na neuron ọzọ. Usoro a gụnyere:
1. Mwepụ nke ndị na-ahụ maka akwara ozi: Mmetụta ime ihe na-eme ka vesicles nwere ndị na-ahụ maka akwara ozi na-aga n'ihu na akpụkpọ ahụ presynaptic wee wepụta ihe dị n'ime ha n'ime oghere synaptic.
2. Mgbasa ozi nke neurotransmitter gafere oghere ahụ ma jikọta ya na ndị nnata na akpụkpọ ahụ postsynaptic.
3. Mmalite nke Ike Mgbe Mmechi-Synaptic: Dabere n'ụdị neurotransmitter na receptor, nke a nwere ike imepụta ike excitatory postsynaptic (EPSP) ma ọ bụ ikike inhibitory postsynaptic (IPSP), na-emetụta ma neuron na-esote ga-emepụta ikike ime ihe.
Ihe Ndị Na-emetụta Usoro Mmetụta Nrụgide Akwara
Usoro mkpali akwara na-emetụta ihe dị iche iche:
– Dayameta Axon: Axon nwere dayameta buru ibu ga-eduzi mkpali ngwa ngwa karịa axon ndị pere mpe.
– Okpomọkụ: Ịbawanye okpomọkụ nwere ike ime ka ọsọ nke mkpali na-aga n'ihu dịkwuo elu.
– Ọnụnọ nke Myelin: Dịka ekwuru, myelination na-eme ka ọsọ nke mkpali na-aga n'ihu dịkwuo elu.
– Nhazi Electrolyte: Ion dịka Na+, K+, na Ca2+ dị mkpa maka nguzozi nke ike akpụkpọ ahụ na ike ọrụ.
Itinye Nghọta Mmetụta Nrụgide n'Ọrụ Aka
Ịghọta mkpali akwara nwere ọtụtụ ọrụ dị iche iche, gụnyere:
– Ọgwụ: Nchọpụta na ọgwụgwọ nke ọrịa akwara dịka ọrịa epilepsy, multiple sclerosis, na neuropathy.
– Nkà Ọgwụ: Mmepe nke ọgwụ ndị na-agbanwe ọrụ neurotransmitter, nke a na-eji agwọ ọrịa dịka ịda mbà n'obi na schizophrenia.
– Neurotechnology: Mmepe nke ngwaọrụ prosthetic nke enwere ike itinye na sistemụ akwara iji nyere ndị ọrịa aka na-efunahụ ọrụ mmetụta uche ma ọ bụ mmegharị ahụ.
Mmechi
Usoro mkpali akwara bụ njikọ dị mgbagwoju anya nke usoro bioelectrical na biochemical, na-eme ka nkwukọrịta dị irè n'ime sistemụ akwara. Site na mwepụta nke ihe na-akpali akpali ruo na nnyefe synaptic, nzọụkwụ ọ bụla na-arụ ọrụ dị mkpa n'ịhụ na ahụ na-aza ngwa ngwa na nke kwesịrị ekwesị maka ihe mkpali. Ọganihu ndị na-adịbeghị anya na nyocha na teknụzụ na-aga n'ihu na-eme ka nghọta anyị dịkwuo omimi banyere otu usoro a si akwado ndụ kamakwa ọ na-akwalite ihe ọhụrụ n'ọtụtụ ngalaba sayensị na ahụike. Ịghọta na ijikwa usoro a na-emepe ọtụtụ ohere maka mmepe nke ọgwụgwọ na teknụzụ n'ọdịnihu nke nwere ike ime ka ịdị mma nke ndụ mmadụ ka mma nke ukwuu.
