Uru na Ihe Ize Ndụ nke Gas Amonia
Gas Amonia bụ ihe mejupụtara kemịkalụ nwere usoro NH₃, nke nwere isi na-esi ísì ụtọ ma dị mfe ịmata. N'ụbọchị niile, a na-eji ammonia eme ihe n'ọtụtụ ụlọ ọrụ mmepụta ihe, ọrụ ugbo, na ụlọ. Agbanyeghị, n'agbanyeghị uru dị ukwuu ọ bara, gas ammonia na-ebutekwa nnukwu ihe egwu nye ahụike mmadụ na gburugburu ebe obibi ma ọ bụrụ na ejighị ya nke ọma. Isiokwu a na-atụle uru nke gas ammonia yana ihe egwu ndị nwere ike ibute ya, yana ihe mgbochi ndị bụ isi.
Gịnị bụ Ammonia Gas?
Amonia bụ gas na-enweghị agba, alkaline nke na-agbaze nke ukwuu na mmiri. Mgbe ọ gbazere, ammonia na-emepụta ihe ngwọta nke ammonium hydroxide (NH₄OH). N'okike, a na-emepụta ammonia site na mmebi nke ihe ndị dị ndụ (dịka ihe mkpofu nri, ihe mkpofu anụmanụ, na ozu) site na obere nje. Ya mere, a na-ahụkarị gas ammonia n'ime ebe a na-edebe anụ ụlọ, ebe a na-ekpofu ihe, ma ọ bụ sistemu nsị mmiri.
N'ụlọ ọrụ mmepụta ihe, a na-emepụta ammonia n'ọtụtụ buru ibu site na iji usoro Haber-Bosch, mmeghachi omume dị n'etiti nitrogen (N₂) na hydrogen (H₂) na okpomọkụ dị elu na nrụgide site na iji ihe na-akpali akpali. Mmepụta oke a na-eme ka ammonia bụrụ otu n'ime kemịkalụ ụlọ ọrụ kachasị mkpa n'ụwa.
Uru nke Gas Amonia
1. Ihe Ndị E Ji Arụ Ọrụ Ugbo Maka Fatịlaịza
Ojiji kachasị mma nke Amonia bụ ihe dị mkpa na fatịlaịza nitrogen. Nitrogen dị mkpa maka uto osisi, ọkachasị maka ịmepụta akwụkwọ na chlorophyll. A na-eji Amonia emepụta ụdị fatịlaịza dị iche iche, dịka:
– Yurea
- ammonium nitrate
- ammonium sulfate
- Ammonium phosphate
Ọ bụrụ na fatịlaịza sitere na ammonia adịghị, mmepụta ihe ubi nke oge a ga-ebelata nke ukwuu. Ọtụtụ mba na-adabere na fatịlaịza nitrogen iji gboo mkpa nri nke ndị bi na ha.
2. Ihe eji eme friji n'ime ụlọ ọrụ mmepụta ihe
A na-eji Amonia eme ihe dị ka ihe na-eme ka mmiri dị jụụ nke nwere koodu R-717 na sistemụ oyi ụlọ ọrụ mmepụta ihe, dịka ọmụmaatụ na:
– ụlọ ọrụ nri oyi kpọnwụrụ akpọnwụ,
– ụlọ nkwakọba ihe nchekwa oyi,
– ụlọ ọrụ nhazi anụ na azụ,
– ụlọ ọrụ mmepụta ihe na ice.
A họọrọ Amonia maka oke ike ya nke na-amịkọrọ okpomọkụ na ezigbo arụmọrụ thermodynamic. Ma e jiri ya tụnyere ụfọdụ ihe eji eme ka friji dị nro, a na-ewerekwa ammonia dị ka ihe na-adịghị emebi gburugburu ebe obibi ma e jiri ya tụnyere ike okpomọkụ ụwa (GWP) n'ihi na ọ dị obere uru. Agbanyeghị, ojiji ya chọrọ ụkpụrụ nchekwa dị elu n'ihi na ọ nwere ihe ndị na-egbu egbu na ihe ndị na-emebi emebi.
3. Nhicha na Ịsacha Ihe
N'ọtụtụ ebe, a na-eji ammonia eme ihe dị ka ihe nhicha, dịka ọmụmaatụ iji wepụ mmanụ, ntụpọ siri ike, ma ọ bụ unyi n'elu iko na ala. Ụfọdụ ngwaahịa ụlọ nwere ammonia n'ihi ike ya ịgbaze mmanụ na unyi.
