Mgbaàmà na Ọgwụgwọ Ọrịa Mkpọnwụ
Ọrịa strok bụ ihe mberede ahụike nke na-eme mgbe ọbara na-eruba n'ụbụrụ kwụsịrị ma ọ bụ kwụsị. N'ihi ya, mkpụrụ ndụ ụbụrụ anaghị enweta oxygen na ihe oriri, nke nwere ike ibute mmebi ụbụrụ n'ime nkeji ole na ole. Ya mere, ịmata ihe mgbaàmà ọrịa strok n'oge na ịghọta ọgwụgwọ ha dị oke mkpa iji belata ihe ize ndụ nke nkwarụ na ọnwụ. Isiokwu a na-atụle ihe mgbaàmà ọrịa strok kachasị, ụdị ọrịa strok, usoro enyemaka mbụ, ọgwụgwọ ahụike, na mbọ mgbochi.
Gịnị bụ ọrịa strok, gịnịkwa mere o ji dị ize ndụ?
Ụbụrụ na-achịkwa ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ ọrụ niile dị n'ahụ: okwu, mmegharị ahụ, ncheta, na ọbụna ikike ilo. Mgbe ọbara na-eru ụbụrụ kpọchiri akpọchi (stroke ischemic) ma ọ bụ mgbawa arịa ọbara (stroke hemorrhagic), anụ ahụ ụbụrụ na-emebi. Mmebi a na-ebutekarị nkwarụ ọrụ na-adịgide adịgide. N'ihi na oge bụ isi ihe dị mkpa, a maara strok dị ka ụkpụrụ "oge bụ ụbụrụ" - ka enyere aka ngwa ngwa, otú ahụ ka ohere mgbake na-abawanye.
Ụdị Mkpọnwụ Ahụ
N'ozuzu, a na-ekewa ọrịa strok n'ime isi atọ:
1. Ọrịa strok Ischemic
Ụdị a na-emekarị. Ihe na-akpata ya bụ mkpọchi nke arịa ọbara n'ụbụrụ site na mkpụkọ ọbara ma ọ bụ ihe mkpuchi cholesterol. Mkpọchi a na-akwụsị ọbara.
2. Ọrịa strok nke ọbara ọgbụgba
Ọ na-eme mgbe akwara ọbara dị n'ụbụrụ gbawara ma kpatara ọbara ọgbụgba. Ọrịa a nwere ike ịbụ ọbara mgbali elu a na-achịkwaghị achịkwa, aneurysm, ma ọ bụ nsogbu arịa ọbara.
3. TIA (Mwakpo Ischemic nke Oge Na-adịghị Anya) ma ọ bụ "Obere Mkpọnwụ"
Mgbaàmà ndị a yiri ọrịa strok, mana ha dị mkpụmkpụ (nkeji ruo ihe na-erughị awa 24) ma nwee ike ịkwụsị ozugbo. Agbanyeghị, TIA bụ ihe ịrịba ama ịdọ aka ná ntị dị oke njọ n'ihi na ọ na-eme ka ohere nke nnukwu strok dịkwuo elu n'ọdịnihu dị nso.
Ihe mgbaàmà ọrịa strok kwesịrị ịkpachara anya
Ihe mgbaàmà ọrịa strok na-apụtakarị na mberede. Onye yiri ka ọ dị mma nwere ike ịnweta adịghị ike ma ọ bụ nsogbu ikwu okwu na mberede. Lee ihe mgbaàmà ndị a ga-akpachara anya maka ha:
1. Ihu gbagọrọ agbagọ ma ọ bụ nke na-adịghị nhata
Otu n'ime ihe ịrịba ama a na-amata bụ ihu na-ada ada n'otu akụkụ. Mgbe a gwara ya ka ọ mụmụọ ọnụ ọchị, ọchị ahụ na-adị ka ihe na-adịghị mma.
2. Adịghị ike ma ọ bụ nkwarụ n'otu akụkụ ahụ
Aka ma ọ bụ ụkwụ nwere ike ịda mbà, sie ike ibuli, ma ọ bụ ọbụna kpọnwụrụ akpọnwụ n'otu akụkụ (n'aka nri ma ọ bụ n'aka ekpe). Nke a na-esokwa mgbe ụfọdụ nkụchi ma ọ bụ ihe mgbu.
3. Nsogbu Okwu na Nsogbu Nghọta
Ndị nwere nsogbu nwere ike:
- okwu nzuzu,
- ihe isi ike itinye okwu ọnụ,
- nsogbu ịghọta okwu ndị ọzọ,
- anya dị mgbagwoju anya n'enweghị ihe kpatara ya.
