Mkpa Mmụta Maka Ọgwụ Mgbochi Maka Ụmụ Nwanyị Dị Ime
Afọ ime bụ oge olileanya dị ukwuu ma oge chọrọ nlebara anya pụrụ iche na ahụike. Mgbanwe na homonụ, usoro ahụ ji alụso ọrịa ọgụ, na ọnọdụ anụ ahụ n'oge ime ime na-eme ka nne nwee ike ibute ụfọdụ ọrịa. N'otu oge ahụ, ahụike nne na-emetụta uto na mmepe nke nwa ebu n'afọ nke ukwuu. Nke a bụ ebe ịgba ọgwụ mgbochi na-arụ ọrụ dị oke mkpa: ọ bụghị naanị na ọ na-echebe nne pụọ na ọrịa na-efe efe, kamakwa ọ nwere ike inye nchebe n'oge maka nwa ahụ mgbe amuchara ya. Ya mere, mmụta gbasara ịgba ọgwụ mgbochi maka ụmụ nwanyị dị ime bụ isi ihe na-eme ka nne ọ bụla dị ime nwee ike ime mkpebi amamihe, nchekwa, na nke dabere na ihe akaebe.
Gịnị mere ụmụ nwanyị dị ime ji achọ ozi ziri ezi gbasara ọgwụ mgbochi?
N'ọtụtụ obodo, ọgwụ mgbochi ka na-agba gburugburu ọtụtụ mgbe site na akụkọ ifo na nchegbu—site na okwu nke "ọgwụ mgbochi na-akpata nkwarụ ọmụmụ nwa" ruo n'echiche na ha nwere ike ibute ime ọpụpụ. Agbanyeghị, ọ bụghị ọgwụ mgbochi niile bụ naanị "dị mma maka onye nkịtị" ma "dị ize ndụ nye ụmụ nwanyị dị ime." N'ezie, a na-atụ aro ụfọdụ ọgwụ mgbochi kpọmkwem n'ihi uru dị ukwuu ha na obere ihe egwu ha. Agụmakwụkwọ na-enyere ụmụ nwanyị dị ime aka ịmata ọdịiche dị n'etiti ozi sayensị na aghụghọ, ka mkpebi ghara ịdabere na egwu.
Ọzọkwa, mkpebi ịgba ọgwụ mgbochi adịghị mfe. A na-atụ aro ụfọdụ ọgwụ mgbochi maka ụfọdụ trimester, a ga-eyigharị ndị ọzọ, ebe a naghị atụ aro ndị ọzọ n'oge afọ ime. Ọ bụrụ na ụmụ nwanyị dị ime enweghị agụmakwụkwọ zuru oke, ha nwere ike ịhapụ ọgwụ mgbochi dị mkpa ma ọ bụ nweta ọgwụ mgbochi ndị na-ekwesịghị ekwesị maka ọnọdụ ha. Ozi doro anya sitere n'aka ndị ọkachamara ahụike bụ nzọụkwụ mbụ iji hụ na ndị nne nwere nchebe kacha mma.
Afọ ime na mgbanwe na sistemu ahụ ji alụso ọrịa ọgụ
N'oge afọ ime, ahụ nne na-eme mgbanwe dị mgbagwoju anya iji hụ na nwa ebu n'afọ—nke dị "iche" na mkpụrụ ndụ ihe nketa—nwere ike itolite n'enweghị onye usoro ahụ ji alụso ọrịa ọgụ jụrụ ya. Mgbanwe ndị a na-agbanwe otú ahụ si alụso ọrịa ọgụ si alụso ọrịa ụfọdụ. N'ihi ya, ụfọdụ ọrịa na-efe efe nwere ike ibute mgbaàmà dị njọ karịa n'ahụ ụmụ nwanyị dị ime.
Dịka ọmụmaatụ, ọrịa influenza nwere ike ime ka ohere nke nsogbu iku ume dịkwuo elu n'ime ụmụ nwanyị dị ime. Ọrịa dịka pertussis (ụkwara ụkwara) nwere ike ịdị ize ndụ nye ụmụ amụrụ ọhụrụ na-enwebeghị nchekwa zuru oke maka ahụ ike. Mmụta gbasara ọgwụ mgbochi na-enyere ndị nne aka ịghọta na ebumnuche nke ọgwụ mgbochi abụghị naanị "izere ọrịa," kamakwa igbochi nsogbu siri ike nke nwere ike iyi egwu ma nne ma nwa.
Uru nke ịgba ọgwụ mgbochi: nchekwa abụọ maka nne na nwa
Otu n'ime ihe kacha mkpa mere ịgba ọgwụ mgbochi n'oge ime ji dị mkpa bụ echiche nke nchekwa abụọ. Mgbe nne natara ụfọdụ ọgwụ mgbochi n'oge ime, ahụ ya na-emepụta ọgwụ mgbochi. Ọgwụ mgbochi ndị a nwere ike ịgafe placenta ma nye nwa ahụ nchebe na-enweghị ike ime ihe n'ime ọnwa ole na ole mbụ nke ndụ ya - oge nwa ahụ ka dị obere iji nweta ụfọdụ ọgwụ mgbochi nkịtị ma ọ bụ na ọ kabeghị enwe ike iguzogide ihe siri ike.
