Iwu Hormonal na Mmeputakwa Ụmụ Nwanyị
Usoro nhazi homonụ n'ime usoro ọmụmụ nwa nwanyị bụ usoro dị mgbagwoju anya ma dị oke mkpa nke na-eme ka ọrụ ọmụmụ dị mma ma na-aga nke ọma. Usoro ịhụ nsọ nwanyị, ovulation, na ọrụ zuru oke nke usoro ọmụmụ nwa nwanyị na-achịkwa site na usoro homonụ na-arụkọ ọrụ nke ọma. Isiokwu a ga-atụle ụdị homonụ dị iche iche dị na sistemụ ọmụmụ nwa nwanyị, otu ha si arụ ọrụ, na mmetụta ha na ahụike ụmụ nwanyị.
Pendahuluan
Usoro ọmụmụ nwa nwanyị bụ maka mmepụta àkwá, inye gburugburu ebe a ga-amụ nwa, ma kwado mmepe nwa ebu n'afọ n'oge afọ ime. Ọrụ ya dabere nke ukwuu na nguzozi homonụ, nke a na-ejigide site na mmekọrịta dị n'etiti ụbụrụ, gland endocrine, na akụkụ ahụ ọmụmụ.
Isi ihe ndị dị na mmepụta ụmụ nwanyị bụ Hormones.
Ụfọdụ n'ime homonụ ndị bụ isi na-achịkwa usoro ọmụmụ nwa nwanyị gụnyere:
1. Hormone nke na-ewepụta Gonadotropin (GnRH)
A na-emepụta GnRH n'ime hypothalamus, ọ bụ ya na-akpali gland pituitary ka ọ wepụta homonụ gonadotropin LH na FSH. Mwepụta GnRH na-akpali mkpali, ugboro ole ọ na-eme nwere ike imetụta mmepụta FSH na LH.
2. Hormone nke na-akpali follicle (FSH)
FSH na-arụ ọrụ dị oke mkpa n'ịto eto nke mkpụrụ ndụ ovarian. Mkpụrụ ndụ ovarian bụ usoro dị n'ime mkpụrụ ndụ ovarian nke nwere mkpụrụ ndụ àkwá, FSH bụkwa homonụ nke na-akpali uto na ntozu ha n'oge usoro follicular nke oge nsọ.
3. Mmiri ara ehi na-eme ka ahụ dị nro (LH)
LH bụ ihe na-akpata ovulation, mwepụta nke àkwá tozuru okè site na follicle ovarian. Mmụba LH bụ ihe mgbaàmà dị ndụ na ovulation dị nso. LH na-akwadokwa mmepụta nke corpus luteum, nke na-emepụta hormone progesterone mgbe ovulation gasịrị.
4. Estrogen
Estrogens bụ otu homonụ nke gụnyere estradiol, estriol, na estrone. Ọ bụ ovaries na-emepụta homonụ ndị a ma na-arụ ọrụ n'ime ka akụkụ endometrial ahụ sie ike ma na-akwadebe ya maka itinye àkwá e tinyere n'ime ya.
5. Progesterone
A na-emepụta progesterone site na corpus luteum mgbe omechara nwa, ọ bụkwa homonụ dị mkpa nke na-akwado afọ ime. Progesterone na-akwadebe endometrium iji kwado ntinye nwa embrayo ma na-egbochi mkpụkọ akwara akpanwa gabiga ókè.
6. HCG Hormone (Human Chorionic Gonadotropin)
A na-emepụta HCG mgbe embrayo ahụ kụnyere n'ime mgbidi akpanwa nke ọma, homonụ a dịkwa mkpa maka ịnọgide na-enwe mmepụta progesterone site na corpus luteum, ma ọ dịkarịa ala ruo mgbe placenta ga-etolite ma nwee ike imepụta homonụ a n'onwe ya.
Oge ịhụ nsọ
Usoro mmepụta homonụ n'ime usoro ọmụmụ nwa nwanyị na-eme ka oge ịhụ nsọ dị mma. N'ozuzu, a na-ekewa usoro a n'ọtụtụ usoro:
1. Usoro Follicular
Usoro a na-amalite n'ụbọchị mbụ nke ọnwa ịhụ nsọ ma na-adịru ruo mgbe ọ ga-ezu ovulation. N'oge a, FSH na-akpali uto nke follicles n'ime ovaries. Otu follicle ga-aghọ nke kachasị ma malite imepụta estrogen, nke na-akpali mmepụta nke endometrium akpanwa.
