Ọmụmụ ihe gbasara oke osimiri na nhazi Eddy ugbu a n'oké osimiri Banda
Pendahuluan
Oké Osimiri Banda bụ otu n'ime mmiri kachasị omimi na nke kachasị ike na Indonesia. N'ebe ọwụwa anyanwụ nke agwaetiti ahụ, nke gbara ya gburugburu site na ìgwè agwaetiti dịka Seram, Buru, na Agwaetiti Banda, yana usoro agwaetiti nke Nusa Tenggara na Maluku, Oké Osimiri Banda na-eje ozi dị ka "efere" nke oké osimiri nke na-arụ ọrụ dị mkpa na mgbasa oke osimiri mpaghara. Na ọmụmụ ihe gbasara oke osimiri, otu ihe a ma ama na mpaghara a bụ nhazi nke oke osimiri, oke osimiri dị n'etiti nke nwere ike ịdịru site na ụbọchị ruo ọnwa. Oke osimiri Eddy abụghị naanị ihe na-adọrọ mmasị ịmụ site na echiche nke mgbanwe mmiri kamakwa ọ na-emetụta nkesa nke okpomọkụ, nnu, ihe oriri, mmepụta mbụ, na ụzọ mbugharị nke biota mmiri. Isiokwu a na-atụle otu eddies si etolite n'Oké Osimiri Banda, ihe ndị na-achịkwa, ụzọ nlele, na ihe sayensị na ihe bara uru ha pụtara.
Àgwà anụ ahụ nke Oké Osimiri Banda
N'ihe gbasara mmiri mmiri, Osimiri Banda nwere nnukwu mmiri miri emi nke karịrị mita 5.000 n'ebe ụfọdụ. Ọnụnọ nke nnukwu mmiri a dị omimi na-eme ka Oké Osimiri Banda dị iche na ọtụtụ oké osimiri ndị ọzọ dị n'akụkụ osimiri na Indonesia. Ọdịdị dị mgbagwoju anya nke ala oké osimiri, ọnụnọ nke sills n'ọtụtụ ebe mmiri na-abanye na mmiri na-apụta, na ọdịdị mechiri emechi nke ala ahụ na-eme ka ikuku na-efe efe na Indonesia (ITF) na-efegharị. Site n'echiche dị ike, njikọta nke omimi, ọdịdị ala, na ókèala agwaetiti na-emepụta ọnọdụ dị mma maka mmepụta mmiri site na usoro enweghị ntụkwasị obi ugbu a na mmekọrịta nke mmiri na enyemaka ala oké osimiri.
Ịghọta eddies na oceanography anụ ahụ
Eddy bụ usoro mgbasa ozi na-agbagharị nke nwere ike ịtụgharị aka elekere (anticyclonic na Southern Hemisphere) ma ọ bụ megide elekere (cyclonic). Na Southern Hemisphere, cyclonic eddies na-emepụta mmụba (ibuli oke mmiri site na oyi akwa dị ala gaa na elu), na-ebute okpomọkụ dị ala na ọkwa nri dị elu. N'aka nke ọzọ, anticyclonic eddies na-ejikọkarị ya na mbelata (nrụgide ala nke oke mmiri), na-ebute okpomọkụ elu dị ọkụ na oyi akwa agwakọtara agwakọta. Eddy scales na-abụkarị iri ruo narị kilomita, ike kinetic ha dịkwa ukwuu ma e jiri ya tụnyere obere mgbanwe na mmiri ndabere.
Ọrụ nke monsoons na ike ifufe dị n'elu ala
Mpaghara Oké Osimiri Banda na-enwe mmetụta siri ike site na usoro mmiri ozuzo Eshia na Ọstrelia. N'oge mmiri ozuzo ọwụwa anyanwụ (n'ihe dị ka Juun ruo Septemba), ifufe ndịda ọwụwa anyanwụ na-adịkarị ike ma kwụsie ike. Ifufe ndị a na-akpali njem Ekman, nke nwere ike ịdọpụ mmiri dị n'elu site na ụfọdụ mpaghara mmiri ozuzo/ugwu agwaetiti, na-amụba mmụba elu, karịsịa na mpaghara ebe ọdịdị ala dị n'akụkụ osimiri na-akwado ọdịiche elu. Na nha ala mmiri, ụdị nrụgide ifufe na mgbanwe ha nwere ike ibute nrụgide ifufe, nke na-arụ ọrụ dị mkpa n'imepụta ọdịiche ma ọ bụ njikọta kọlụm mmiri. Mkpụgharị dị mma (n'ụfọdụ nkwekọrịta) nwere ike ịkpali Ekman ịgba elu, na-akpali thermocline ịkwalite ma na-eme ka ohere nke ịmepụta eddy cyclonic dịkwuo elu.
