Mgbasa okpomọkụ - nsogbu na ngwọta
1. Mpempe akwụkwọ ígwè dị na 20 o C nwere nha dịka egosiri na eserese dị n'okpuru. Ọ bụrụ na ọnụọgụgụ nke mgbasawanye linear maka ígwè bụ 10 -5 o C -1 , kedu mgbanwe dị na mpaghara ahụ na 60 o C?
A maara:
Ogologo ígwè = 40 cm 
Obosara ígwè = 20 cm
Mmalite nke mpaghara ígwè (A o ) = (40)(20) = 800 cm 2
Ọnụọgụ nke mgbasawanye ahịrị (α) = 10 -5 o C -1
Ọnụọgụ nke mgbasawanye mpaghara (β) = ọnụọgụ 2 x nke mgbasawanye ahịrị (2α) = 2 x 10 -5 o C -1
Mgbanwe na okpomọkụ (ΔT) = 60 o C – 20 o C = 40 o C
Achọsiri ike: Mgbanwe n'ógbè ígwè na 60 oC
Ngwọta:
Nha nke mgbasawanye mpaghara:
ΔA = βA o ΔT
ΔA = mmụba na mpaghara ígwè, β = Ọnụọgụ nke mgbasawanye mpaghara, A o = mpaghara mbụ, ΔT = mgbanwe na okpomọkụ = okpomọkụ ikpeazụ - okpomọkụ mbụ
Mmụba na mpaghara ígwè:
ΔA = βA o ΔT
ΔA = (2 x 10 -5 ) (800) (40) = 0.64 cm
2. E gosiri efere ígwè dị na 20 oC n'elu foto dị n'okpuru. Ọ bụrụ na okpomọkụ ahụ amụbaala ruo 100 oC na oke nke mgbasawanye ígwè bụ 1.1 x 10 -7 oC -1 , kedu ebe ikpeazụ nke efere ahụ?
A maara:
Ogologo efere = 2 m 
Obosara nke efere = 2 m
Mpaghara mbụ nke ígwè (Ao ) = (2)(2) = 4 m2
Ọnụọgụ nke mgbasawanye ahịrị maka ígwè (α) = 1.1 x 10 -7 o C -1
Ọnụọgụ nke mgbasawanye mpaghara maka ígwè (β) = 2 x ọnụọgụ nke mgbasawanye ahịrị maka ígwè (2α) = 2.2 x 10 -7 o C -1
Mgbanwe na okpomọkụ (ΔT) = 100 o C – 20 o C = 80 o C
Achọtara : Mpaghara ígwè na 100 oC
Ngwọta:
Mmụba n'ogologo:
ΔA = βA o ΔT
ΔA = (2.2 x 10 -7 )(4)(80) = 704 x 10 -7 = 0,0000704 m 2
Ebe ígwè:
Mpaghara ígwè = mpaghara mbụ + mmụba na mpaghara
Mpaghara ígwè = 4 m 2 + 0.0000704 m 2
Mpaghara ígwè = 4.0000704 m 2
3. Efere ọla nchara nwere oke mgbasa linear α = 18.10 -6 o C -1 na 0 o C nwere nha dịka egosiri na foto dị n'okpuru. Ọ bụrụ na efere ahụ ekpo ọkụ na 80 o C, kedu ka mmụba nke mpaghara efere ahụ si dị?
A maara:
Ogologo ọla nchara = 40 cm = 0.4 mita
Obosara nke ọla nchara = 20 cm = 0.2 mita
Mpaghara mbụ nke ọla nchara (A o ) = (0.4)(0.2) = 0.08 m 2
Ọnụọgụ nke mgbasawanye ahịrị maka ọla nchara (α) = 18 x 10 -6 o C -1
Ọnụọgụ nke mgbasawanye mpaghara maka ọla nchara (β) = 2 x Ọnụọgụ nke mgbasawanye ahịrị (2α) = 36 x 10 -6 o C -1
Mgbanwe na okpomọkụ (ΔT) = 80 o C – 0 o C = 80 o C
Achọtara : Mmụba nke ebe maka ọla nchara na 80 oC
Ngwọta:
Mmụba nke ebe maka ọla nchara:
ΔA = βA o ΔT
ΔA = (36 x 10 -6 )(0.08)(80) = 230.4 x 10 -6 = 2.304 x 10 -4 m 2
4. Akpa iko nwere olu lita 4 e ji mmiri jupụta, wee kpoo ọkụ ruo mgbe okpomọkụ ahụ ga-arị elu ruo 20 oC . Mmiri ụfọdụ gbapụrụ. Ọnụọgụ nke mgbasawanye linear maka iko = 9 x 10 -6 oC -1 ; ọnụọgụ nke mgbasawanye olu maka mmiri = 2.1 x 10 -4 oC -1 . Chọpụta olu nke mmiri a wụfuru.