4. Nsogbu Anya
Ọhụụ nwere ike ịghọ ihe na-adịghị mma na mberede, pụọ n'otu anya, ma ọ bụ yie ka ị na-ahụ ọhụụ abụọ. Nke a na-eme n'ihi na akụkụ ụbụrụ nke na-achịkwa ọhụụ na-emetụta.
5. Isi ọwụwa mberede, enweghị ike ịhazi ihe, na nsogbu ịga ije
Ọrịa strok nwere ike imetụta nhazi ahụ. Ndị nwere nsogbu nwere ike ịda ada, daa, ma ọ bụ ghara inwe ike iguzo ọtọ.
6. Isi ọwụwa siri ike na mberede
Karịsịa n'ọrịa strok ọbara ọgbụgba, isi ọwụwa nwere ike ịdị oke njọ, na-apụta na mberede, mgbe ụfọdụkwa, ọgbụgbọ, ịgbọ agbọ, ma ọ bụ enweghị uche na-eso ya.
7. Mbelata uche
N'ọnọdụ ndị siri ike, ndị nwere nsogbu ahụ nwere ike ihi ụra nke ukwuu, ọ na-esiri ha ike iteta, ọ na-afụ ụfụ, ma ọ bụ ghara ịma onwe ha.
Otu esi amata ọrịa strok ngwa ngwa: Ụzọ ọsọ ọsọ
Usoro FAST na-enyere ọha mmadụ aka ịmata ọrịa strok ngwa ngwa:
– F (Ihu): Ihu gị ọ̀ gbagọrọ agbagọ mgbe a gwara gị ka ị mụmụọ ọnụ ọchị?
– A (Ogwe aka): Otu aka ọ̀ na-adịghị ike ma a sị ya bulie aka abụọ elu?
– S (Okwu): Okwu gị ò dị nro ma ọ bụ na ọ siri ike nghọta?
– T (Oge): Ọ bụrụ na e nwere otu ihe ịrịba ama, chọọ enyemaka ahụike ozugbo.
Oge dị oke mkpa n'ihi na ụfọdụ ọgwụgwọ ọrịa strok na-arụ ọrụ naanị ma ọ bụrụ na enyere ya n'ime "oge" ụfọdụ site na mgbe mgbaàmà malitere.
Enyemaka Mbụ Mgbe A Na-enyo Mberede na Ọ Ga-enwe Mkpọnwụ
Ọ bụrụ na ị hụ onye na-egosi ihe mgbaàmà nke ọrịa strok, mee ihe ndị a:
1. Kpọọ ndị ọrụ mberede ozugbo ma ọ bụ kpọga onye ọrịa ahụ n'ụlọ ọgwụ mberede.
Echela ka ihe mgbaàmà ahụ dị mma. Ọrịa strok bụ ihe mberede.
2. Rịba ama oge ihe mgbaàmà ndị ahụ malitere ịpụta ìhè.
Ozi a dị oke mkpa maka ndị dọkịta iji chọpụta ọgwụgwọ.
3. Debe onye ọrịa ahụ n'ebe dị nchebe
Ọ bụrụ na ha maara ihe, dinaa ha n'ala, isi ha ewelitụ elu. Ọ bụrụ na ha agbọọ ma ọ bụ amaghị onwe ha, tụgharịa ha n'akụkụ iji gbochie ha ịfụ afụ.
4. Enyela nri ma ọ bụ ihe ọṅụṅụ
Ọrịa strok nwere ike igbochi mmeghachi omume ilo ihe, na-eme ka ohere nke ịtachi ahụ dịkwuo elu.
5. Enyela ọgwụ n'echeghị echiche.
Dịka ọmụmaatụ, aspirin nwere ike ime ka ọbara ọgbụgba ka njọ n'ọrịa strok ọbara. Ekwesịrị iji nyocha dọkịta mee ọgwụ ahụ.
6. Hapụ uwe gị ma hụ na ikuku na-aga nke ọma
Lelee iku ume na uche. Ọ bụrụ na ọ bụghị iku ume, mee ka obi gbakee (CPR) ma ọ bụrụ na o kwere mee.
Ọgwụgwọ Ahụike Maka Mkpọnwụ n'Ụlọ Ọgwụ
Ọgwụgwọ ọrịa strok dabere na ụdị ya. Ya mere, n'ụlọ ọgwụ, a ga-enyocha onye ọrịa ahụ, na-ejikarị CT scan ma ọ bụ MRI chọpụta ma ọrịa strok ahụ ọ bụ ischemic ma ọ bụ hemorrhagic.
