Otu esi agụ Tebụl Oge
Tebụl periodic bụ otu n'ime ngwaọrụ kachasị mkpa na kemistri. Site n'ịghọta otu esi agụ tebụl periodic, ị ga-enwe ike ịghọta njirimara, omume, na mmekọrịta dị n'etiti ihe. Maka ndị mbido, ilele tebụl periodic, nke jupụtara na ọnụọgụgụ na akara, nwere ike ịdị mgbagwoju anya. Agbanyeghị, site na nkọwa zuru ezu na obere oge, ị ga-ahụ tebụl ahụ nke ọma ma dị mfe nghọta.
Gịnị Bụ Tebụl Oge?
Tebụl oge dị iche iche bụ ndepụta nke ihe ndị mejupụtara kemịkalụ nke edobere dịka ọnụọgụ atọm ha si dị, nhazi elektrọn, na ihe ndị metụtara kemịkalụ ha si dị. Dmitri Mendeleev mepụtara ya na mbụ na 1869, ọ bụ ezie na emelitere ya nke ukwuu kemgbe ahụ.
Nhazi Isi nke Tebụl Oge
Iji ghọta tebụl oge, ị ga-ebu ụzọ mara maka echiche abụọ bụ isi: oge na otu.
oge
Oge bụ ahịrị kwụ ọtọ na tebụl periodicals. E nwere oge asaa na tebụl periodicals nke oge a. Nọmba oge na-egosi ọnụọgụ nke oyi akwa elektrọn nke atọm ọ bụla nwere n'oge ahụ. Dịka ọmụmaatụ, ihe niile dị na oge mbụ nwere otu oyi akwa elektrọn, ebe ihe ndị dị na oge nke abụọ nwere abụọ, wdg.
Otu
Otu bụ kọlụm kwụ ọtọ na tebụl periodic. E nwere otu iri na asatọ na tebụl periodic nke oge a. Ihe ndị dị n'otu otu ahụ nwere otu ọnụọgụgụ nke elektrọn valen, nke pụtara na ha nwere ihe kemịkalụ yiri ya. Dịka ọmụmaatụ, ihe niile dị na otu 1, nke a makwaara dị ka alkali metals, nwere otu elektrọn valen ma na-emeghachi omume nke ukwuu.
Nọmba Atọm
Nọmba atọm bụ ọnụọgụ proton dị na nucleus atọm, ọ bụkwa ọnụọgụgụ nke na-ekpebi njirimara nke ihe ahụ. Nọmba atọm dị n'akụkụ aka ekpe elu nke igbe ihe ọ bụla dị na tebụl periodic. Dịka ọmụmaatụ, hydrogen nwere ọnụọgụ atọm nke 1, nke pụtara na o nwere otu proton na nucleus ya.
Ihe nnọchianya Elemental
Ihe nnọchianya nke ihe bụ mkpọbiri otu ma ọ bụ mkpụrụedemede abụọ nke e ji anọchite anya ihe kpọmkwem. A na-enweta akara a site na aha Latin ma ọ bụ Bekee nke ihe ahụ. Dịka ọmụmaatụ, akara maka hydrogen bụ "H," ebe akara maka carbon bụ "C."
Aha ihe
A na-edekarị aha ihe mejupụtara ya n'okpuru akara ihe mejupụtara ya. N'ụfọdụ tebụl oge, aha a nwere ike ọ gaghị echekwa ohere mgbe niile, ọkachasị na tebụl ndị e mere maka ụlọ nyocha ma ọ bụ ojiji klas.
Oke Atọm
Oke Atọm bụ mkpokọta ọnụọgụ proton na neutrons dị na nucleus atọm. A na-egosipụtakarị ya na nkeji oke atọm (u). Oke atọm dị n'okpuru akara ihe ma ọ bụ n'akụkụ aka nri ala nke igbe ihe. Oke atọm anaghị abụkarị ọnụọgụ zuru oke n'ihi na ọ bụ nkezi nke oke nke isotopes niile na-eme n'okike nke ihe ahụ.
