Usoro Ịka Nka na Mmetụta Ya na Ọrụ Akụkụ Ahụ
Ịka nká bụ njem a na-apụghị izere ezere nke dị n'ime ahụ, usoro nke na-amalite site n'ọmụmụ ma na-aga n'ihu ruo ọnwụ. Ka anyị na-aka nká, ahụ anyị na-enwe ọtụtụ mgbanwe dị mgbagwoju anya, na-emetụta usoro akụkụ ahụ dị iche iche n'ụzọ dị iche iche. Ịghọta usoro ịka nká na mmetụta ya na ọrụ akụkụ ahụ abụghị naanị ihe dị mkpa maka njikwa ahụike nke onye ọ bụla kamakwa ọ dị mkpa maka idozi nsogbu ahụike ọha na eze sara mbara metụtara ndị agadi.
Isi Ihe Dị Ndụ nke Ịka Nka
A na-amata ịka nká site na mbelata nwayọ nwayọ na ọrụ anụ ahụ na mmụba nke nnabata ọrịa. Ihe gbasara ịka nká gụnyere echiche na usoro dị iche iche, gụnyere mkpokọta mmebi mkpụrụ ndụ na molekul, ihe ndị metụtara mkpụrụ ndụ ihe nketa, nrụgide oxidative, nsogbu mitochondrial, na mbelata nke telomeres. Ihe ndị a na-eme ka anụ ahụ na akụkụ ahụ na-emebi ngwa ngwa, na-emetụta ọrụ ha n'ikpeazụ.
Sistem
Usoro obi, nke gụnyere obi na arịa ọbara, na-emetụta nke ukwuu site na ịka nká. Mgbanwe nhazi na ọrụ n'obi gụnyere mmụba nke ọkpụrụkpụ mgbidi ventricular aka ekpe na nrụgide myocardial, nke nwere ike ibute mbelata ezumike diastolic na mbelata mmepụta obi. Mgbanwe ndị metụtara afọ na nhazi onwe onye nke obi na-eme ka nsogbu ndị a ka njọ.
Akwara ọbara na-enwekwa mgbanwe dị iche iche metụtara ịka nká. Akwara, ọkachasị akwara ndị buru ibu na-agbanwe agbanwe, na-esi ike n'ihi mkpokọta collagen na calcium na mfu nke elastin. Nke a na-eme ka ọrụ obi dịkwuo elu ma na-ebute ọrịa dịka ọbara mgbali elu na atherosclerosis. Ọzọkwa, nsogbu endothelial na-emebi ikike arịa ọbara ịgbasa, si otú a na-emebi ọbara na-eruba n'anụ ahụ dị iche iche.
Sistem okpo iku ume
Ịka nká na-emetụta usoro iku ume site n'ịgbanwe nhazi na ọrụ nke akwara akpa ume na iku ume. Mgbidi obi na-esikwu ike, ike nke akwara iku ume na-ebelatakwa. Anụ ahụ akpa ume na-efunahụ ike ya, nke na-eduga na mbelata nnabata akpa ume na mbelata arụmọrụ mgbanwe gas. Mgbanwe ndị a na-eme ka ikike dị mkpa belata ma na-abawanye na olu fọdụrụ.
Ọzọkwa, usoro ịka nká na-emebi ọrụ ahụ ji alụso ọrịa ọgụ nke sistem iku ume, na-eme ka ndị agadi nwee ike ibute ọrịa iku ume. Mwepụ nke nje na ihe ndị na-akpata ọrịa site na ikuku na-ebelata ọrụ nke ciliary na mbelata nke mmeghachi omume ụkwara.
Sistemụ gbasara akụrụ
Akụrụ na-arụ ọrụ dị oke mkpa n'ịkwado nguzozi mmiri na elektrọlitị, iwepụ nsị n'ahụ, na ịchịkwa ọbara mgbali. Ka ịka nká, a na-enwe mbelata na ọrụ akụrụ nke a na-ahụ site na mbelata na glomerular filtration rate (GFR) na renal blood flow. Mgbanwe nhazi gụnyere glomerulosclerosis, tubular atrophy, na interstitial fibrosis.