Ihe atụ a na-atụlekarị bụ ọgwụ mgbochi Tdap (tetanus, diphtheria, na pertussis). Ọgwụ mgbochi a nwere ike inye aka chebe ụmụ ọhụrụ pụọ na ụkwara, nke nwere ike ibute ụkwara siri ike, iku ume mkpụmkpụ, na ọbụna ọnwụ. Agụmakwụkwọ na-enyere ndị nne aka ịghọta na ọgwụ mgbochi n'oge ime abụghị naanị "maka nne," kama ọ bụ itinye ego na ahụike nwa ha site na nwata.
Kedu ọgwụ mgbochi ndị a na-atụ arokarị?
Ndụmọdụ ọgwụ mgbochi nwere ike ịdị iche site na mba ruo mba ma dabere na ọnọdụ ahụike nke onye ọ bụla. Agbanyeghị, n'ozuzu, a na-atụ aro ọtụtụ ọgwụ mgbochi n'oge afọ ime n'ihi nchekwa ha na uru ha bara. Dịka ọmụmaatụ:
1. Ọgwụ mgbochi influenza: A na-atụkarị aro maka ụmụ nwanyị dị ime n'ihi na influenza nwere ike ịdị njọ karịa n'oge ime, nwa ahụ na-enwetakwa nchebe na-enweghị ike ime mgbe amuchara ya.
2. Ọgwụ mgbochi Tdap: A na-atụ arokarị ya n'oge ụfọdụ ọnwa atọ iji chebe ụmụ ọhụrụ pụọ na ụkwara nta.
3. Ọgwụ mgbochi COVID-19 (dịka iwu na ọnọdụ obodo si dị): Ọtụtụ ntuziaka ahụike akwadola ọgwụ mgbochi COVID-19 n'oge afọ ime n'ihi na ihe egwu nke nsogbu COVID-19 nwere ike ịbawanye n'ime ụmụ nwanyị dị ime.
Agụmakwụkwọ dị oke mkpa iji hụ na ndị nne ghọtara na ọtụtụ n'ime ọgwụ mgbochi ndị a bụ nke a na-anaghị arụ ọrụ, ma ọ bụ nke dabere na teknụzụ, ha enweghịkwa nje virus dị ndụ, nke a na-emegharị emegharị. Site na nkọwa kwesịrị ekwesị, nnabata nke ọgwụ mgbochi na-abawanye.
Ọgwụ mgbochi ndị chọrọ ịkpachara anya ma ọ bụ ndị a na-ezerekarị
Ọ bụghị ọgwụ mgbochi niile ka a na-enye n'oge afọ ime. A na-ezerekarị ọgwụ mgbochi ndụ na nke a na-ebelata n'ihi na ha na-etinye ihe egwu n'ahụ nwa ebu n'afọ n'ụzọ dị iche iche, ọ bụ ezie na ihe ndị na-adịghị mma na-adịkarị ụkọ. Ihe atụ nke ọgwụ mgbochi ndị a na-anaghị atụ aro n'oge afọ ime gụnyere ọgwụ mgbochi measles-rubella (MMR) na varicella (varicella-zoster). Ya mere, mmụta tupu a mụọ nwa dịkwa mkpa ka ụmụ nwanyị wee nwee ike mezue ọgwụ mgbochi ndị dị mkpa tupu ha atụrụ ime.
Site na agụmakwụkwọ, ọ dịghị mkpa ka ndị nne tụọ ụjọ ma ọ bụrụ na ha natara ụfọdụ ọgwụ mgbochi tupu ha achọpụta na ha dị ime. N'ọnọdụ ụfọdụ, ndị dọkịta ga-enyocha ihe egwu dị na ya ma nye usoro kwesịrị ekwesị maka ọgwụgwọ ahụ. Ụjọ nke ozi na-ezighi ezi kpatara nwere ike ime ka nrụgide dịkwuo elu n'oge afọ ime, nke na-emebi ma nne ma nwa ebu n'afọ.
Imeri obi abụọ na egwu: ọrụ nke mmụta mmetụta uche
Ọtụtụ ụmụ nwanyị dị ime na-enwe nchekasị maka "ịnwale ihe ọhụrụ" n'oge afọ ime. Nke a bụ ebe mmụta ọmịiko na nkwurịta okwu dị oke mkpa. Ndị na-ahụ maka ahụike kwesịrị ịkọwa uru, ihe egwu, na mmetụta ndị nwere ike ịkpata n'asụsụ dị mfe nghọta. Mmetụta dị nro dị ka ihe mgbu n'ebe a na-agba ọgwụ, adịghị ike, ma ọ bụ obere ahụ ọkụ bụ ihe a na-ahụkarị ma na-abụkarị ihe na-adịghị emerụ ahụ. Nkọwa a dị oke mkpa iji gbochie ndị nne ịtụ egwu ma ọ bụrụ na ha enweta mmeghachi omume nkịtị mgbe a gbasịrị ha ọgwụ.
