Nhazi Ihu Igwe Köppen: Ịghọta Usoro Nhazi Ihu Igwe Ziri Ezi
Ọmụmụ Ihe Ihu Igwe bụ ngalaba sayensị nke na-amụ ihe gbasara ihu igwe na ihe ndị na-eme n'oge. Otu n'ime ụzọ ndị a ma ama ma na-ejikarị eme ihe maka nhazi ihu igwe bụ Usoro Nhazi Ihu Igwe Köppen. Onye German na-ahụ maka ihu igwe na ọkà mmụta ihu igwe bụ Wladimir Köppen mepụtara ya na ngwụcha narị afọ nke 19 na mmalite narị afọ nke 20, usoro a emeela ọtụtụ mgbanwe mana ọ ka bụ ngwaọrụ bara uru maka ma ndị ọkà mmụta sayensị ma ndị ọkachamara n'ọhịa ahụ. Isiokwu a ga-enye nyocha miri emi nke nhazi ihu igwe Köppen, gụnyere ụkpụrụ ya, isi edemede, na ojiji ya n'ọtụtụ ngalaba.
Ụkpụrụ Nhazi Ihu Igwe Köppen
Usoro nhazi ihu igwe Köppen dabere na ụdị osisi sitere n'okike na okpomọkụ na mmiri ozuzo nkezi n'ofe mpaghara. Site n'ịghọta otu ihu igwe si emetụta uto osisi na mpaghara, Köppen mepụtara usoro nke na-ekewa mpaghara dabere na njirimara ihu igwe yiri ya. E nwere ụdị isi ise na sistemụ a, nke ọ bụla nwere mkpụrụedemede ukwu:
1. A: Ihu Igwe nke Okpomọkụ
2. B: Ihu Igwe Akọrọ
3. C: Ihu Igwe Dị Oke Oyi (Iri Mmiri Dị n'okpuru Okpomọkụ)
4. D: Ihu Igwe Hemiboreal
5. E: Ihu Igwe Polar
A na-ekewa nke ọ bụla n'ime ụdị ndị a n'ime ụdị dị iche iche dabere na ụdị okpomọkụ na mmiri ozuzo akọwapụtara. N'okpuru ebe a bụ nkọwa zuru oke nke ụdị isi ọ bụla na ụdị dị iche iche ya.
Ihu Igwe Okpomọkụ (A)
Isi ihe dị mkpa na ihu igwe okpomọkụ bụ okpomọkụ kwa ọnwa karịrị 18°C n'afọ niile. Ebe ndị nwere ihu igwe a na-adịkarị nso na equator ma nwee obere ngalaba abụọ:
– Af: Ihu Igwe Oke Ozuzo nke Okpomọkụ
A na-amata ya site na oke mmiri ozuzo n'afọ niile na-enweghị oge ọkọchị pụrụ iche. Osisi kacha mkpa bụ oke ọhịa nke okpomọkụ.
– Aw/As: Ihu Igwe Savanna nke Ebe Okpomọkụ
O nwere oge ọkọchị pụrụ iche, nke na-abụkarị n'oge oyi. Mmiri ozuzo na-ezo nke ukwuu n'oge ọkọchị.
Ihu Igwe Akọrọ (B)
A na-eji obere mmiri ozuzo amata ihu igwe kpọrọ nkụ. Na sistemụ Köppen, a na-eji ihe ndị ọzọ e ji amata ya dịka "S" na "W" akọwakwa ụdị mmiri ozuzo:
– BWh: Ọzara Na-ekpo Ọkụ
Ebe okpomọkụ dị elu na mmiri ozuzo pere mpe.
– BWK: Ọzara Oyi
Mmiri anaghị ezo nke ọma, mana oyi nwere ike ịdị oke oyi.
– BSh: Ahịhịa Steppe Na-ekpo ọkụ
Ọ dị ntakịrị mmiri mmiri karịa ọzara ọkụ mana oge ọkọchị ka dị iche.
– BSk: Oyi Steppe Grassland
Ọ fọrọ nke nta ka ọ dị ka BWk mana mmiri ozuzo ka dị ntakịrị.
