Usoro Ụlọ Nyocha Maka Nchọpụta Ọrịa
Nchọpụta ọrịa bụ usoro dị oke mkpa na nlekọta ahụike, na-enyere aka ịchọpụta ihe kpatara mgbaàmà onye ọrịa ma chọpụta ọgwụgwọ kwesịrị ekwesị. Na mgbakwunye na nyocha ahụike dịka ajụjụ ọnụ ahụike (ịmụ akụkọ ihe mere eme) na nyocha anụ ahụ, usoro ụlọ nyocha na-arụ ọrụ dị oke mkpa n'ihi na ha na-enye data ziri ezi gbasara ọnọdụ ahụ. Nnwale ụlọ nyocha na-enyere ndị dọkịta aka inyocha ọrụ akụkụ ahụ, ịchọpụta ọrịa, ịchọpụta nsogbu metabolic, na inyocha nzaghachi na ọgwụgwọ. Isiokwu a na-atụle ụzọ dị iche iche ụlọ nyocha a na-ejikarị achọpụta ọrịa, ụkpụrụ ọrụ ha, na ihe atụ nke ojiji ha.
1. Ọrụ na Ebumnuche nke Nnyocha Ụlọ Nyocha
A na-eme ule ụlọ nyocha maka ọtụtụ ebumnuche dị mkpa. Nke mbụ, nyocha, nke na-achọpụta ọrịa n'ime ndị nwere ahụ ike, dịka nyocha shuga ọbara iji chọpụta ọrịa shuga n'oge. Nke abụọ, ịkwado nchoputa, dị ka nnwale PCR iji kwado ọrịa nje kpọmkwem. Nke atọ, ịchọpụta amụma, dị ka iji ụfọdụ ihe nrịbama etuto ahụ nke metụtara oke ọrịa ahụ. Nke anọ, nlekota ọgwụgwọ, dịka ọmụmaatụ, ịlele INR na ndị ọrịa na-aṅụ warfarin dị nro ọbara. Ebe ọ bụ na nsonaazụ ya bụ ọnụọgụgụ na nha, ule ụlọ nyocha na-enyere aka belata ihe gbasara onwe onye na mkpebi ahụike.
2. Nnyocha ọbara
Hematology bụ ngalaba nke ụlọ nyocha nke na-amụ mkpụrụ ndụ ọbara na ihe ndị metụtara ha. Nnwale ọbara ọbara kachasị na-abụkarị bụ Complete Blood Count (CBC). Nnwale a na-atụ hemoglobin, hematocrit, red blood cell (RBC), white blood cell (WBC), platelet count, na red blood index (MCV, MCH, MCHC).
– A pụrụ iche na ọbara ọgbụgba na-akpata obere hemoglobin, a pụkwara iji MCV (microcytic, normocytic, macrocytic) duzie ụdị ahụ.
– A na-ahụkarị ọrịa nje bacteria site na mmụba nke leukocytes nke nwere ọtụtụ neutrophils, ebe ọrịa nje na-egosikarị mmụba nke lymphocytes.
– Enwere ike iche na nsogbu nke coagulation nwere ike ịbụ n'ihi obere ọnụọgụ platelet ma ọ bụ ọnụnọ nke ọrụ platelet na-adịghị mma.
Tinyere CBC, hematology gụnyekwara nyocha ọbara dị n'akụkụ iji lee ọdịdị nke mkpụrụ ndụ ọbara, nke bara uru n'ịchọpụta ọrịa ịba, leukemia, ma ọ bụ nsogbu mkpụrụ ndụ ọbara dị ka ọrịa anaemia sickle cell.
3. Kemistri Ọgwụ
Nnwale kemistri ahụike na-enyocha kemịkalụ dị iche iche dị n'ọbara, serum, ma ọ bụ plasma metụtara ọrụ akụkụ ahụ na metabolism. Ụfọdụ ule a na-emekarị gụnyere:
– Glucose ọbara: maka nchọpụta na nlekota nke ọrịa shuga mellitus.
– Profaịlụ Lipid: mkpokọta cholesterol, LDL, HDL, na triglycerides iji chọpụta ihe egwu nke ọrịa obi na ọrịa strok.
– Ọrụ imeju: SGOT/AST, SGPT/ALT, bilirubin, na albumin iji chọpụta nsogbu hepatitis, cirrhosis, ma ọ bụ gallbladder.
– Ọrụ akụrụ: urea, creatinine, na eGFR iji hụ ikike nzacha akụrụ.
