Aha: Ihe mejupụtara mkpụrụ ndụ
N'ihe gbasara bayoloji, mkpụrụ ndụ bụ isi ihe dị mkpa ná ndụ. Dịka obere nkeji nwere ike ịrụ ọrụ ndụ, mkpụrụ ndụ na-emepụta ihe niile dị ndụ, site na ihe dị ndụ dị iche iche dịka nje bacteria ruo na ihe dị ndụ dị iche iche dịka osisi, anụmanụ, na mmadụ. Ịghọta ihe mejupụtara mkpụrụ ndụ bụ isi ihe dị mkpa iji ghọta otu ihe dị ndụ si arụ ọrụ, na-etolite, ma na-emekọrịta ihe na gburugburu ebe obibi ha. N'isiokwu a, anyị ga-enyocha ihe ndị bụ isi mejupụtara mkpụrụ ndụ na otu ihe ọ bụla si enyere aka na ọrụ zuru oke nke mkpụrụ ndụ ahụ.
1. Mkpụrụ ndụ
Akpụkpọ ahụ, ma ọ bụ akpụkpọ ahụ plasma, bụ ihe owuwu kachasị mpụta nke na-ekpuchi ihe dị n'ime sel ahụ. Ihe mejupụtara ya bụ akwa abụọ nke lipids na protein, akpụkpọ ahụ sel na-eje ozi dị ka ihe mgbochi nhọrọ nke na-achịkwa ntinye na ọpụpụ nke ihe. Mkpụrụ ndụ lipid, nke bụ isi phospholipids, na-etolite akwa abụọ yana ọdụ ha hydrophobic na-eche ihu ibe ha na isi hydrophilic ha na-eche ihu n'èzí na n'ime sel ahụ. Protein ndị dị n'ime akpụkpọ ahụ na-arụ ọrụ dị iche iche, gụnyere njem molekul, njirimara akara, na mmezi nke nhazi sel.
2. Cytoplasm
N'ime akpụkpọ ahụ sel ahụ ka cytoplasm dị, ihe dị ka gel nke organelles niile dị na sel ahụ dị. Cytoplasm ahụ nwere cytosol, mmiri mmiri nwere mmiri, nnu, na molekul organic. Ọ na-ejekwa ozi dị ka ihe na-eme ka mmeghachi omume kemịkalụ dị ma na-enye usoro nhazi maka sel ahụ.
3. Nkụl
Nkịtị bụ ebe njikwa nke mkpụrụ ndụ ihe nketa, nke nwere ihe mkpụrụ ndụ ihe nketa n'ụdị DNA. N'okpuru akpụkpọ ahụ abụọ a maara dị ka ihe mkpuchi nuklia, nkịdị ahụ na-achịkwa uto mkpụrụ ndụ, metabolism, na nkewa site na ịhazi ngosipụta mkpụrụ ndụ ihe nketa. N'ime nkịdị ahụ ka nkịdị ahụ dị, ebe a na-eme mgbakọ ribosome.
4. Ribosomes
Ribosomes bụ ihe mgbagwoju anya nke protein na RNA nke na-ahụ maka mmepụta protein. A pụrụ ịchọta ha ka ha na-ese n'elu mmiri n'enweghị nsogbu na cytoplasm ma ọ bụ jikọọ na endoplasmic reticulum siri ike. Ribosomes na-asụgharị ntuziaka mkpụrụ ndụ ihe nketa site na RNA gaa na polypeptide chain, nke a na-apịachi ka ọ bụrụ protein ndị na-arụ ọrụ.
5. Endoplasmic Reticulum (ER)
Endoplasmic reticulum bụ netwọk nke akpụkpọ ahụ dị nro na nke siri ike a na-ahụ n'ofe cytoplasm. E nwere ụdị ER abụọ: ER siri ike, nke nwere ribosomes n'elu ya ma na-arụ ọrụ na njikọ protein, na ER dị nro, nke na-arụ ọrụ na njikọta lipid na mwepụ nsị.