2. Ịmepụta nwa
Ntụpọ mmiri ara ehi na-emekarị n'etiti oge nsọ nwanyị, a na-ahụkwa ya site n'ịhapụ àkwá site na follicle tozuru okè. Mmụba LH n'oge a na-akpali mwepụta nke àkwá ahụ, nke enwere ike ime ka ọ bụrụ ihe e ji eme ihe.
3. Usoro Luteal
Mgbe ovulation gasịrị, follicle efu na-agbanwe ghọọ corpus luteum, nke na-emepụta progesterone iji kwadebe endometrium maka itinye ya. Ọ bụrụ na njikọtaghị, corpus luteum na-ebelata, mmepụta progesterone na-ebelata, na-akpata nsọ nwanyị.
4. Ịhụ nsọ
Mbelata nke homonụ progesterone na estrogen na-eme ka endometrium wụfuo, nke a na-akpọ ọbara ọgbụgba n'oge nsọ. Okpomọkụ ahụ na-amalite ọzọ.
Nsogbu Hormonal
Enweghị nhazi homonụ nwere ike ibute ọtụtụ nsogbu ọmụmụ nwa n'ime ụmụ nwanyị. Ụfọdụ nsogbu ndị a na-ahụkarị gụnyere:
1. Ọrịa Akpa Ovaria Polycystic (PCOS)
N'ihi enweghị nhazi nke homonụ nke na-emetụta usoro nsọ nwanyị, PCOS nwere ike ime ka cysts too n'ime ovaries ma nwee ike ibute nsogbu ọmụmụ.
2. Endometriosis
Ọnọdụ a na-eme mgbe anụ ahụ endometrial tolitere n'èzí akpanwa, nke nwere ike ibute ihe mgbu pelvic na nsogbu ọmụmụ nwa. Ọ bụ ezie na a ka aghọtabeghị kpọmkwem ihe kpatara ya, a na-eche na ihe ndị metụtara homonụ bụ ihe na-akpata ya.
3. Amenorrhea
Ọ bụ ọnọdụ ebe nsọ nwanyị anaghị eme ihe karịrị ugboro atọ ma ọ bụ karịa, nke nwere ike ibute site na ihe dị iche iche, gụnyere nsogbu homonụ, mgbanwe ibu, na nrụgide.
4. Amenorrhea hypothalamic
Ọ na-emekarị n'ihi nrụgide anụ ahụ ma ọ bụ nke mmetụta uche, oke mmega ahụ, ma ọ bụ obere ibu ahụ, nke na-egbochi mmepụta nke GnRH na hypothalamus.
Mmetụta nke Hormones Ndị Ọzọ na Ihe Ndị Dị Mpụga
E wezụga homonụ ndị bụ isi, enwere homonụ ndị ọzọ na ihe ndị ọzọ dị n'èzí nke na-emetụtakwa usoro ọmụmụ nwa nwanyị, dịka:
- Prolactin
Prolactin, nke gland pituitary na-emepụta, na-ejikọkarị ya na mmepụta mmiri ara ara, mana oke ọkwa dị elu nwere ike imetụta ịhụ nsọ na ovulation.
- Insulin
A na-ahụkarị nguzogide insulin na ọkwa insulin dị elu n'ime ụmụ nwanyị nwere PCOS, nke na-ejikọ metabolism na usoro ọmụmụ.
- Ihe Ndị Dị Mpụga
Ụdị ndụ, nrụgide, nri, na gburugburu ebe obibi nwekwara ike imetụta nguzozi homonụ n'ahụ, nke nwere ike imetụta ọmụmụ nwa.
Mmechi
Usoro nhazi nke mmepụta homonụ nke ụmụ nwanyị bụ usoro nhazi dị oke mkpa maka ahụike ọmụmụ nwa. Ịghọta otu homonụ ndị a si arụ ọrụ na mmekọrịta ha nwere ike inye aka n'ịchọpụta na ijikwa nsogbu ịhụ nsọ na ọmụmụ nwa. Maka ụmụ nwanyị na-enwe nsogbu ịhụ nsọ ma ọ bụ nsogbu ọmụmụ nwa, ịgakwuru ọkachamara ahụike maka nyocha na ọgwụgwọ ọzọ dị mkpa.