Agbanyeghị, ọ dị mkpa icheta na mgbe ị na-eji ihe nhicha e ji ammonia mee, gbasoo ntuziaka e ji mee ihe n'akwụkwọ. Ịgwakọta ammonia na ihe ndị ọzọ (dịka chlorine bleach) nwere ike ịkpata gas ndị na-emerụ ahụ.
4. Ụlọ ọrụ kemịkalụ na ọgwụ
Amonia na-arụ ọrụ dị ka ihe eji emepụta ihe ma ọ bụ ihe na-eme ihe n'ọtụtụ usoro kemịkalụ, dịka ọmụmaatụ n'imepụta:
- ụfọdụ plastik na eriri sịntetik,
- ihe mgbawa ụlọ ọrụ mmepụta ihe (site na ihe ndị sitere na ya dịka ammonium nitrate),
- agba agba,
- kemịkalụ maka ọgwụgwọ mmiri,
– ọtụtụ usoro nke mmepụta ihe n'ime ụlọ ọrụ ọgwụ.
Ọnụnọ nke ammonia na-eme ka mmepụta ọtụtụ ihe dị mkpa anyị na-eji kwa ụbọchị dị mfe, ọ bụ ezie na ọtụtụ mgbe ndị na-azụ ahịa anaghị ahụ ya ozugbo.
5. Ọgwụgwọ Mmiri na Ihe Mkpofu
Amonia na ihe ndị sitere na ya na-arụ ọrụ n'ọtụtụ usoro ọgwụgwọ mmiri. Agbanyeghị, ammonia nwekwara ike ịbụ ihe na-emerụ ahụ. Ya mere, n'ime ụlọ ọrụ ọgwụgwọ mmiri mkpofu (WWTPs), a na-enyocha ọkwa ammonia ugboro ugboro ma belata ya site na usoro ndu (nitrification-denitrification) iji gbochie mmetọ gburugburu ebe obibi.
Ihe Ize Ndụ nke Gas Amonia
Ọ bụ ezie na ọ bara uru, gas ammonia na-akpasu iwe nke ukwuu ma nwee ike ibute nsí n'ọkwa ụfọdụ. Ihe egwu ikpughe nwere ike ime na ụlọ ọrụ mmepụta ihe, anụ ụlọ, ụlọ nyocha, ma ọ bụ ezinụlọ (ngwaahịa nhicha).
1. Ihe Ize Ndụ Nye Sistemụ Iku Oku
Mmiri ammonia nwere ike ịkpasu imi, akpịrị, na akpa ume iwe. Mkpughe dị nro nwere ike ibute:
- ụkwara,
- mmetụta ọkụ n'imi na akpịrị,
- ike iku ume,
- anya mmiri.
Nnukwu ma ọ bụ ogologo oge ikpughe nwere ike ibute:
- bronchospasm (mmebi nke akụkụ iku ume);
- edema akpa ume (mmiri n'ime ngụgụ);
- nnukwu mmebi anụ ahụ akpa ume.
Ebe ọ bụ na ammonia na-agbaze mmiri, ọ na-emeghachi omume ngwa ngwa na mmiri dị n'ime akụkụ iku ume na akpụkpọ ahụ mucous, na-akpata iwe ngwa ngwa.
2. Iwe anya na akpụkpọ ahụ
Amonia dịkwa ize ndụ ma ọ bụrụ na ọ metụ anya na akpụkpọ ahụ aka, ọkachasị n'ihe ngwọta siri ike ma ọ bụ n'ụdị gas dị elu. Mmetụta ndị nwere ike ịkpata ya gụnyere:
- anya na-afụ ụfụ ma na-acha ọbara ọbara,
- ihe egwu nke ọkụ kemịkalụ na cornea,
- akpụkpọ ahụ na-akọ, na-acha ọbara ọbara, na-agbakwa ọbara.
Ọ bụrụ na ọ banye n'anya, ọnọdụ a nwere ike ịbụ ihe mberede ahụike n'ihi na ọ nwere ike ibute nsogbu anya na-adịgide adịgide ma ọ bụrụ na a gwọọghị ya ngwa ngwa.
