Usoro Njem Mmiri Dị Irè
Ịnyagharị ụgbọ mmiri bụ nka na sayensị nke ịchọpụta ebe na ụzọ ụgbọ mmiri dị mgbe ọ nọ n'oké osimiri, iji hụ na ụgbọ mmiri ahụ ruru ebe ọ na-aga n'enweghị nsogbu na nke ọma. Site na ọganihu nke teknụzụ, usoro ịnyagharị ụgbọ mmiri agbanweela nke ukwuu. Isiokwu a ga-atụle ọtụtụ usoro ịnyagharị ụgbọ mmiri dị irè, site na nke ọdịnala ruo nke kachasị ọhụrụ.
1. Nduzi Eluigwe na Ala
Njem nlegharị anya nke mbara igwe bụ otu n'ime usoro njem nlegharị anya kacha ochie a ka na-eji taa. Ọ dabere na nlele nke kpakpando, ọnwa, anyanwụ, na mbara ala iji chọpụta ebe ụgbọ mmiri dị n'oké osimiri.
a. Ojiji nke Sextant
Sextant bụ ngwa dị mkpa n'ịnyagharị mbara igwe. Site na ngwa a, ndị ọrụ ụgbọ mmiri nwere ike ịtụ akụkụ dị n'etiti ihe ndị dị n'eluigwe na mbara igwe. Site na iji data a, yana Nautical Almanac, ha nwere ike ikpebi ebe ụgbọ mmiri ahụ dị n'oké osimiri.
b. Ụzọ Mbelata Anya
Usoro mbelata anya gụnyere usoro tebụl na usoro ndị na-enyere aka ịtụgharị nha akụkụ ka ọ bụrụ nhazi map. N'ụzọ dị otu a, ndị ọrụ ụgbọ mmiri nwere ike ikpebi ebe ụgbọ mmiri ha dị nke ọma, ọbụlagodi n'oké osimiri buru ibu.
2. Ntugharị Akwụkwọ na Kompas
Ụzọ ọzọ a na-esi aga ebe a na-eme ihe n'ọtụtụ ebe bụ iji map na compass. Ọ bụ ezie na ọ dị ka ihe dị mfe, usoro a ka dị irè, karịsịa n'oge mberede.
a. Maapụ Oké Osimiri
Chaatị ụgbọ mmiri bụ ihe nnọchianya zuru ezu nke mpaghara mmiri, gụnyere ozi gbasara omimi, akụkụ osimiri, ihe ịrịba ama njem ụgbọ mmiri, na ihe egwu dị n'okpuru mmiri. Maapụ ndị a dị mkpa maka nhazi ụzọ na izere ihe egwu.
b. Kompas magnetik
Igwe ndọta bụ ngwa ọrụ ịnyagharị nke na-eji ebe ndọta ụwa egosi ugwu. N'agbanyeghị na teknụzụ GPS abịala, igwe njikọ ka bụ ngwaọrụ dị mkpa, ọkachasị mgbe ngwa eletrọnịkị dara.
c. Ịtụle Ndị Nwụrụ Anwụ
Ịgụta ihe nwụrụ anwụ bụ ụzọ isi chọpụta ọnọdụ ụgbọ mmiri dabere na ọsọ ya, ụzọ ya, na oge gafere kemgbe ebe ikpeazụ a maara ya. Ọ bụ ezie na ọ dịghị ezi ihe dịka ụzọ ndị ọzọ, ịgụta ihe nwụrụ anwụ ka bara uru, ọkachasị n'ebe a na-anaghị ahụ ya nke ọma ma ọ bụ na-enweghị ohere ịnweta ihe enyemaka ịnya ụgbọ mmiri ndị ọzọ.
3. Ntugharị Elektrọnik
Site na ọganihu na teknụzụ, ụzọ ụgbọ mmiri agbanweela site na mmalite nke ngwa eletrọnịkị. Ha anaghị eme ka izi ezi dịkwuo mma kamakwa ha na-eme ka ojiji dịkwuo mfe.
a. GPS (Sistemụ Ọnọdụ Ụwa)
GPS bụ teknụzụ nke na-adabere na satịlaịtị iji chọpụta ọnọdụ ụgbọ mmiri n'oge dị adị na ezigbo izi ezi. Sistemụ a aghọọla ọkọlọtọ na njem ụgbọ mmiri nke oge a.
b. ECDIS (Ngosipụta na Sistemụ Ozi Chaatị Elektrọnik)
ECDIS bụ sistemụ nke na-eji maapụ eletrọniki yana ọtụtụ data ndị ọzọ, dị ka ọnọdụ GPS na radar, iji nye ozi zuru oke gbasara ụzọ. Sistemụ a dị nkọ na-enye ndị ọrụ ụgbọ mmiri ohere ijikwa ụzọ, ịchọpụta ihe egwu dị na ya, na ịnyagharị n'enweghị nsogbu na nke ọma.
c. AIS (Sistemụ njirimara akpaaka)
AIS bụ sistemụ nlekota akpaka nke na-enye ụgbọ mmiri ohere ịkekọrịta ozi dịka njirimara ha, ọnọdụ ha, ọsọ ha, na ụzọ ha na ụgbọ mmiri ndị ọzọ na ọdụ ụgbọ mmiri dị n'ụsọ oké osimiri. Uru a nwere ike ibelata ihe egwu nke nkụkọ, ọkachasị n'ebe ndị nwere oke okporo ụzọ mmiri.