N'oge udu mmiri ọdịda anyanwụ (n'ihe dị ka Disemba ruo Maachị), ifufe na usoro mmiri ozuzo na-akawanye njọ. Mgbanwe na ntụziaka ifufe na ike ya na-agbanwe usoro nke mmiri ozuzo na nhazi nke elu ala. Mgbanwe mmiri ozuzo na-egosipụtakarị mgbanwe dị elu nke ifufe, nke nwere ike ịkpalite ebili mmiri na enweghị ike ugbu a nke na-aghọ ihe na-eme ka mmiri ghara ịdị.
Mmetụta nke Indonesian Throughflow (ITF) na mgbanwe oke mmiri
Oké Osimiri Banda dị n'ụzọ dị mkpa maka mgbanwe mmiri site na Pasifik ruo Oké Osimiri India site na sistemụ ITF. Mmiri ITF, nke na-agafe ọwa Halmahera-Seram na ntinye mmiri ndị ọzọ, na-ebu oke mmiri nwere njirimara okpomọkụ na nnu pụrụ iche. Mgbe mmiri ahụ siri ike ma na-ezute ihe mgbochi gburugburu ebe obibi ma ọ bụ mgbanwe na obosara dị warara, a na-emepụta gradient ọsọ kwụ ọtọ (shear), na-eme ka ohere nke enweghị ntụkwasị obi barotropic dịkwuo elu. Enweghị ntụkwasị obi a bụ usoro ochie maka mmepụta eddy: mgbe isi ugbu a na-enwe ike ịkpụcha, obere nsogbu nwere ike itolite ma mepụta eddies.
Ọzọkwa, ọdịiche njupụta n'ihi mgbanwe okpomọkụ na nnu nwere ike ibute enweghị ntụkwasị obi na baroclinic, ọkachasị na mpaghara ihu (mpaghara ebe mmiri na-ezukọ) ma ọ bụ gburugburu thermoclines nke mmụba elu na-ebuli elu. Enweghị ntụkwasị obi na Baroclinic na-agbanwe ike nwere ike (n'ihi njupụta gradients) ka ọ bụrụ ike kinetic eddy. Oké Osimiri Banda, yana mgbanwe oge ya dị iche iche na ntinye oke mmiri, na-enye gburugburu ebe obibi na-eme ka ụdị enweghị ntụkwasị obi abụọ ahụ dị mma.
Mmekọrịta nke mmiri ozuzo na topography: "nduzi topographic" na ịgbatị vortex
Ókèala agwaetiti, ugwu ndị dị elu, ọnụ ụzọ ala oké osimiri, na mbe ndị dị omimi nwere ike "ịduzi" mmiri (nduzi ala). Mgbe mmiri na-agafe n'ebe dị elu ma ọ bụ na-ada n'ime omimi, ogidi mmiri na-enwe mgbanwe na ọkpụrụkpụ dị irè. N'ime usoro nchekwa ebili mmiri nwere ike ime, mgbanwe na ọkpụrụkpụ ogidi mmiri nwere ike ibute ike ma ọ bụ mbelata nke ntụgharị (ịgbatị ebili mmiri ma ọ bụ mkpakọ). Dịka ọmụmaatụ, mgbe a "gbatịpụrụ ogidi mmiri" site na mmiri ndị dị omimi, ebili mmiri nwere ike ịgbanwe iji nọgide na-enwe ebili mmiri nwere ike ime, na-eme ka ọ dịrị ebili mmiri mfe ịmepụta ma ọ bụ sie ike. N'Oké Osimiri Banda, njikọta nke ugwu na mbe ndị dị omimi na-eme ka usoro a dị mkpa karịsịa.