Nhazi elektrọn
Nhazi elektrọn na-egosi otu esi ekesa elektrọn n'ime akwa elektrọn dị iche iche gburugburu nucleus atọm. A na-egosikarị nke a na tebụl oge zuru ezu ma ọ bụ enwere ike ịgbakọ ya site na iji iwu ụfọdụ dabere na oge na ọnụọgụ otu.
Blọk Tebụl Oge Ochie
Enwere ike kewaa ihe ndị dị na tebụl periodicals n'ime blọk anọ dabere na obere shei ikpeazụ ha:
1. S block: Ọ mejupụtara otu 1 na 2, tinyere hydrogen na helium.
2. Blọk p: Ọ mejupụtara otu dị iche iche nke 13 ruo 18.
3. Blọk d: Ọ mejupụtara otu 3 ruo 12, nke a makwaara dị ka ihe mgbanwe.
4. f Blọk: Gụnyere lanthanides na actinides, nke a na-etinyekarị n'ala tebụl iji chekwaa oghere.
Ihe Pụrụ Iche
Ihe Mgbanwe
Ihe ndị na-agbanwe agbanwe bụ ihe ndị dị na d-block nke tebụl periodic. Ha na-enwekarị ihe karịrị otu ọnọdụ oxidation ma na-emepụta ọtụtụ ihe ndị nwere agba. Ha gụnyere iron (Fe), ọla kọpa (Cu), na ọlaedo (Au).
Lanthanides na Actinides
Lanthanides na actinides bụ ahịrị abụọ nke ihe ndị dị n'ala tebụl periodic. A maara ha dị ka ihe ndị dị ụkọ n'ụwa ma ha na-abụkarị redioaktivu, gụnyere uranium (U) na plutonium (Pu).
Ígwè, ihe ndị na-abụghị Ígwè, na ihe ndị na-abụghị Ígwè, na ihe ndị na-adịghị mma
Enwere ike ịkewa ihe ndị dị na tebụl oge dị iche iche dịka ọla, ihe na-abụghị ọla, ma ọ bụ metalloids:
– Ọla: A na-ahụkarị ya n'aka ekpe na n'etiti tebụl periodic. Ha na-eduzi, na-egbuke egbuke, ma na-agbanwe agbanwe.
– Ndị Na-abụghị Ígwè: Dị n'akụkụ aka nri nke tebụl periodic. Ha anaghị ebugharị ihe ma na-adịkarị dị ka gas ma ọ bụ ihe siri ike na-agbawa agbawa.
– Metalloids: Nwere ihe ndị dị n'etiti ọla na ihe ndị na-abụghị ọla. Ha gụnyere boron (B), silicon (Si), na arsenic (As).
Ihe Ndị E Kere Eke na Ihe E Kere Eke
A na-ahụ ọtụtụ ihe ndị dị na tebụl periodicals n'ụzọ ebumpụta ụwa, mana ụfọdụ ihe ndị dị na tebụl periodicals na-emepụta site na mmeghachi omume nuklia. Ihe ndị a na-abụkarị ihe ndị dị arọ karịa nke dị n'ala tebụl periodicals ma na-abụkarị ihe redioaktivu.
Isotope
Isotopes bụ ụdị dị iche iche nke ihe nwere otu ọnụọgụ proton mana ọnụọgụ neutron dị iche iche. Tebụl oge na-egosikarị oke atọm nke isotopes niile na-eme n'okike nke ihe ahụ, mana ọ naghị enye ozi kpọmkwem gbasara isotopes nke ọ bụla.
Mmechi
Ịgụ tebụl periodicals nwere ike iyi ihe siri ike na mbụ, mana site na nghọta nke periods, otu, ọnụọgụ atọm, akara element, oke atọm, na echiche ndị ọzọ akọwara n'elu, ị nwere ike iji ya dị ka ngwaọrụ iji ghọta njirimara kemịkalụ nke ihe ndị ahụ. Tebụl periodicals bụ ntọala dị mkpa ọ bụghị naanị maka kemistri kamakwa maka ọtụtụ ngalaba sayensị ndị ọzọ, inwe nghọta dị mma nke otu esi agụ tebụl periodicals bụ nzọụkwụ mbụ iji nwee ihe ịga nke ọma na ọmụmụ sayensị.