6. Ngwa Golgi
Ngwa Golgi bụ organelle nke nwere mkpokọta akpa membranous. Ọrụ ya gụnyere mgbanwe, nkwakọ ngwaahịa, na nkesa nke protein na lipids nke endoplasmic reticulum mepụtara. Ngwa Golgi na-emepụtakwa vesicles nke nwere ike ibuga molekul gaa ebe ikpeazụ ha na-aga n'ime ma ọ bụ n'èzí sel.
7. Mitochondria
A maara mitochondria dịka "ụlọ ọrụ ike nke mkpụrụ ndụ," bụ akụkụ ahụ ndị na-emepụta adenosine triphosphate (ATP), isi iyi ike nke mkpụrụ ndụ. Site na iji oxygen na glucose site na iku ume mkpụrụ ndụ, mitochondria na-emepụta ike dị mkpa maka ọrụ dị iche iche nke mkpụrụ ndụ.
8. Lysosomes
Lysosomes bụ vesicles nwere enzymes nri. Ọ bụ ya mere ha ji emebi ihe mkpofu sel, lysosomes na-enyere aka ịmegharị ihe ndị mebiri emebi ma ọ bụ ndị na-adịghịzi mkpa ma na-arụ ọrụ dị mkpa n'ịkwado homeostasis nke sel.
9. Cytoskeleton
Cytoskeleton nwere obere eriri, eriri etiti, na obere tubules, nke na-enye nkwado nhazi ma na-edobe ọdịdị mkpụrụ ndụ. Ọ na-arụkwa ọrụ n'ibugharị vesicles na organelles ma na-enye ohere ka mkpụrụ ndụ na-agagharị.
10. Peroxisomes
Peroxisomes bụ akụkụ ahụ nwere enzymes nke na-agbaji abụba asịd ma na-ewepụ ihe ndị na-emerụ ahụ, ọkachasị peroxides ndị na-emerụ ahụ, site n'ịmepụta mmiri na oxygen. Ọrụ a dị oke mkpa n'ichebe mkpụrụ ndụ site na mmebi oxidative.
11. Vakuole
N'ime osisi, nnukwu oghere ndị a na-arụ ọrụ dịka ịchekwa ihe oriri na ihe mkpofu, ịchịkwa nrụgide turgor iji nọgide na-enwe nhazi sel, na inyere aka igbochi mmebi site na ihe ndị na-emerụ ahụ. A na-ahụkwa vacuoles n'ụdị dị nta na sel anụmanụ, na-arụ ọrụ na nchekwa na mbugharị.
12. Chloroplast
A na-ahụ Chloroplast naanị na mkpụrụ ndụ osisi na ụfọdụ protists photosynthetic. N'ime ha, chloroplast nwere pigment chlorophyll akwụkwọ ndụ akwụkwọ ndụ, ha na-ahụ maka photosynthesis, usoro nke na-agbanwe ike ìhè site na anyanwụ ka ọ bụrụ ike kemịkalụ n'ụdị glucose, ebe ọ na-emepụta oxygen dị ka ihe na-esote.
Na nchịkọta, akụkụ ọ bụla nke mkpụrụ ndụ nwere ọrụ pụrụ iche mana nke na-emekọ ihe ọnụ n'ime ka mkpụrụ ndụ ahụ dị ndụ, ịmụpụta, na ime ihe ndị dị ndụ ya. Site na akpụkpọ ahụ mkpụrụ ndụ na-echebe ma na-achịkwa ruo na mitochondria na-emepụta ike, njikọta a dị mgbagwoju anya ma hazie nke ọma nke ihe ndị mejupụtara ya na-eme ka ndụ dị ka anyị si mara ya. Nghọta miri emi nke ihe mejupụtara mkpụrụ ndụ abụghị naanị ihe dị mkpa na bayoloji kamakwa ọ na-eme ka ụzọ maka ihe ọhụrụ na ọgwụ, bayoteknọlọji, na ngalaba ndị ọzọ na-emetụta ahụike na mmepe mmadụ.
