Njirimara eletriki na okpomọkụ nke ọla
Ọla bụ ihe ndị bụ isi ihe mere e ji enwe mmepe nke mmepe nke mmadụ. A pụghị ileghara ojiji ha n'ọtụtụ ụlọ ọrụ, site na owuwu ruo na ngwa eletrọnịkị anya. Ihe pụrụ iche nke ọla dị na njirimara eletriki na okpomọkụ pụrụ iche ha. Isiokwu a ga-enyocha ihe onwunwe eletriki na okpomọkụ nke ọla n'ụzọ miri emi na ihe ha pụtara maka ojiji na teknụzụ dị iche iche.
Njirimara eletriki nke ọla
Àgwà eletriki nke ọla na-akọwa ikike ha nwere ime ka ọkụ eletrik rụọ ọrụ. N'ọkwa atọm, ọla nwere atọm ndị a haziri n'ime lattice kristal. Otu ihe dị mkpa bụ ọnụnọ nke elektrọn efu nke na-anaghị ejikọta nke ọma na nucleus atọm, nke a na-akpọkarị "elektrọn conduction." Elektrọn ndị a na-arụ ọrụ dị ka ndị na-ebu ibu ọkụ eletrik ma na-ekwe ka ọla na-eduzi ọkụ eletrik nke ọma.
Ọgbakọ eletriki
Ọgbara eletriki bụ ihe a na-eji atụ ikike ihe nwere ike ime ka ọkụ eletrik rụọ ọrụ. Ọla na-enwekarị ike eletrik dị elu. Ọla kọpa (Cu) na aluminom (Al) bụ ihe atụ nke ọla nwere ike eletrik dị mma. Nke a na-eme ka ha bụrụ ihe a ma ama na ụlọ ọrụ eriri na eletrọniki.
Otu n'ime iwu ndị na-akọwa njikwa eletriki bụ Iwu Ohm, nke na-ekwu na ọkụ eletrik na-agafe na onye na-eduzi ya kwekọrọ na voltaji (V) ma bụrụkwa nke na-agbanwe agbanwe na iguzogide (R), nke egosiri na nha nhata dị mfe: I = V/R. Na ọla, nguzogide ahụ dị obere, yabụ nnukwu ọkụ eletrik nwere ike ịgba ọsọ na obere voltaji.
Ihe Mgbochi na Ihe Mgbochi Nguzogide
Mgbanwe nke conductivity bụ resistive, nke bụ ihe a na-eji atụ etu ihe si emegide ike eletrik. Ihe mejupụtara ihe ahụ, okpomọkụ, na nhazi kristal na-emetụtakarị resistive. Ígwè dịka ọlaọcha (Ag) na ọlaedo (Au) nwere obere resistive, nke na-eme ka ha dị mma maka iji na ngwaọrụ eletrọniki dị elu.
Ihe na-eguzogide ihe na-agbanwekwa dabere na okpomọkụ. N'ozuzu, iguzogide na-abawanye ka okpomọkụ na-arị elu n'ihi mkpọtụ nke atọm dị na lattice, nke na-egbochi mbugharị nke elektrọn.
Njirimara okpomọkụ nke ọla
Njirimara okpomọkụ gụnyere ikike ígwè ịnabata, ịchekwa, na ime ka okpomọkụ dị. Njirimara okpomọkụ ndị a dị oke mkpa n'ọrụ ndị metụtara nnyefe okpomọkụ na njikwa okpomọkụ, dị ka ebe a na-asachapụ okpomọkụ na ngwaọrụ eletrọnịkị ma ọ bụ ihe owuwu ụlọ na-ejide okpomọkụ.
Ọgbakọ okpomọkụ
Ike nke ihe na-eme ka okpomọkụ dị ọkụ bụ ikike nke ihe nwere ike ime ka okpomọkụ dị ọkụ. Ígwè nwere ike ime ka okpomọkụ dị elu n'ihi na elektrọn efu nwere ike ịkwaga ma bufee ike okpomọkụ nke ọma site na kristal lattice. Ígwè dịka ọla kọpa, aluminom, na ọlaọcha bụ ezigbo ihe na-eme ka okpomọkụ dị mma.
A na-ejikarị ígwè eme ihe dị ka ihe na-eduzi okpomọkụ na radiators, igwe oyi injin, na ngwa nri. Ọzọkwa, a na-ejikwa ígwè nwere nnukwu ike okpomọkụ na teknụzụ ọgbara ọhụrụ dịka sink okpomọkụ na kọmputa, nke e mere iji nabata ma wepụta okpomọkụ ngwa ngwa iji gbochie ngwaọrụ eletrọnịkị ka ọ ghara ịfụ oke ọkụ.