Mgbanwe ndị a na-eme ka ikike ịtinye mmamịrị n'ime ihe, wepụ ihe mkpofu, ma nọgide na-enwe nguzozi electrolyte. Ya mere, ndị agadi na-enwekarị nsogbu ịkpọ nkụ, enweghị nhazi eletrọlitị, na nsí ọgwụ. Na mgbakwunye, ikike akụrụ nwere ịzaghachi ihe ndị na-akpata nrụgide anụ ahụ, dị ka mgbanwe na ọbara mgbali elu, na-ebelata, na-amụba ohere nke nsogbu akụrụ.
Ọkpụkpụ anụ
Ịka nká nwere mmetụta dị ukwuu n'usoro akwara obi, gụnyere ọkpụkpụ, akwara, na nkwonkwo. Ọkpụkpụ ọkpụkpụ, nke a na-akpọ osteoporosis, nke a na-ahụkarị site na mbelata oke ọkpụkpụ na mmụba nke adịghị ike, bụ ọrịa a na-ahụkarị n'oge afọ nke na-eme ka ohere nke mgbawa ọkpụkpụ dịkwuo elu. Nke a bụ isi n'ihi enweghị nguzozi dị n'etiti mmịpụta ọkpụkpụ na nhazi ya, nke mgbanwe homonụ, enweghị nri na-edozi ahụ na mbelata mmega ahụ na-emetụta.
Akwara na ike ya na-ebelata ka afọ na-aga, nke a maara dị ka sarcopenia. Nke a na-esi na njikọta ihe dị iche iche pụta, gụnyere mfu nke akwara moto, mbelata njikọ protein, na mbelata ọkwa homonụ anabolic. Sarcopenia na-eduga na mbelata ọrụ anụ ahụ, na-abawanye ohere nke ịda ma na-emebi ikike ime ihe omume kwa ụbọchị.
Ahụike nkwonkwo na-aka njọ ka ọ na-aka nká. Cartilage na-ebelata ma na-efunahụ ike ya, mmepụta nke mmiri synovial na-ebelatakwa, nke na-ebute ọnọdụ dịka osteoarthritis. Mgbanwe ndị a na-akpata ike nkwonkwo, ihe mgbu, na mbelata ngagharị, na-emekwa ka ọrụ anụ ahụ daa.
System Digestive
Usoro nri na-aka nká na-enwe mgbanwe ndị na-emetụta ọrụ na arụmọrụ ya. E nwere mbelata na mmepụta nke enzymes nri na acid afọ, nke nwere ike imebi nnabata nri ma bute ụkọ nri. Mkpọpụta afọ na mmegharị eriri afọ na-ebelata, na-eme ka ohere nke afọ ntachi na nsogbu afọ ndị ọzọ dịkwuo elu.
Imeju, nke dị mkpa maka metabolism na iwepụ nsị, na-agbanwekwa mgbanwe ndị metụtara afọ. Ọbara imeju na-ebelata, ikike imeghari imeju na-ebelatakwa, na-emetụta ikike ya ime ka ọgwụ ndị ọzọ dị iche iche na iwepụ nsị ndị na-emerụ ahụ. Nke a na-eme ka ohere nke mmeghachi omume ọgwụ ọjọọ na ọrịa imeju dịkwuo elu n'ime ndị agadi.
Enweghị usoro
Ọrụ nke sistemu ahụ ji alụso ọrịa ọgụ na-ebelata ka afọ na-aga, ihe a na-akpọ immunosenescence. Nke a gụnyere mbelata mmepụta na ọrụ nke sel ndị na-alụso ọrịa ọgụ, dịka mkpụrụ ndụ T na mkpụrụ ndụ B. Nzaghachi ahụ ji alụso ọrịa ọgụ na-ebelata na-eme ka ndị agadi nwee ike ibute ọrịa, ọrịa autoimmune, na kansa.
