Mmekọrịta dị n'etiti nrụgide na okpomọkụ na nhazi nkume
Nkume ndị dị n'elu ụwa bụ ihe si na usoro dị iche iche dị mgbagwoju anya na nke dị iche iche nke ala pụta. Usoro nhazi nkume ndị a na-emetụta nke ukwuu site na ihe abụọ bụ isi: nrụgide na okpomọkụ. N'isiokwu a, anyị ga-enyocha mmekọrịta dị n'etiti nrụgide na okpomọkụ na nhazi nkume na otu ihe abụọ a si akpakọrịta iji mepụta ụdị nkume dị iche iche anyị na-ahụ n'elu ụwa taa.
Nhazi Nkume: Nchịkọta
A na-akpụ nkume site na otu usoro ihe omimi atọ dị mkpa nke a maara dị ka nkume igneous, nkume sedimentary, na nkume metamorphic. Ụdị nkume atọ a na-etolite site na usoro na ọnọdụ dị iche iche, nke nrụgide na okpomọkụ na-emetụta nke ukwuu.
Nkume Igneous na-etolite mgbe magma ma ọ bụ lava jụrụ oyi ma mee ka kristal dị jụụ. Nkume sedimentary na-etolite site na nsị nke ihe ndị mebiri emebi, ndị e tinyere n'ime ala, na ndị e ji lith mee. Nkume metamorphic na-etolite site na mgbanwe nke nkume ndị dịbu adị n'ihi mgbanwe dị ukwuu na nrụgide na okpomọkụ.
Nrụgide na Okpomọkụ n'imepụta Nkume Igneous
Nkume Igneous na-esi na magma ma ọ bụ lava nke na-eme ka ọ jụọ oyi ma na-eme ka kristal dị jụụ. Nrụgide na okpomọkụ na-arụ ọrụ dị mkpa na usoro a.
Nrụgide n'ime Ọdịdị nke Nkume Igneous
Nrụgide na-emetụta ebe mmiri na-agbaze nke mineral dị na magma. N'ọnọdụ nrụgide dị elu n'ime ihe mkpuchi ụwa, magma nwere ike ịnọgide na-agba mmiri ọbụlagodi na okpomọkụ dị ala karịa na elu. Mgbe nrụgide ahụ belatara, dịka mgbe magma na-ebili n'elu site na mgbawa na mgbawa, ebe agbaze ahụ na-ada, na-ekwe ka magma malite ịkpụgharị ma mepụta nkume igneous.
Okpomọkụ dị na nhazi nke nkume Igneous
Okpomọkụ na-ekpebi ọsọ magma na-ajụ oyi. Magma nke na-ajụ oyi nwayọ n'ime ala ụwa ga-emepụta nkume ndị na-abanye n'ime ma ọ bụ plutonic, dị ka granite, nwere kristal buru ibu n'ihi ogologo oge oyi. N'aka nke ọzọ, magma nke na-ajụ oyi ngwa ngwa n'elu ụwa, dị ka n'oge mgbawa ugwu mgbawa, ga-emepụta nkume ndị na-apụ apụ ma ọ bụ ugwu mgbawa, dị ka basalt, yana obere kristal n'ihi obere oge oyi.
Nrụgide na Okpomọkụ n'ime Ọdịdị nke Nkume Metamorphic
A na-emepụta nkume ndị dị iche iche site na mgbanwe nke nkume ndị dịbu adị n'okpuru ọnọdụ nrụgide na okpomọkụ dị elu. Mgbanwe a na-eme na-agafeghị usoro ịgbaze, nke pụtara na nkume ahụ ka siri ike n'oge usoro mgbanwe.
Nrụgide n'ime Ọdịdị nke Nkume Metamorphic
Nrụgide bụ ihe dị oke mkpa n'ịmepụta nkume metamorphic n'ihi na ọ nwere ike ime ka mineral ndị dị n'ime nkume ahụ gbanwee ụzọ ha si aga. Nrụgide nduzi (ma ọ bụ nrụgide dị iche iche) nwere ike ibute mgbanwe nhazi na nkume, dịka nhazi nke foilation (layering) ma ọ bụ schistosite (usoro dị ka schist).
