Usoro Ọgwụgwọ Maka Ọrịa Na-efe efe
Pendahuluan
Ọrịa ndị na-efe efe ka bụ nnukwu ihe ịma aka nye ọrụ nlekọta ahụike n'ụwa niile, gụnyere na Indonesia. Ọrịa nje bacteria, nje virus, ero, ma ọ bụ nje nwere ike ibute ya, njikwa ha chọrọ usoro nhazi iji dị irè, dị nchebe, ma nwee ike ibelata ihe egwu nke nsogbu na iguzogide ọgwụ. Usoro ọgwụgwọ maka ọrịa ndị na-efe efe bụ usoro usoro ọgwụgwọ na ọrụ nke na-eduzi ndị ọrụ ahụike n'ịchọpụta nchoputa, ikpebi ọgwụgwọ, nlekota nzaghachi, na igbochi mbufe. Isiokwu a na-atụle ụkpụrụ na akụkụ bụ isi nke usoro ọgwụgwọ ọrịa na-efe efe n'usoro.
Ebumnuche nke Usoro Ọgwụgwọ
Usoro iwu abụghị naanị "iwu," kama ọ bụ ngwaọrụ iji melite ogo ọrụ. Ebumnuche ha gụnyere:
1. Nye ọgwụgwọ ezubere iche dabere na ihe kpatara ọrịa ahụ.
2. Belata igbu oge ọgwụgwọ, ọkachasị n'ọrịa dị oke njọ dịka sepsis.
3. Gbochie mgbochi nje n'ihi ojiji ọgwụ na-ekwesịghị ekwesị.
4. Hụ na onye ọrịa nwere nchekwa site n'ibelata mmetụta ọjọọ na mmekọrịta ọgwụ.
5. Ijikwa mbufe ọrịa site na iji usoro mgbochi nkewapụ na ọrịa.
1. Nyocha Mbụ na Usoro Ọgwụgwọ
Nzọụkwụ mbụ bụ inyocha ọnọdụ onye ọrịa ngwa ngwa. Ndị ọrụ ahụike na-enyocha ihe ịrịba ama dị mkpa (ọbara mgbali elu, obi mgbawa, okpomọkụ, ọnụego iku ume, oke ikuku oxygen), ọkwa mmụọ, na ihe mgbaàmà ndị dị mkpa. N'ọnọdụ ụfọdụ, dị ka ahụ ọkụ ogologo oge, mkpụmkpụ ume, mbelata ọbara mgbali elu, mbelata uche, ma ọ bụ enyo enyo meningitis ma ọ bụ sepsis, a ga-eziga onye ọrịa ozugbo na usoro nlekọta mberede.
N'oge a, dọkịta ahụ na-emekwa akụkọ ihe mere eme nke ọma: akụkọ njem, ikpughe ọrịa na-efe efe, ịkpọtụrụ ndị ọrịa, ojiji ọgwụ nje na mbụ, ọnọdụ ahụ ji alụso ọrịa ọgụ (dịka ọmụmaatụ, HIV, iji steroid), na ihe ndị ọzọ dị ka ọrịa shuga ma ọ bụ ọrịa akụrụ.
2. Chọpụta ebe na ụdị ọrịa ahụ si bịa
Usoro dị mma na-emesi ike ịchọpụta ebe ọrịa si malite: ma ọ bụ akụkụ iku ume, akụkụ mmamịrị, akpụkpọ ahụ na anụ ahụ dị nro, ọrịa eriri afọ, ma ọ bụ ọrịa sistem. Ihe dị iche iche nwere ike ịchọ ọgwụgwọ dị iche iche. Dịka ọmụmaatụ, ọrịa nje anaghị achọ ọgwụ nje, ebe ọrịa nje bacteria na-achọkarị ọgwụ nje kwesịrị ekwesị.