- Electrolytes: sodium, potassium, chloride, calcium maka nsogbu mmiri mmiri, akpịrị ịkpọ nkụ, ọrịa akụrụ, na nsogbu ụda obi.
Kemịstrị ahụike dị mkpa n'ihi na ọtụtụ ọrịa ndị na-adịghị ala ala na-etolite nwayọ nwayọ ma anaghị egosi ihe mgbaàmà nkịtị na mbụ. Nsonaazụ ụlọ nyocha nwere ike inye ihe mgbaàmà ịdọ aka ná ntị tupu nsogbu amalite.
4. Ọgwụ mgbochi ọrịa na ọrịa Serology
Usoro mgbochi ọrịa na-eji mmeghachi omume antigen-antibody achọpụta ọrịa, ọrịa autoimmune, na ọnọdụ ahụ ji alụso ọrịa ọgụ. Serology na-atụle ọgwụ mgbochi ma ọ bụ antigens dị n'ọbara.
Ihe atụ nke ngwa:
– Nnwale ọgwụ mgbochi IgM/IgG iji chọpụta ọkwa ọrịa ahụ, dị ka dengue ma ọ bụ toxoplasmosis. IgM na-egosikarị ọrịa ọhụrụ, ebe IgG na-egosi mkpughe ma ọ bụ mgbochi ọrịa tupu oge eruo.
– Nnyocha HBsAg na Anti-HBs maka ọrịa hepatitis B iji chọpụta ọrịa na ọnọdụ ahụ ji alụso ọrịa ọgụ.
– Nnwale ANA (Antinuclear Antibody) maka ọrịa ndị a na-enyo enyo dịka lupus.
– Nnwale ngwa ngwa nke antigen maka ọtụtụ ọrịa maka nchọpụta ngwa ngwa.
Uru nke usoro a bụ na ọ dị ngwa ngwa ma dịkwa mfe, mana nkọwa ya kwesịrị ịkpachara anya n'ihi na ọgwụ mgbochi nwere ike ịpụta n'oge ma ọ bụ nọgide ogologo oge mgbe ọrịa ahụ kwụsịrị.
5. Ọgwụ Microbiology
Ọmụmụ ihe gbasara nje bacteria na-elekwasị anya n'ịchọpụta nje bacteria, fungi, na nje ndị na-akpata ọrịa. Nnwale ndị a na-ahụkarị gụnyere:
1. Ịcha agba na mikroskopu
Ihe atụ gụnyere ịcha Gram iji mata ọdịiche dị n'etiti nje bacteria Gram-positive na Gram-negative, ma ọ bụ nyocha sputum iji chọpụta nje ụkwara nta.
2. Omenala (ịzụlite)
A na-akọ ihe nlele dịka ọbara, mmamịrị, sputum, ma ọ bụ ọnya n'ime ihe ndị a kapịrị ọnụ iji chọpụta ụdị nje bacteria. A na-ewerekarị omenala dị ka "ọkọlọtọ ọla edo" maka ụfọdụ ọrịa n'ihi na ha na-enye nsonaazụ doro anya.
3. Nnwale mmetụta nke ọgwụ nje
Ozugbo achọpụtara nje bacteria ahụ, a na-eme nnwale iji chọpụta ọgwụ nje kacha dị irè. Nke a dị oke mkpa iji gbochie ojiji ọgwụ nje na-ekwesịghị ekwesị ma belata iguzogide nje bacteria.
Microbiology na-enyere aka ịchọpụta ihe kpatara ọrịa ahụ, ọkachasị mgbe mgbaàmà ahụike yiri nke otu ọrịa na nke ọzọ.
6. Nchọpụta Mkpụrụ Ndụ (PCR na Usoro Mkpụrụ Ndụ)
Usoro molekul, ọkachasị PCR (Polymerase Chain Reaction), nwere ike ịchọpụta ihe mkpụrụ ndụ ihe nketa (DNA/RNA) site na nje ma ọ bụ nsogbu mkpụrụ ndụ ihe nketa mmadụ. A maara na usoro ndị a nwere mmetụta na nkọwapụta, na-eme ka ha baa uru karịsịa na:
- Nchọpụta nke nje dịka influenza, HIV, ma ọ bụ SARS-CoV-2.
– Nchọpụta nke ụkwara nta site na iji ule ngwa ngwa nke molekul (dịka ọmụmaatụ GeneXpert).