Tinyere nke ahụ, nrụgide na-emekwa ka njupụta nke nkume dịkwuo elu site n'ibelata olu oghere na ịpịkọta mineral ndị dị adị, nke a na-ejikọkarị ya na recrystallization iji mepụta mineral ọhụrụ ndị kwụsiri ike n'okpuru ọnọdụ nrụgide dị elu.
Okpomọkụ dị na nhazi nke nkume Metamorphic
Okpomọkụ dị elu nwere ike ịkpalite mmeghachi omume kemịkalụ n'ime nkume, na-eduga n'ịmepụta mineral ọhụrụ dị iche iche. Dịka ọmụmaatụ, limestone nwere ike ịgbanwe ghọọ marble n'okpuru ọnọdụ okpomọkụ dị elu. Ka okpomọkụ na-abawanye, ike kinetic nke atọm dị na mineral ahụ na-abawanyekwa, na-ekwe ka njikọ kemịkalụ ọhụrụ mepụta ma gbanwee nhazi kristal nke nkume mbụ ahụ.
Mmekọrịta dị mgbagwoju anya nke nrụgide na okpomọkụ
Ọnọdụ nrụgide na okpomọkụ anaghị arụ ọrụ iche iche iji metụta nhazi nkume. Njikọta nke ihe abụọ a na-ekpebi ụdị mgbanwe nke na-eme, dịka:
Mgbanwe Mpaghara
Ọ na-eme n'ihi oke nrụgide na okpomọkụ nke na-eme n'otu oge, nke a na-ejikọkarị ya na usoro tectonic dịka nhazi ugwu. Mgbanwe a na-ekpuchi nnukwu ebe ma na-emepụta ụdị nkume dị iche iche, dị ka schist, gneiss, na phyllite.
Mmekọrịta Mgbanwe
Ọ na-emekarị n'ihi mmụba okpomọkụ na-enweghị mgbanwe nrụgide dị ukwuu, nke na-abụkarị gburugburu mwakpo magma. Nkume ndị a na-enweta mgbanwe kọntaktị, dị ka hornfels, na-etolite site na ikpo ọkụ siri ike nke magma na-abanye n'ime nkume ndị gbara ya gburugburu.
Mgbanwe nke Subduction
Ọnọdụ nrụgide dị oke elu na obere okpomọkụ na-eme na mpaghara subduction, ebe a na-akwaga akpụkpọ mmiri oyi n'ime uwe elu ụwa. Nkume dịka blueschist na eclogite na-etolite na gburugburu ebe ndị a.
Mmechi
Mmekọrịta dị n'etiti nrụgide na okpomọkụ n'ime nkume bụ mmekọrịta siri ike ma dị mgbagwoju anya. Nrụgide na okpomọkụ anaghị emetụta naanị ụdị na udidi nke nkume ahụ, kamakwa ọ na-enye ohere maka mgbanwe na mineral ndị dị n'ime nkume ahụ.
Nghọta zuru oke nke ọnọdụ nrụgide na okpomọkụ dị na usoro dị iche iche nke ala na-enyere anyị aka ịkọ ebe akụrụngwa ndị sitere n'okike dị, dị ka mineral na nkume dị oké ọnụ ahịa dị. Ọzọkwa, ihe ọmụma a dị mkpa maka ịmụ akụkọ ihe mere eme nke ala ụwa na usoro na-aga n'ihu nke plate tectonics. Na mmechi, ọmụmụ nke nrụgide na okpomọkụ na nhazi nkume bụ ubi na-agbanwe agbanwe mgbe niile, dịka nchọpụta ọhụrụ na teknụzụ na-abawanye ụba na geology.