Nkewa ndị ọzọ dị mkpa bụ:
- Ọrịa obodo (a na-enweta n'èzí ụlọ ọgwụ)
- Ọrịa Nosocomial (a na-enweta n'ụlọ ọgwụ)
- Ọrịa ndị metụtara usoro (dịka ọmụmaatụ, catheters, ventilator)
Ọrịa imi na-abụkarị nje ndị na-eguzogide ọgwụ, yabụ usoro a na-agụnyekarị ịtụle nje MDR (ọgwụ na-eguzogide ọgwụ dị iche iche).
3. Nkwado Nnyocha na Nchọpụta Etiological
Ọ bụ ezie na mgbe ụfọdụ ọ dị mkpa ka a malite ọgwụgwọ ozugbo, usoro ndị a na-agba ume ka a nwalee ihe nlele tupu e nye ọgwụ nje ma ọ bụrụ na o kwere mee. Nnwale ndị a na-emekarị gụnyere:
- Ọnụọgụ ọbara zuru oke, CRP, procalcitonin (n'ọnọdụ ụfọdụ)
- Ọbara n'ọbara na oke ahụ ọkụ ma ọ bụ nke a na-enyo enyo na ọ bụ sepsis
- Nnyocha mmamịrị na ịmụba mmamịrị n'ime ihe a na-enyo enyo na ọ bụ ọrịa urinary tract
- Swab (akpịrị, ọnya, sputum) maka ịkọ ihe/PCR dịka egosiri
- X-ray obi maka pneumonia
– Nnwale ngwa ngwa dịka nnwale antigen ma ọ bụ PCR maka ụfọdụ nje virus
Isi ihe mgbaru ọsọ bụ ịchọpụta ma nje bacteria, nje virus, ero, ma ọ bụ nje ndị na-akpata ọrịa a. Nke a na-enye ohere maka ọgwụgwọ ezi uche dị na ya na nke ahaziri ahazi ozugbo enwetara nsonaazụ ule ahụ.
4. Ụkpụrụ nke Ọgwụgwọ Empirical
N'ọtụtụ oge, nsonaazụ ọdịbendị na-ewe oge. Ya mere, usoro a gụnyere ntuziaka maka ọgwụgwọ empirical, nke gụnyere inye ọgwụ dabere na amụma kachasị nwere ike dabere na ebe ọrịa ahụ dị, oke ya, na ụdị nje bacteria mpaghara.
Isi ụkpụrụ nke ọgwụgwọ ihe atụ:
1. Ihe ngosi ziri ezi: a na-enye ọgwụ nje naanị ma ọ bụrụ na e nwere nnukwu enyo na nje bacteria nwere ike ibute ọrịa ma ọ bụ ọrịa nke chọrọ ọgwụ nje.
2. Usoro kwesịrị ekwesị: jiri usoro zuru oke, mana ọ bụghị oke.
3. Usoro na oge kwesịrị ekwesị: tụlee ibu ahụ, ọrụ akụrụ/imeju, na oke ọrịa ahụ.
4. Ụzọ kwesịrị ekwesị: a na-eji ọgwụ a eme ihe maka ọrịa dị oke njọ; a na-aṅụ ya n'ọnụ ma ọ bụrụ na ọ dị mma ma nwee ike ịṅụ ya.
5. Oge: n'oge sepsis, inye ọgwụ nje ngwa ngwa o kwere mee na-eme ka nsonaazụ ka mma.
N'ime ndị ọrịa nọ n'ihe ize ndụ dị elu nke iguzogide ọgwụ (akụkọ ihe mere eme nke ụlọ ọgwụ, iji ọgwụ nje eme ihe ugboro ugboro, iji ngwaọrụ ndị na-awakpo), usoro ọgwụgwọ na-eduzikarị nhọrọ sara mbara nke ọgwụ nje, mana a ka kwesịrị inyocha ya ọzọ.