4. Ntugharị Inertial
Njem nlegharị anya n'enweghị nsogbu bụ ụzọ e si eji accelerometers na gyroscopes ekpebi ebe ụgbọ mmiri dị, ebe ọ na-aga, na ọsọ ya n'enweghị mkpa maka akara mpụga. Ọ bụ ezie na ọ dị oke ọnụ ma dị mgbagwoju anya, usoro a bara uru karịsịa n'ọnọdụ ebe akara GPS anaghị adabere na ya, dịka n'okpuru mmiri ma ọ bụ n'ebe nwere nnukwu nnyonye anya mgbaàmà.
a. INS (Sistemụ Nduzi Inertial)
INS na-eji ihe mmetụta inertial iji tụọ mgbanwe na ọsọ na ntụziaka. Sistemụ ahụ na-ejikọta data a iji chọpụta ọnọdụ ụgbọ mmiri ahụ. Dịka ọ na-adịkarị, a na-eji inertial navigation eme ihe yana GPS iji melite izi ezi na ntụkwasị obi.
b. Uru na ọghọm nke INS
Uru kachasị nke INS bụ ikike ya ịrụ ọrụ n'onwe ya na-adabereghị na akara mpụga, nke na-eme ka ọ baa uru karịsịa n'ọnọdụ gburugburu ebe obibi siri ike. Agbanyeghị, obere mmejọ na nha nwere ike ịchịkọta ka oge na-aga, yabụ INS na-achọkarị ndozi oge site na isi mmalite ụzọ ndị ọzọ dịka GPS.
5. Ahụmịhe na nghọta nke onye ọkwọ ụgbọ mmiri
E wezụga teknụzụ, nkà na ahụmịhe nke ndị ọkwọ ụgbọ mmiri ka bụ ihe dị mkpa n'ịkwọ ụgbọ mmiri. Ndị ọkwọ ụgbọ mmiri nwere ahụmahụ na-enwekarị ihe ọmụma miri emi banyere ọnọdụ mpaghara, mgbanwe ihu igwe, mmiri ozuzo, na ọdịdị kpakpando nke teknụzụ enweghị ike dochie.
a. Ọgụgụ Ihu Igwe
Ịgụ ihe gbasara ihu igwe bụ nkà dị oke mkpa nye ndị ọkwọ ụgbọ mmiri nwere ahụmahụ. Site n'ịghọta ụdị ifufe, ígwé ojii, na ebili mmiri, ha nwere ike ime mkpebi dị mkpa gbasara ụzọ ụgbọ mmiri na oge.
b. Ịghọta Oke Osimiri na Ebili Mmiri
Ahụmịhe n'ịgụ mmiri na ebili mmiri n'oké osimiri na-enyekwara ndị ọkwọ ụgbọ mmiri aka ime ka njem ha ka mma. Ịghọta otú mmiri na ebili mmiri si emetụta ụgbọ mmiri nwere ike ime ka mmanụ na oge dị.
c. Echiche Ntugharị Anya
Echiche e wuru kemgbe ọtụtụ afọ nwekwara ike ịrụ ọrụ dị oke mkpa. Mgbe teknụzụ dara ma ọ bụ nye data na-agbagwoju anya, nghọta onye ọkwọ ụgbọ mmiri na-abụkarị ihe na-azọpụta ndụ.
6. Ọzụzụ na Mmụta
Ọzụzụ na agụmakwụkwọ zuru oke bụ ntọala maka imeziwanye nkà ịnya ụgbọ mmiri. Ụlọ akwụkwọ ịkwọ ụgbọ mmiri, ọzụzụ ịnya ụgbọ mmiri, na asambodo bụ ihe dị mkpa iji hụ na ndị na-anya ụgbọ mmiri nwere ihe ọmụma na nkà dị mkpa.
a. Ụlọ Akwụkwọ Ịkwọ Ụgbọ Mmiri
Ụlọ akwụkwọ ndị dị n'oké osimiri na-enye agụmakwụkwọ nkịtị nke gụnyere ma ozizi na omume nke ịnya ụgbọ mmiri. N'ebe ahụ, ụmụ akwụkwọ na-amụta maka usoro dị iche iche nke ịnya ụgbọ mmiri, ojiji ngwa egwu, na nzaghachi mberede.
b. Asambodo na Ọzụzụ Na-aga n'ihu
Asambodo na ọzụzụ na-aga n'ihu na-eme ka ndị ọrụ ụgbọ mmiri mara teknụzụ na ụzọ kachasị ọhụrụ. Ọtụtụ mba chọrọ asambodo iji nọgide na-enwe ụkpụrụ nchekwa.
c. Mmega Ahụ́ Ike
Mmega ahụ bara uru n'oké osimiri bụ akụkụ dị mkpa nke ọzụzụ. Ha na-enye ndị ọkwọ ụgbọ mmiri ohere itinye ihe ọmụma ha mụtara n'ọrụ n'ụwa n'ezie, na-eme ka nkà ha sikwuo ike site na ahụmịhe aka.
Mmechi
Ịnyagharị ụgbọ mmiri dị irè bụ njikọta nke usoro dị iche iche, ngwaọrụ, na ihe ọmụma. Site na usoro ọdịnala dịka ịnyagharị mbara igwe na iji kompas magnet ruo na teknụzụ ọgbara ọhụrụ dịka GPS na sistemụ ịnyagharị inertial, usoro ọ bụla nwere uru nke ya. Agbanyeghị, ihe kacha mkpa bụ ikike onye ọkwọ ụgbọ mmiri ijikọta ihe ọmụma a niile ma mee mkpebi amamihe dabere na ọnọdụ dị. Ya mere, agụmakwụkwọ, ọzụzụ, na ahụmịhe bụ isi ihe dị mkpa maka ịnyagharị ụgbọ mmiri nke ọma na nke dị nchebe.