1. Njikwa Ọrịa strok Ischemic
- Ọgwụ mgbochi thrombolysis (ọgwụ na-ebelata mkpụkọ ọbara).
A na-enye ụfọdụ ndị ọrịa n'ime obere oge mgbe ihe mgbaàmà pụtara (ọ na-abụkarị awa ole na ole mbụ). Ebumnuche bụ ịgbaze mkpọchi ahụ.
- Ọkpụkpụ thrombopectomy mekaniki
Usoro iji wepụ mkpụkọ ọbara site na katita n'ọnọdụ ụfọdụ.
– Ọgwụ ndị na-ebelata cholesterol na platelet
E nyere ya dịka ọnọdụ onye ọrịa si dị iji gbochie nlọghachi.
- Ihe ndị nwere ike ime ka ihe dị ize ndụ chịkwaa
A ghaghị ijikwa ọbara mgbali elu, shuga dị n'ọbara, na ọnọdụ obi nke ọma.
2. Ọgwụgwọ nke Ọrịa Mkpọnwụ Ọbara
- Njikwa ọbara mgbali elu siri ike
Iji gbochie ọbara ọgbụgba ọzọ.
- Ịkwụsị ihe ndị na-eme ka ọbara dị nro (ọ bụrụ na ejiri ya)
Ndị dọkịta nwere ike inye ọgwụ mgbochi ma ọ bụ ọgwụgwọ iji nyere aka na mkpụkọ ọbara.
- Usoro ịwa ahụ
N'ọnọdụ ụfọdụ, a chọrọ ịwa ahụ iji belata nrụgide n'ụbụrụ, rụzie arịa ọbara gbawara agbawa, ma ọ bụ wepụ mkpụkọ ọbara.
3. Ndozigharị Mgbe Mgbukpọchara Ọrịa
Mgbe oge mberede gasịrị, nhazigharị dị mkpa iji weghachite ọrụ ahụ zuru oke. Ndozigharị nwere ike ịgụnye:
- physiotherapy iji zụọ ike na nguzozi,
- ọgwụgwọ okwu maka nsogbu ikwu okwu na ilo ihe,
- ọgwụgwọ ọrụ iji zụọ ihe omume kwa ụbọchị dịka iri nri, ịsa ahụ, na iyi uwe,
– nkwado uche n'ihi na ịda mbà n'obi mgbe ọrịa strok gasịrị bụ ihe a na-ahụkarị.
Mgbochi na Ndụ Dị Mma
Igbochi ọrịa strok ka mma karịa ịgwọ ya. Ihe ndị dị mkpa iji gbochie ya gụnyere:
– Na-achịkwa ọbara mgbali elu (ihe kacha bụrụ ihe egwu),
- belata cholesterol na ọrịa shuga,
- kwụsị ise siga ma zere ịṅụbiga mmanya ókè,
- ịnọgide na-enwe ibu ahụ zuru oke,
- mmega ahụ oge niile nke opekata mpe nkeji 150 kwa izu na oke ike dị ala,
– hazie nri gị: belata nnu, shuga, abụba trans, mụbaa akwụkwọ nri, mkpụrụ osisi, azụ̀ na eriri,
– mee nyocha ahụike mgbe niile, ọkachasị ma ọ bụrụ na e nwere akụkọ ihe mere eme nke ọrịa strok ma ọ bụ ọrịa obi n'ezinụlọ.
Mmechi
Ihe mgbaàmà ọrịa strok dịka mgbanwe ihu, adịghị ike n'otu akụkụ ahụ, na nsogbu okwu nwere ike ịpụta na mberede, ekwesighikwa iwere ya dị ka ihe dị mfe. Ịmata ihe ịrịba ama ndị a site na iji usoro FAST na ịchọ enyemaka ahụike ozugbo bụ nzọụkwụ kachasị mkpa. Ọgwụgwọ maka ọrịa strok dabere na ụdị - ischemic ma ọ bụ hemorrhagic - a na-esokwa ya na ọgwụgwọ ogologo oge. Site na nchọpụta mbụ, ọgwụgwọ kwesịrị ekwesị, na mgbanwe ndụ, enwere ike ibelata ihe egwu nke nsonaazụ ọrịa strok dị njọ.
Ọ bụrụ na ịchọrọ, enwere m ike ịhazi akụkọ a ka ọ dabara na ndị mmadụ (ọha mmadụ, ụmụ akwụkwọ, ma ọ bụ ndị ọkachamara ahụike), ma ọ bụ tinye ngalaba "akụkọ ifo na eziokwu" gbasara ọrịa strok.