5. Ọgwụgwọ doro anya na iwepụ ihe mgbu
Ozugbo enwetara nsonaazụ ule ọdịbendị na mmetụta nje bacteria, usoro a na-emesi ike ịgbanwe gaa na ọgwụgwọ doro anya: ịgbanwe ọgwụ nje bacteria ka ọ bụrụ ọgwụ kachasị dị irè, nke kacha dị warara, na nke kachasị nchebe.
Mbelata mmụba pụtara ibelata ike ọgwụgwọ mgbe o kwere mee:
- site na ngwakọta ruo na otu ọgwụ nje
- site na spectrum sara mbara ruo na spectrum dị warara
- site na intravenous ruo n'ọnụ mgbe ọnọdụ ahụ kwụsiri ike
Mbelata ihe mgbu bụ isi ihe dị mkpa n'ime mmemme njikwa mgbochi nje ma na-enyere aka belata mmetụta ndị dị ka afọ ọsịsa metụtara ọgwụ nje ma ọ bụ ihe ize ndụ nke ọrịa ndị nwere ike ibute.
6. Oge Ọgwụgwọ
Usoro ọgbara ọhụrụ na-akwado ogologo oge zuru oke, mana ọ bụghị nke karịrị akarị. Ogologo oge a dabere na ụdị ọrịa ahụ, nzaghachi ahụike, na ọnọdụ onye ọrịa. Ụfọdụ ọrịa nwere ike ime ka ọ ka mma site na ọgwụgwọ nwa oge, ebe ndị ọzọ (dịka ọmụmaatụ, endocarditis, osteomyelitis, ma ọ bụ ụkwara nta) chọrọ ọgwụgwọ ogologo oge na nlekota anya nke ọma.
A na-enyochakarị ọgwụgwọ ahụ n'ime awa 48-72 mbụ iji hụ na:
- ahụ ọkụ na-ebelata
- ihe ịrịba ama dị mkpa na-aka mma
- mgbaàmà belatara
- nsogbu ọ bụla anaghị apụta
- nsonaazụ nyocha na-akwado nhọrọ ọgwụgwọ
Ọ bụrụ na ọ dịghị mma, usoro a na-agba ume ka a nyochaa ya ọzọ: enwere ike inwe nchọpụta na-ezighi ezi, ọnya nke chọrọ mmiri mmiri, isi iyi ọrịa na-enweghị ọgwụgwọ, ma ọ bụ nje na-eguzogide ọgwụ.
7. Ọgwụgwọ Nkwado na Njikwa nke Nsogbu
Ọgwụgwọ ọrịa abụghị naanị maka ọgwụ nje. Usoro ndị a gụnyekwara ọgwụgwọ nkwado dịka ọ dị mkpa, dịka:
- mmiri ọgwụ ndị dị n'ime akwara maka mmiri ịkpọ nkụ ma ọ bụ ujo
- analgesic na antipyretic
- oxygen ma ọ bụ ikuku n'ime nsogbu iku ume
- njikwa shuga dị n'ọbara na ndị ọrịa nwere ọrịa shuga
- mmezi electrolyte na nlekota ọrụ nke akụkụ ahụ
Na sepsis, usoro ọgwụgwọ na-agụnyekarị ngwugwu ọgwụgwọ dịka mweghachi mmiri mmiri, nnwale lactate, omenala, inye ọgwụ nje ngwa ngwa, na nlekota anya nke ọma na ngalaba nlekọta kpụ ọkụ n'ọnụ ma ọ bụrụ na ọ dị mkpa.