Mgbochi ọrịa ahụ na-emetụtakwa ikike ahụ nwere ịza ọgwụ mgbochi, nke na-eduga na mbelata arụmọrụ. Ọrịa na-adịghị ala ala, nke a maara dị ka "mgbukpọ ahụ," bụ ihe ọzọ e ji amata usoro ahụ ji alụso ọrịa ọgụ nke na-aka nká ma jikọtara ya na ọrịa dị iche iche metụtara afọ, gụnyere ọrịa obi, ọrịa shuga, na nsogbu akwara ozi.
ụjọ System
Sistemụ akwara ndị agadi na-enwe ọtụtụ mgbanwe nhazi na ọrụ nke na-emetụta ọrụ ọgụgụ isi na mmegharị ahụ. Enwere mfu nke neurons na synapses, ọkachasị na mpaghara ndị metụtara ncheta na mmụta, dịka hippocampus na prefrontal cortex. Nke a na-eme ka nghọta na-ebelata afọ na mmụba nke ihe egwu nke ọrịa neurodegenerative dị ka Alzheimer's na Parkinson's.
Ọkwa ndị na-ebunye neurotransmitter na mmetụta nke ndị na-anabata ya na-ebelata, na-emetụta ọnọdụ uche, ụra, na ahụike uche dum. Ọzọkwa, mbelata nke njikọ akwara na mbelata na nhazi akwara na akwara na-eduga na nsogbu mgbanwe na nguzozi, na-amụba ohere nke ịda na mmerụ ahụ metụtara ya.
Sistem Endocrine
Usoro endocrine, nke na-ahụ maka mmepụta na nhazi homonụ, na-enwekwa mgbanwe ka agadi na-aga. Mmepụta nke homonụ anabolic dị ka hormone uto na testosterone na-ebelata, na-eme ka akwara daa, belata njupụta ọkpụkpụ, na mgbanwe na nhazi ahụ.
Ọrụ thyroid nwere ike ịda, na-emetụta metabolism na ọkwa ike. Mgbochi insulin na-abawanye ka afọ na-aga, na-eme ka ohere nke ụdị shuga nke abụọ na ọrịa metabolic dịkwuo elu. Na mgbakwunye, nhazi nke cortisol, hormone nrụgide, nwere ike ịda, na-emetụta ikike ahụ iji jikwaa nrụgide na mbufụt.
mmechi
Usoro ịka nká na-enwe mmetụta dị ukwuu n'ọrụ akụkụ ahụ, na-emetụta sistemụ obi, iku ume, akụrụ, akwara, nri, sistemu ahụ ji alụso ọrịa ọgụ, akwara, na endocrine. Ọ bụ ezie na mgbanwe ndị a agaghị ekwe omume, ịghọta usoro ndị dị n'azụ ha nwere ike inyere aka n'ịmepụta atụmatụ iji belata mmetụta ha. Nhọrọ ndụ dị mma, dịka mmega ahụ mgbe niile, nri kwesịrị ekwesị, njikwa nchekasị, na nlekọta ahụike mgbochi, nwere ike ime ka ndụ ka mma ma belata ibu nke ọrịa ndị metụtara afọ.
Ka ọnụọgụgụ mmadụ n'ụwa niile na-aka nká, ọ dị mkpa ka anyị mee nnyocha gbasara ịka nká ma mepụta ụzọ ọhụrụ iji kwado ịka nká dị mma. Site n'ịgwọ ọtụtụ ihe ịma aka nke ịka nká, anyị nwere ike ime ka ogologo ndụ na ọdịmma dịkwuo mma, na-eme ka ndị agadi nwee ike ibi ndụ na-aga nke ọma ma na-eju afọ.
