Nhazi DNA ma ọ bụ Nkwakọba n'ime sel
N'ọkwa molekul, a na-ewulite ndụ n'ụwa site na ntọala nke ozi mkpụrụ ndụ ihe nketa dị na molekul DNA. DNA, ma ọ bụ deoxyribonucleic acid, bụ polima nke na-echekwa ntuziaka ndị dị ndụ dị mkpa maka mmepe, ọrụ, uto, na mmeputakwa nke ihe niile dị ndụ. Ọ bụ ezie na DNA mejupụtara naanị ụdị nucleotides anọ - adenine (A), thymine (T), cytosine (C), na guanine (G) - nhazi ha n'ime mkpụrụ ndụ dị oke mgbagwoju anya. Ka anyị nyochaa nke ọma otu esi hazie DNA, ma ọ bụ kechie ya, n'ime mkpụrụ ndụ.
Nhazi Dị Mkpa nke DNA
DNA nwere ọdịdị helix abụọ, nke James Watson na Francis Crick chọpụtara n'afọ 1953. Ọdịdị a yiri steepụ gbagọrọ agbagọ, ya na ntọala abụọ dị ka ihe e ji agbatị ụkwụ na azụ azụ shuga-phosphate dị ka aka. Njikọ ntọala dị n'etiti adenine na thymine, na cytosine na guanine, jikọtara site na njikọ hydrogen, na-eme ka helix abụọ kwụsie ike.
Histones na Nuklia
N'ime mkpụrụ ndụ eukaryotic, molekul DNA nwere ike ịdị ọtụtụ mita ogologo mgbe agbatịchara ya nke ọma. Ịtinye nnukwu molekul a n'ime nucleus nke na-eru naanị obere micromita ole na ole na dayameta chọrọ usoro nkwakọ ngwaahịa dị mgbagwoju anya. Otu ihe dị mkpa na nkwakọ ngwaahịa DNA bụ protein a na-akpọ histones.
Histones bụ protein ndị bụ isi bara ụba na amino acid lysine na arginine, nke na-enye ha ohere imekọrịta ihe nke ọma na DNA acidic. A na-eke DNA gburugburu histones, na-akpụpụta ihe ndị a maara dị ka nucleosomes. Nucleosome ọ bụla nwere ihe dị ka ụzọ abụọ DNA 147 nke kechiri gburugburu otu histones asatọ, na-emepụta ihe nchekwa bụ isi nke chromatin. Usoro nucleosome a yiri "eriri beads" n'okpuru igwe onyonyo.
Chromatin na Krọmosọm
Nkwakọba DNA na-aga n'ihu n'ọkwa dị elu, ebe a na-ahazi nucleosomes n'ime nhazi dị obere ma dịkwa n'usoro nke a na-akpọ chromatin. E nwere ụdị chromatin abụọ bụ́ isi: euchromatin na heterochromatin. Euchromatin bụ ụdị mepere emepe ma na-arụ ọrụ nke ọma, nke pụtara na DNA dị na mpaghara ndị a na-adị mfe ịnweta site na igwe ntụgharị. N'ụzọ dị iche, heterochromatin dị obere ma na-ejikọkarị ya na DNA na-anaghị arụ ọrụ nke ọma.
Nhazi ọzọ na-emepụta kromozom, usoro kachasị elu nke nkwakọ ngwaahịa DNA, nke a na-ahụ anya n'oge nkewa mkpụrụ ndụ. Kromozom bụ ụdị DNA kachasị dị mkpụmkpụ ma na-ahụ na DNA na-emegharị nke ọma na-enweghị mfu akụkụ dị mkpa n'oge mitosis na meiosis. Dịka ọmụmaatụ, ụmụ mmadụ nwere kromozom 46 na mkpụrụ ndụ ahụ ọ bụla.