8. Mgbochi nke Mbufe na Njikwa Ọrịa
Isi ihe dị mkpa na usoro a bụ igbochi mgbasa ahụ, ma n'ụlọ ọgwụ ma n'obodo. Ihe ndị a na-emekarị gụnyere:
- saa aka ma jiri PPE
- mwepụ nke ntapụ mmiri/ikuku/mmekọrịta dịka ụdị ọrịa ahụ si dị
- ụkpụrụ ụkwara, jiri ihe mkpuchi ihu ma ọ bụrụ na ọ dị mkpa
- nhichapụ ngwaọrụ na gburugburu ebe obibi
- ịgba ọgwụ mgbochi maka ndị ọrịa ma ọ bụ ndị kọntaktị ndị mezuru ihe achọrọ
Igbochi mbufe ọrịa abụghị naanị ọrụ ụlọ ọgwụ, kamakwa ịkụziri ndị ọrịa: mgbe a ga-ezu ike n'ụlọ, mgbe ọ dị mma ịlaghachi n'ọrụ/ụlọ akwụkwọ, na otu esi ebelata ihe ize ndụ nke ibute ọrịa n'ezinụlọ.
9. Nlekota, Mmetụta Ndị Ọzọ, na Nyocha Oge
N'oge ọgwụgwọ ahụ, a na-enyocha ndị ọrịa maka irè ọgwụgwọ ahụ na mmetụta ndị na-adịghị mma. Ụfọdụ ọgwụ nje nwere ike imetụta akụrụ na imeju, ma ọ bụ kpatara mmeghachi omume nfụkasị ahụ. Ya mere, usoro a na-emesi ike:
- nlekota ọrụ akụrụ/imeju mgbe ị na-eji ụfọdụ ọgwụ
- nyocha nke mmekọrịta ọgwụ, karịsịa n'ime ndị ọrịa nwere ọtụtụ ọgwụ
- ịkwụsị na idochi ọgwụ ahụ ma ọ bụrụ na mmetụta ọjọọ dị njọ apụta
Nnyocha oge niile na-enyere aka hụ na uru nke ọgwụgwọ karịrị ihe egwu dị na ya.
10. Nrubeisi n'ịkụziri ndị ọrịa na ọgwụgwọ
Ọgwụgwọ ọrịa nke ọma dabere nke ukwuu n'otú ndị ọrịa si eme ihe. Ndị ọrịa kwesịrị ịghọta:
– mkpa ọ dị ịṅụ ọgwụ dịka usoro na dose si dị
– akwụsịla ịṅụ ọgwụ na-enweghị ndụmọdụ dọkịta
- ejila ọgwụ nje ndị fọdụrụ ma ọ bụ kesaa ọgwụ ndị ọzọ
- ihe ịrịba ama ihe egwu nke chọrọ ịlaghachi n'ụlọ ọgwụ
Ezigbo mmụta na-ebelatakwa ojiji ọgwụ nje na-enweghị isi, nke bụ isi ihe na-akpata iguzogide ọgwụ.
Penutup
Usoro ọgwụgwọ maka ọrịa na-efe efe bụ ntuziaka dị mkpa nke na-ejikọta nchọpụta ngwa ngwa, ọgwụgwọ empiric, mgbanwe dabere na nsonaazụ ụlọ nyocha, oge kwesịrị ekwesị, na mgbochi mbufe. Site na itinye usoro ọgwụgwọ mgbe niile, nsonaazụ ndị ọrịa nwere ike ịka mma, ọnụego nsogbu nwere ike ibelata, enwere ike ibelata ihe iyi egwu nke iguzogide nje. N'ikpeazụ, usoro ọgwụgwọ abụghị naanị akwụkwọ, kama omume mmekorita gụnyere ndị dọkịta, ndị nọọsụ, ndị ọkachamara n'ihe gbasara ụlọ nyocha, ndị na-ere ọgwụ, na ndị ọrịa iji nweta njikwa ọrịa dị irè na nke kwesịrị ekwesị.
Ọ bụrụ na ịchọrọ, enwere m ike ịhazi akụkọ a ka ọ bụrụ nke doro anya karị (dịka ọmụmaatụ, usoro maka pneumonia, UTI, sepsis, ma ọ bụ TB) ma ọ bụ tinye nhazi dịka obere ngalaba, tebụl nchịkọta nke nhọrọ ọgwụgwọ, na akwụkwọ ndekọ.