Mmiri Rossby, Kelvin, na ihe ndị na-akpata mgbanwe n'oge dị iche iche
Na mgbakwunye na ifufe na mmiri ozuzo, ebili mmiri nke mbara ala dịka ebili mmiri Rossby na ebili mmiri Kelvin dị n'ụsọ oké osimiri nwekwara ike imetụta eddies. Mgbanwe oge, dịka ọmụmaatụ metụtara Madden-Julian Oscillation (MJO), nwere ike ịgbanwe nrụgide ifufe na mmiri ozuzo, si otú a na-emetụta nhazi na mgbasa. Ịgbasa ebili mmiri Rossby nwere ike "hazie" nsogbu dị n'ọkwa oké osimiri ma mee ka nsogbu ndị na-aghọ eddies dịkwuo elu. N'ihe a na-ahụ na satịlaịtị, eddies na-apụtakarị dị ka ihe dị mma ma ọ bụ ihe na-adịghị mma nke na-agagharị nwayọ dịka usoro geostrophic si dị.
Ụzọ nlele na nyocha Eddy n'Oké Osimiri Banda
Ọmụmụ ihe gbasara eddy nke oge a na-ejikọta ọtụtụ isi mmalite data:
1. Usoro ihe dị ka satịlaịtị: Na-atụ ihe ndị na-adịghị mma n'ọkwa oke osimiri, nke enwere ike ịchọta n'ime mmiri ozuzo dị n'elu ala. Enwere ike ịchọpụta Eddy site na usoro ihe osise SLA gburugburu.
2. SST (Okpomọkụ Elu Osimiri) na agba nke oké osimiri: Ígwè cyclonic na-adịkarị ka ọ dị jụụ ma baa ọgaranya na chlorophyll, ebe Ígwè anticyclonic na-ekpo ọkụ ma na-adịkarị njọ na chlorophyll.
3. Argo float na CTD: Na-enye profaịlụ okpomọkụ-nri iji chọpụta mgbanwe thermocline na nhazi eddy vertical.
4. Ịdọnye ugwu na ADCP: Ịtụle mmiri ozuzo mgbe niile dị mkpa iji jide evolushọn eddy na mmekọrịta ya na mmiri ozuzo na ITF.
5. Nhazi ọnụọgụgụ: Ụdị dị elu nwere ike ime ka enweghị ike ịdị ugbu a, mmetụta gburugburu ebe obibi, na nzaghachi nye mmanye ifufe. A na-ejikarị nyocha ike (ngbanwe barotropic/baraclinic) enyocha usoro mmepụta eddy kachasị.
Njikọta ụzọ ndị a na-enye ndị nchọpụta ohere inyocha nha nke eddy ahụ, ike ya, ndụ ya, ụzọ o si aga, na mmetụta ya na mgbanwe oke mmiri.
Mmetụta nke eddies na gburugburu ebe obibi na ọrụ mmadụ
Mmiri Eddy na-emetụta nkesa nke okpomọkụ na nnu, si otú a na-enye aka na nguzozi ike mpaghara. N'Oké Osimiri Banda, mmiri ozuzo nwere ike ime ka elu ya baa ọgaranya site na ihe ndị na-edozi ahụ site na mmụba, nke nwere ike ịbawanye mmepụta phytoplankton. Nke a nwere ike imetụta usoro nri mmiri na n'ikpeazụ ịkụ azụ. N'aka nke ọzọ, mmiri ozuzo nwere ike ime ka ihe ndị na-edozi ahụ dị ala, na-emepụta ọnọdụ na-adịghị mma n'elu.
Maka ọrụ mmadụ, ịghọta eddies bara uru na:
– Nhazi nke ọrụ ụgbọ mmiri (dịka ọmụmaatụ, njem ụgbọ mmiri na nyocha mmiri) n'ihi na ebili mmiri nwere ike ịgbanwe oke mmiri na ebili mmiri.
– Njikwa ịkụ azụ site na ịchọpụta mpaghara mmepụta ihe metụtara ihu na ebe ndị dị n'akụkụ.
- Amụma ihu igwe mpaghara n'ihi na eddies na-agbanwe mgbanwe okpomọkụ na ikuku oké osimiri ma nwee ike imetụta mmiri ozuzo mpaghara.
Mmechi
Mmepụta nke mmiri ozuzo n'Oké Osimiri Banda bụ n'ihi mmekọrịta dị mgbagwoju anya dị n'etiti mmanye mmiri ozuzo, mmiri ITF, nhazi njupụta (stratification), ebili mmiri oké osimiri, na oke ala miri emi na ókèala agwaetiti dị mgbagwoju anya. Usoro enweghị ntụkwasị obi na baroclinic, yana mmetụta nchekwa nke vorticity nwere ike ime ka mmiri ozuzo na-agafe na mgbanwe bathymetry, bụ isi ihe na-eme ka eddy ndị a dị n'etiti ...