A maara:
Olu mbụ nke gas na mmiri (Vo ) = lita 4
Mmụba nke okpomọkụ nke iko na mmiri (ΔT) = 20 oC
Ọnụọgụ nke mgbasawanye ahịrị maka iko (α) = 9 x 10 -6 o C -1
Ọnụọgụ nke mgbasawanye olu maka iko (γ) = 3α = 3 (9 x 10 -6 o C -1 ) = 27 x 10 -6 o C -1
Ọnụọgụ nke mgbasawanye olu maka mmiri (γ) = 2.1 x 10 -4 o C -1
Achọtara: Oke mmiri a wụfuru
Ngwọta:
Usoro nke mgbasawanye olu:
V = V o + γ V o ΔT
V – V o = γ V o ΔT
ΔV = γ V o ΔT
V = olu ikpeazụ , V o = olu mbụ , ΔV = mgbanwe olu , γ = ọnụọgụ nke mgbasawanye olu , ΔT = mgbanwe okpomọkụ.
Mgbanwe na olu nke akpa iko:
ΔV = γ V o ΔT = (27 x 10 -6 )(4)(20) = 2160 x 10 -6 = 2.160 x 10 -3 = 0.002160 lita
Mgbanwe na olu mmiri:
ΔV = γ V o ΔT = (2.1 x 10 -4 )(4)(20) = 168 x 10 -4 = lita 0.0168
Mgbanwe dị na olu mmiri ahụ karịrị nke iko ahụ, yabụ ụfọdụ mmiri na-awụpụ.
Olu nke mmiri a wụfuru:
Lita 0.0168 – lita 0.002160 = lita 0.01464 = lita 0.015
5. Akpa ígwè (ọnụọgụ nke mgbasawanye linear = 10 -5 o C -1 ) nke nwere olu nke lita 6 juputara na acetone (ọnụọgụ nke mgbasawanye olu = 1.5 x 10 -3 o C -1 ). Ọ bụrụ na a na-ekpo ọkụ akpa ahụ na acetone site na 0 o C ruo 40 o C, kedu ka olu acetone a wụfuru?
A maara:
Olu mbụ nke akpa ahụ na acetone (Vo ) = lita 6
Mgbanwe na okpomọkụ nke akpa ahụ na acetone (ΔT) = 40 oC
Ọnụọgụ nke mgbasawanye ahịrị maka ígwè (α) = 10 -5 o C -1
Ọnụọgụ nke mgbasawanye olu maka ígwè (γ) = 3α = 3 (10 -5 o C -1 ) = 3 x 10 -5 o C -1
Ọnụọgụ nke mgbasawanye olu maka acetone (γ) = 1.5 x 10 -3 o C -1
Achọrọ: Olu nke acetone a wụfuru
Ngwọta:
Usoro nke mgbasawanye olu:
ΔV = γ V o ΔT
ΔV = mgbanwe olu , γ = ọnụọgụ nke mgbasawanye olu , Vo = olu mbụ , ΔT = mgbanwe okpomọkụ.
Mgbanwe olu nke akpa ígwè ahụ:
ΔV = γ V o ΔT = (3 x 10 -5 )(6)(40) = 720 x 10 -5 = lita 0.00720
Mgbanwe na olu nke acetone:
ΔV = γ V o ΔT = (1.5 x 10 -3 )(6)(40) = 360 x 10 -3 = lita 0.360
Mgbanwe olu nke acetone karịrị nke ígwè , yabụ ụfọdụ mkpụrụ ọgwụ acetone.
Ọnụọgụ acetone awụfuola:
Lita 0.360 – lita 0.00720 = lita 0.3528 = lita 0.35
- Gịnị bụ mgbasawanye okpomọkụ?
- Azịza: Mgbasa okpomọkụ na-ezo aka n'otú ihe si agbanwe olu ya n'ihi mgbanwe okpomọkụ.
- Kedu ka mgbasa okpomọkụ si emetụta njupụta nke ihe?