Agụmakwụkwọ kwesịkwara inye ohere maka ajụjụ. Mgbe ndị nne chere na a nụrụ ha, ha ga-atụkwasịkwu obi na ndụmọdụ ahụike. N'aka nke ọzọ, ọ bụrụ na a na-enye agụmakwụkwọ n'ụzọ ikpe ma ọ bụ n'ụzọ mmanye, ndị nne nwere ike ịghọ ndị na-anaghị anabata ozi ma ọ bụ chọọ ozi site n'ebe ndị na-anaghị atụkwasị obi.
Mmetụta agụmakwụkwọ na ahụike ọha na eze
Ọzụzụ ịgba ọgwụ mgbochi maka ụmụ nwanyị dị ime abụghị naanị na ọ na-emetụta ahụike nke onye ọ bụla kamakwa ahụike ọha. Mgbe a na-agba ọtụtụ ụmụ nwanyị dị ime ọgwụ mgbochi dịka akwadoro, ọnụọgụ ọrịa ụfọdụ nwere ike ibelata. Ụmụ amụrụ na-enwekwa nchebe ka mma na mbụ, ọkachasị tupu ha enweta ọgwụ mgbochi zuru oke ha.
Ọzọkwa, agụmakwụkwọ dị mma na-enyere aka igbochi mgbasa nke ozi na-ezighi ezi n'ime ezinụlọ na obodo. Ọtụtụ mkpebi ahụike ụmụ nwanyị dị ime na-adabere n'aka ndị di ha ma ọ bụ nwunye ha, ndị mụrụ ha, ma ọ bụ gburugburu ebe obibi ha. Mgbe ndị nne nwere nghọta siri ike, ha nwere ike ịkparịta okwu na ezinụlọ ha n'enweghị obi ike ma asịrị anaghị emetụta ha ngwa ngwa.
Atụmatụ agụmakwụkwọ dị irè
Iji hụ na agụmakwụkwọ dị irè, enwere ike itinye ọtụtụ atụmatụ n'ọrụ. Nke mbụ, tinye agụmakwụkwọ ịgba ọgwụ mgbochi n'ime nlekọta tupu afọ ime (nyocha afọ ime mgbe niile). Nke abụọ, jiri ọtụtụ mgbasa ozi dị iche iche: broshuọ, akwụkwọ mmado, obere vidiyo, klaasị tupu afọ ime, na ndụmọdụ nkeonwe. Nke atọ, hụ na ndị dọkịta, ndị na-ele ime ime, na ndị ọkachamara ahụike ndị ọzọ na-enye ozi mgbe niile iji zere mgbagwoju anya.
Ọ dịkwa oke mkpa ịhazi agụmakwụkwọ ka ọ dabara na ndabere nne—n'ihe gbasara agụmakwụkwọ, omenala, na ohere ịnweta ozi. Ndị nne bi na mpaghara ndị nwere obere ohere ịnweta ọrụ chọrọ ụzọ dị iche na nke dị n'obodo ukwu. Nke a bụ ebe ọrụ nke ebe ahụike obodo (Puskesmas), ngalaba ahụike agbakwunyere (Posyandu), na ndị isi ahụike na-aghọ ihe dị oke mkpa.
Mmechi
Mmụta gbasara ịgba ọgwụ mgbochi maka ụmụ nwanyị dị ime bụ nzọụkwụ dị oke mkpa n'ichebe ma nne ma ụmụ ọhụrụ pụọ na ọrịa ndị nwere ike ibute ọrịa dị ize ndụ. Site na nghọta kwesịrị ekwesị, ụmụ nwanyị dị ime nwere ike ime mkpebi amamihe dabere na ihe akaebe sayensị, ọ bụghị naanị asịrị ma ọ bụ egwu. Dịka akwadoro, ịgba ọgwụ mgbochi na-enye nchebe abụọ: ịnọgide na-enwe ahụike nne n'oge ime na inye nwa ahụ mgbochi na-enweghị ike ịgafe na nwata. Ya mere, agụmakwụkwọ doro anya, ọmịiko, na nke enwere ike ịnweta ga-abụrịrị akụkụ dị mkpa nke nlekọta afọ ime, iji mepụta ọgbọ ka mma site na mmalite.
Ọ bụrụ na ịchọrọ, enwere m ike ịgbanwe akụkọ a ka ọ bụrụ akwụkwọ akụkọ/ụdị ụlọ akwụkwọ, ma ọ bụ tinye ntụaka (dịka ọmụmaatụ site na WHO/CDC/Ministry of Health) dịka ọ dị mkpa.