Iwu Nkwakọ ngwaahịa DNA
Nkwakọba DNA abụghị usoro kwụ ọtọ; ọ na-agbanwe agbanwe ma nwee mmetụta site na ihe dị iche iche. Mgbanwe Histone, dị ka acetylation, methylation, phosphorylation, na ubiquitination, nwere ike ịgbanwe mmekọrịta dị n'etiti DNA na histones, si otú a na-emetụta njupụta chromatin na ohere DNA maka ntụgharị. Dịka ọmụmaatụ, a na-ejikọkarị histone acetylation na euchromatin na transcription active, ebe methylation nwere ike ịrụ ọrụ na nhazi nke heterochromatin.
Na mgbakwunye na histones, enwerekwa protein ndị na-agbanwe chromatin nke nwere ike ịkwaga, belata, ma ọ bụ hazie ọnọdụ nucleosome, na-agbanwekwa ohere mkpụrụ ndụ ihe nketa. Ihe ndị a niile na-arụkọ ọrụ ọnụ iji melite nhazi DNA iji mezuo mkpa sel na-agbanwe agbanwe.
Nkwakọ ngwaahịa DNA na Prokaryotes
N'adịghị ka eukaryotes, nje bacteria na ihe ndị ọzọ dị ndụ na prokaryotic na-enwekarị DNA gburugburu, kama linear, ma ha enweghị nucleus nke nwere membrane. Ọ bụ ezie na ọ dị mfe karị, nkwakọ ngwaahịa DNA na prokaryotes adịghị mkpa. Na nje bacteria, a na-ejikọta DNA site n'enyemaka nke protein dị ka HU na IHF, nke na-eme ka supercoiling sie ike ma na-achịkwa nhazi nucleoid.
Mkpa nke Nkwakọba DNA
Nkwakọba DNA dị irè abụghị naanị maka ịchekwa ozi mkpụrụ ndụ ihe nketa, kamakwa maka ịchịkwa ọrụ mkpụrụ ndụ ihe nketa. Ọnọdụ na njupụta nke chromatin nwere ike imetụta ngosipụta mkpụrụ ndụ ihe nketa, dịka nke a, bụ isi ihe nyocha dị ukwuu na epigenetics. Ọmụmụ nke ụdị epigenetic nwere ike inye nghọta n'ọtụtụ ọnọdụ ahụike na ọrịa, gụnyere kansa na nsogbu mmepe.
Dịka ọmụmaatụ, mgbanwe na usoro nkwakọ ngwaahịa DNA nwere ike ibute ngosipụta mkpụrụ ndụ ihe nketa na-adịghị mma, nke jikọtara ya na mmepe kansa. Ọgwụgwọ ndị na-elekwasị anya na mgbanwe histone ma ọ bụ nhazi chromatin na-egosi ike n'ịgwọ ọrịa ndị sitere na mmebi iwu epigenetic.
Mmechi
Nhazi ma ọ bụ nkwakọ ngwaahịa nke DNA n'ime mkpụrụ ndụ bụ usoro dị mgbagwoju anya ma zuru ezu nke na-arụ ọrụ dị oke mkpa ná ndụ. Nkwakọ ngwaahịa DNA abụghị naanị na ọ na-emetụta nkwụsi ike mkpụrụ ndụ ihe nketa n'oge nkewa mkpụrụ ndụ kamakwa ọ na-eje ozi dị ka onye njikwa ukwu, na-achịkwa mkpụrụ ndụ ihe nketa ndị a na-egosipụta n'oge kwesịrị ekwesị na n'ọnụọgụ kwesịrị ekwesị. Ịghọta nkọwa nke nkwakọ ngwaahịa DNA na-enye nghọta miri emi n'ime isi ihe dị na bayoloji mkpụrụ ndụ ihe nketa ma na-eme ka ụzọ maka mmepe nke ọgwụgwọ ọhụrụ maka ọrịa mkpụrụ ndụ ihe nketa na epigenetic. Dịka otu n'ime ihe omimi kachasị adọrọ mmasị na bayoloji molekul, nnyocha na mpaghara a ga-anọgide na-enye ihe ịma aka na ohere na-atọ ụtọ maka ndị ọkà mmụta sayensị n'ụwa niile.