Ike Okpomọkụ
Ike okpomọkụ bụ oke ike achọrọ iji bulie okpomọkụ nke ihe dị iche iche site na otu ogo Celsius. Ike okpomọkụ nke ọla dị obere karịa nke ndị na-abụghị ọla ma ọ bụ ihe ndị mejupụtara ya, nke pụtara na ọla nwere ike ịbawanye ma ọ bụ belata okpomọkụ ngwa ngwa. Dịka ọmụmaatụ, ígwè nwere ike ikpo ọkụ kpọmkwem nke ihe dị ka 0.45 J/g°C, dị ala karịa nke mmiri, nke dị ihe dị ka 4.18 J/g°C.
Mmekọrịta nke Njirimara Ọkụ na Ọkụ
Njirimara eletriki na okpomọkụ nke ọla na-emekọrịta ihe site na usoro nke iwu Wiedemann-Franz kọwara. Iwu a na-ekwu na oke nke ike eletrik (κ) na ike eletrik (σ) na ígwè bụ nha nhata na okpomọkụ zuru oke (T) nke ihe ahụ. Usoro a bụ:
\[ \ frac {κ}{σ} = L \cdot T \]
ebe L bụ Lorenz na-agbanwe agbanwe. Nke a na-egosi na n'otu ígwè ahụ, ike okpomọkụ na-ejikọta kpọmkwem na ike eletrik, nke pụtara na ígwè nke bụ ezigbo ike eletrik bụkwa ezigbo ike ọkụ.
Ngwa nke Njirimara Ọkụ na Ọkụ nke Metals
Ojiji e ji ígwè eme ihe n'ọtụtụ ụzọ teknụzụ dị iche iche na-egosi mkpa ọ dị ịghọta na iji ihe onwunwe eletriki na okpomọkụ ha eme ihe. Lee ụfọdụ ihe atụ:
Eletrọniki na Ọkụ Eletriki
– Eriri eletriki: A na-ejikarị ọla kọpa na aluminom eme ihe dị ka ihe na-eduzi eletriki n'ime waya n'ihi na ha nwere ike ịrụ ọrụ eletriki dị elu.
– Microchips: Ngwa eletrọniki pere mpe dịka microchips na-eji akwa ígwè dịka aluminom ma ọ bụ ọla kọpa maka ụzọ eletriki.
– Ihe Ndị Dị na Elektrọnik: A na-eji ọlaedo eme ihe n'ihe ndị dị na elektrọnik n'ihi na e wezụga oke ike eletrik ya, ọlaedo anaghịkwa emebi emebi.
Njikwa Oyi na Okpomọkụ
– Sink Okpomọkụ: A na-ejikarị aluminom eme ihe maka sink okpomọkụ na kọmputa na ngwa eletrọniki ndị ọzọ n'ihi oke ike ya na ibu ya dị mfe.
– Radiator: Sistemụ oyi nke injin, dịka radiators n'ime ụgbọala, na-eji ihe ígwè dịka aluminom ma ọ bụ ọla kọpa maka arụmọrụ dị elu na mbufe okpomọkụ.
Ụlọ na Akụrụngwa
– Nhazi Ụlọ: A na-eji ígwè arụ ọrụ n'ihi na ọ bụghị naanị na ọ siri ike ma sie ike, kamakwa o nwere ihe ndị na-eme ka okpomọkụ dị mma iji chịkwaa mgbasawanye na mkpụkọ n'ihi mgbanwe okpomọkụ.
– Mkpuchi Elu Ụlọ: A na-ejikarị ígwè dịka Aluminom na Kọpa eme ihe mkpuchi elu ụlọ n'ihi na ha nwere ezigbo ike igosipụta okpomọkụ, na-achịkwa okpomọkụ dị n'ime ụlọ ahụ.
Mmechi
Njirimara eletriki na okpomọkụ nke ọla bụ akụkụ abụọ dị mkpa nke na-eme ka ihe ndị a baa uru na teknụzụ ọgbara ọhụrụ. Ikike ha nwere ike ime ka ọkụ eletrik na okpomọkụ dị mma na-emepe ọtụtụ ohere na ngwa ndị metụtara ike, owuwu, na eletrọniki. Ịghọta ihe ndị a dị oke mkpa ọ bụghị naanị maka ndị injinia na ndị ọkà mmụta sayensị kamakwa maka ndị mmepe teknụzụ na-achọ ime ka arụmọrụ na arụmọrụ dịkwuo elu na ihe ọhụrụ n'ọdịnihu.
Site na waya eletriki ruo na sink okpomọkụ, site na ụlọ ruo na obere chips, ihe onwunwe eletriki na okpomọkụ nke ọla na-arụ ọrụ dị mkpa n'ịkwado na ịkwalite mmepe anyị. Site na nyocha na mmepe na-aga n'ihu, nghọta anyị banyere ihe ndị a ga-anọgide na-agbasa, na-enye atụmanya na-atọ ụtọ karị maka iji ọla eme ihe n'ọtụtụ ngalaba teknụzụ dị iche iche.