- Azịza: Ka ihe na-agbasa okpomọkụ, olu ya na-abawanye, nke na-eduga na mbelata njupụta ya, na-eche na oke ya na-adịgide adịgide.
- Gịnị mere oghere dị n'etiti akụkụ àkwà mmiri na ụzọ ụgbọ okporo ígwè ji adị?
- Azịza: A na-eme oghere ndị a, nke a na-akpọkarị njikọ mgbasa, iji kwado mgbasawanye na mkpụkọ nke ihe ahụ n'ihi mgbanwe okpomọkụ, na-egbochi mgbanwe ma ọ bụ mmebi nwere ike ime.
- Kedu ihe dị iche n'etiti mgbasawanye nke linear, volumetric, na mpaghara?
- Azịza: Mgbasa nke ahịrị na-ezo aka na mgbanwe n'otu akụkụ (dịka ogologo mkpanaka); mgbasa nke mpaghara na-ezo aka na mgbanwe n'akụkụ abụọ (dịka mpaghara elu nke mpempe akwụkwọ); mgbasa nke volumetric metụtara mgbanwe n'akụkụ atọ niile (dịka olu nke mmiri mmiri).
- Kedu otu esi achọpụta ọnụọgụgụ nke mgbasawanye ahịrị?
- Azịza: A na-akọwa ya dị ka mgbanwe nke fractional na ogologo kwa ogo mgbanwe na okpomọkụ na nrụgide na-adịgide adịgide. Maka ihe, mgbanwe na ogologo (∆L) nke sitere na mgbanwe okpomọkụ (∆T) bụ site na , ebe bụ ogologo mbụ na bụ ọnụọgụgụ nke mgbasawanye ahịrị.
- Gịnị mere eriri bimetallic ji agbagọ ma ọ bụrụ na a kpoo ya ọkụ ma ọ bụ jụọ ya oyi?
- Azịza: Eriri bimetallic nwere ọla abụọ dị iche iche ejikọtara ọnụ. Ebe ọ bụ na ígwè ọ bụla nwere oke nke ya nke mgbasawanye okpomọkụ, ha na-agbasa ma ọ bụ na-agbakọta na ọnụego dị iche iche mgbe okpomọkụ gbanwere. Mgbasawanye dị iche a na-eme ka eriri ahụ gbagọọ agbagọ.
- Kedu ka ihe gbasara mmụba okpomọkụ si metụta mmụba nke oke osimiri?
- Azịza: Enwere ike ikwu na akụkụ nke mmụba nke ọkwa oke osimiri bụ mmụba okpomọkụ nke mmiri oké osimiri. Ka okpomọkụ ụwa na-arị elu, oke osimiri na-ekpo ọkụ, nke na-eduga na mmụba nke mmiri na mmụba nke ọkwa oke osimiri.
- Gịnị na-eme na "mgbasawanye mmiri na-adịghị ahụkebe"?
- Azịza: N'adịghị ka ọtụtụ ihe ndị dị na ya, mmiri na-agbasa ka ọ na-ajụ oyi site na 4°C ruo 0°C, wee gbawaa mgbe ọ kpọnwụrụ akpọnwụ. Nsogbu a pụtara na mmiri nwere oke njupụta ya na 4°C. Ọ bụ ya mere ice (nke na-adịghị oke njupụta karịa mmiri mmiri) ji efegharị n'elu mmiri.
- Gịnị mere mgbasawanye okpomọkụ ji dị mkpa n'ọrụ injinia na owuwu ụlọ?
- Azịza: Ihe ndị e ji arụ ụlọ na-agbasa ma ọ bụ na-agbakọta ka okpomọkụ na-agbanwe. Na-enweghị nkọwa maka mgbasawanye okpomọkụ, ihe owuwu nwere ike inwe nrụgide na-enweghị isi, mgbanwe, ma ọ bụ ọdịda. Ndị injinia na ndị na-ese ụkpụrụ ụlọ na-etinye atụmatụ imewe iji jikwaa mgbanwe ndị a n'enweghị nsogbu.
- Enwere ike ịgbanwe mgbasa okpomọkụ?
- Azịza: Ee, ọ na-abụkarị mgbe ihe dị jụụ, ọ ga-enwe nrụgide okpomọkụ, nke bụ ihe dị iche na mgbasa okpomọkụ. Ogo na ọdịdị nke nkwekọrịta a ga-adabere na ihe na ọnọdụ ya.