- Nchọpụta nke mgbanwe mkpụrụ ndụ ihe nketa kpọmkwem na kansa iji chọpụta ọgwụgwọ ezubere iche.
– Nnyocha maka ọrịa mkpụrụ ndụ ihe nketa n'ime ụmụ amụrụ ọhụrụ ma ọ bụ ụfọdụ nyocha tupu alụmdi na nwunye/afọ ime.
Mmachi ya gụnyere ọnụ ahịa dị elu na mkpa maka ụlọ ọrụ na ahụmịhe zuru oke. Agbanyeghị, n'ọtụtụ oge, nnwale molekul na-eme ka nchọpụta ngwa ngwa, na-enye ohere maka mmalite ọgwụgwọ ngwa ngwa.
7. Nnyocha mmamịrị na nyocha mmiri mmiri ndị ọzọ dị n'ahụ
Nnyocha mmamịrị bụ ule dị mfe mana nke na-enye ihe ọmụma dị ukwuu. Site na nyocha anụ ahụ (agba, nghọta), kemịkalụ (protein, glucose, ketone), na obere ihe (mkpụrụ ndụ ọbara, nje bacteria, kristal), dọkịta nwere ike inyocha:
- ọrịa nke usoro mmamịrị (bacteria, leukocytes, nitrite dị mma).
- Ọrịa akụrụ (proteinuria, cylinders).
- Ọrịa shuga (glucose/ketones dị na mmamịrị).
Na mgbakwunye na mmamịrị, ụlọ nyocha ahụ na-enyochakwa mmiri ndị ọzọ dị n'ahụ, dịka mmiri cerebrospinal na meningitis, mmiri pleural na nsogbu akpa ume, ma ọ bụ mmiri nkwonkwo na gout na ọrịa nkwonkwo. Inyocha mmiri ndị a na-enyere aka ịchọpụta ma ihe kpatara ya bụ ọrịa, mbufụt, ọrịa kansa, ma ọ bụ nsogbu metabolic.
8. Ọrịa Ahụ na Cytology
Ọrịa anatomical na-enyocha anụ ahụ (biopsy) iji chọpụta mgbanwe na nhazi sel na anụ ahụ. Nke a dị oke mkpa n'ịchọpụta kansa, ọrịa mkpali na-adịghị ala ala, na ụfọdụ nsogbu akụkụ ahụ. Cytology na-enyocha mkpụrụ ndụ, dị ka Pap smear maka nchọpụta mbụ nke kansa cervical.
Nnyocha a na-abụkarị ihe ikpeazụ a ga-ekpebi maka nchọpụta ọrịa ahụ n'ihi na ọ nwere ike igosi njirimara nke mkpụrụ ndụ kansa, ọkwa nke ọrịa kansa, na oke mgbasa nke anụ ahụ na-adịghị mma.
9. Ịdị Mma na Nkọwa nke Nsonaazụ
Izi ezi nke nchọpụta ọrịa anaghị adabere naanị na igwe na usoro e si agwọ ya, kamakwa na mma nke ihe nlele ahụ. Ọbara na-adịghị mma, ihe nlele mmamịrị ruru unyi, ma ọ bụ igbu oge n'oge nnyefe ụlọ nyocha nwere ike imetụta nsonaazụ ya. Ọzọkwa, a ga-akọwa nsonaazụ ụlọ nyocha ahụ dabere na ọnọdụ onye ọrịa, ọgwụ ndị dị ugbu a, afọ, na ọnọdụ ahụike dịka afọ ime. Ya mere, nkwurịta okwu n'etiti ndị dọkịta, ndị nyocha ụlọ nyocha, na ndị ọrịa dị oke mkpa.
Mmechi
Usoro ụlọ nyocha bụ isi ihe dị mkpa na nchọpụta ọrịa nke oge a. Site na hematology, kemistri ahụike, immunology, microbiology, nchọpụta molekul, ruo na ọrịa anatomical, nke ọ bụla na-enye echiche dị iche iche gbasara ọnọdụ ahụ na ihe kpatara ọrịa. Site na nhọrọ nnwale kwesịrị ekwesị, ezigbo mma nlele, na nkọwa nke ọma, ụlọ nyocha na-enyere aka imeziwanye izi ezi nke nchọpụta, mee ngwa ngwa ọgwụgwọ, ma nyochaa ọganihu ọrịa. N'ikpeazụ, iji ụzọ ụlọ nyocha kacha mma eme ihe ga-eme ka mma nke nlekọta ahụike na nchekwa onye ọrịa ka mma.