3. Ihe Ize Ndụ nke Nsị na Mkpughe Dị Oke Mberede
Ikpughe ya n'ebe ammonia dị elu nwere ike ibute isi ọwụwa, ọgbụgbọ, ọgbụgbọ, na ọbụna mfu nke mmụọ. Ọ bụrụ na nnukwu mmiri apụta n'ebe a na-emepụta ihe, gas ammonia nwere ike gbasaa ngwa ngwa ma bụrụ ihe ize ndụ nye ndị ọrụ na obodo gbara ya gburugburu, ọkachasị n'ebe ndị a kpọchiri akpọchi ma ọ bụ ebe ikuku na-anaghị eru nke ọma.
N'ọnọdụ ndị dị oke njọ, nnukwu mkpughe nwere ike ibute ọnwụ.
4. Mmeghachi omume dị ize ndụ na kemịkalụ ndị ọzọ
Otu ihe na-akpatakarị nsogbu n'ezinụlọ bụ ịgwakọta ihe nhicha e ji ammonia mee na bleach nwere chlorine. Ngwakọta a nwere ike imepụta gas na-egbu egbu (dịka chloramines) nke na-akpasu iwe ma na-emebi akụkụ iku ume.
Ya mere, ụkpụrụ dị mkpa n'iji ihe nhicha bụ:
– agwakọtala ngwaahịa n'echeghị echiche,
– gụọ akara ahụ,
- jiri ezigbo ikuku ventilashion.
5. Mmetụta Gburugburu Ebe Obibi
Amonia nwere ike ịghọ ihe na-emetọ ihe mgbe a na-ahapụ ya n'ikuku na mmiri. N'ime gburugburu ebe obibi:
– Amonia nwere ike ịkpata isi ọjọọ, ọkachasị gburugburu anụ ụlọ ma ọ bụ ebe mkpofu.
– N'ime mmiri, oke ammonia na-egbu egbu nye azụ̀ na ihe ndị dị ndụ n'ime mmiri.
– Amonia nwekwara ike itinye aka na mmepụta nke obere ihe (PM2.5) n'ime ikuku site na mmeghachi omume na ihe ndị ọzọ, nke na-emetụta ịdị mma nke ikuku.
Nchekwa na Mgbochi Isi
Iji nweta uru nke amonia n'enweghị mmerụ ahụ, ọ dị mkpa itinye usoro nchekwa ndị a n'ọrụ:
1. Ezigbo ikuku ikuku
Jiri ammonia mee ihe n'ebe mepere emepe ma ọ bụ ebe ikuku na-anaghị apụta nke ọma. Zere iku ume.
2. Jiri ngwa nchekwa onwe onye (PPE)
N'ebe ọrụ: ihe mkpuchi ihu/ihe e ji ekpuchi iku ume kwesịrị ekwesị, anya anya nchebe, uwe aka na-eguzogide kemịkalụ, na uwe nchebe.
3. Ejikọtala ihe nhicha
Karịsịa, agwakọtala ammonia na chlorine bleach ma ọ bụ asịd siri ike.
4. Chekwaa nke ọma
Debe ngwaahịa ammonia n'ime akpa mechiri emechi, ebe ụmụaka na-agaghị eru ya aka, ma zere oke okpomọkụ.
5. Mmeghachi omume mberede maka mmiri na-agbapụta
Ọ bụrụ na nnukwu mmiri ammonia apụta, gbapụ n'ebe ahụ, zere ụzọ ifufe si ebu gas ahụ, ma kpọtụrụ ndị ọchịchị ma ọ bụ ndị otu K3.
Mmechi
Gas Amonia bụ ihe dị mkpa ná ndụ nke oge a. Ọ na-enyere aka ịbawanye ihe ubi site na iji ya dị ka fatịlaịza nitrogen, na-eme ka arụmọrụ oyi nke ụlọ ọrụ mmepụta ihe ka mma, ma na-akwado usoro kemịkalụ na nhicha dị iche iche. Agbanyeghị, ammonia na-enyekwa nnukwu ihe egwu: ọ na-akpasu akụkụ iku ume iwe, na-emebi anya na akpụkpọ ahụ, nwere ike ibute nsi, ma nwee ike imetụta gburugburu ebe obibi ma ọ bụrụ na a hapụ ya n'enweghị njikwa.
Isi ihe dị mkpa iji ammonia mee ihe nke ọma bụ iji ya nke ọma, ịgbaso usoro nchekwa, na nlekota usoro ntinye na nchekwa. N'ụzọ dị otu a, a ga-enwe ike ime ka uru ya dịkwuo elu n'emebighị ahụike na nchekwa mmadụ ma ọ bụ nkwado gburugburu ebe obibi.