Ihu Igwe Dị Okpomọkụ (C)
A maara ihu igwe dị jụụ maka oge anọ dị iche iche ha. E nwere ọtụtụ ụdị ihu igwe a:
- Cfa: Mmiri mmiri dị n'okpuru ala
O nwere oge okpomọkụ na-ekpo ọkụ, mmiri na-erukwa, oge oyi na-atụkwa oyi.
– Cfb: Ihu Igwe Mmiri (Ọdịda Anyanwụ)
Mmiri ozuzo na-ezo nke ọma n'afọ niile, oge okpomọkụ na-ajụ oyi ma na-adị nro.
– CFC: Ihu Igwe Oyi nke Oké Osimiri
O yiri Cfb mana ọ nwere obere okpomọkụ.
– Csa/Csb: Mediterenian
A na-amata ya site n'oge ọkọchị kpọrọ nkụ, okpomọkụ (Csa) ma ọ bụ oyi (Csb) na oge oyi mmiri.
Ihu Igwe Polar nke Ụwa (D)
Nke a nwere ihu igwe nwere oge oyi dị ogologo ma dịkwa oke oyi. Nkewa ndị dị na nke a bụ:
– Dfa/Dfb: Ihu Igwe nke Kọntinent dị mmiri mmiri
O nwere oge okpomọkụ na-ekpo ọkụ, mmiri na-erukwa, oge oyi na-adịkwa ogologo, oyi na-atụkwa.
– Dfc/Dfd: Subarctic
Idebe akara ebe oyi na-atụ nke ukwuu na oge okpomọkụ dị jụụ ma ọ bụ nke na-ekpo ọkụ.
– Dwa/Dwb: Asiatic Continental
Na-ekpuchi ebe ndị nwere oge okpomọkụ na-ekpo ọkụ, mmiri na-ezo, nakwa ebe oyi na-atụ nke ukwuu.
Ihu Igwe Polar (E)
Ihu igwe ndị dị n'elu ugwu nwere ebe oyi na-atụ nke ukwuu n'afọ niile. E nwere ụdị abụọ bụ isi:
– ET: Tundra
Okpomọkụ kwa ọnwa anaghị agafe 10°C ọbụlagodi n'ọnwa kacha ekpo ọkụ, nke na-akwado obere osisi tundra.
– EF: Ogidi Ice
Ebe okpomọkụ nke ọnwa ọ bụla anaghị agafe 0°C, yabụ naanị ice na snoo dị.
Ngwa nke nhazi Köppen na ndụ kwa ụbọchị
Gịnị mere o ji dị mkpa ịghọta nhazi ihu igwe Köppen? Usoro a anaghị enyere ndị ọkà mmụta sayensị aka ịdepụta ihu igwe zuru ụwa ọnụ ma nyochaa mgbanwe ihu igwe kamakwa o nwere ọtụtụ ojiji bara uru. Lee ihe atụ ole na ole:
1. Ọrụ Ugbo
Ịmara ihu igwe dị n'ógbè dị oke mkpa maka ọrụ ugbo. Ndị ọrụ ugbo nwere ike ịghọta ihe ọkụkụ ga-eto nke ọma n'ọnọdụ ihu igwe ha.
2. Njem Nleta
Ngalaba njem nlegharị anya nwere ike ịhazi atụmatụ ahịa ma mepụta ebe ndị njem nleta dabere na ihu igwe. Dịka ọmụmaatụ, mpaghara nwere ihu igwe Mediterenian nwere ike ịdị mma maka njem nlegharị anya n'afọ niile.
3. Mmepe Obodo
Ozi gbasara ihu igwe na-enyere aka n'ịhazi obodo na akụrụngwa nke na-eguzogide ọnọdụ ihu igwe pụrụ iche nke mpaghara ahụ. Dịka ọmụmaatụ, ebe mmiri ozuzo dị oke mkpa imepụta usoro mmiri mmiri dị irè iji gbochie idei mmiri.
4. Ahụike Ọha
Ọtụtụ ọrịa na-adabere na ihu igwe. Dịka ọmụmaatụ, ebe ndị nwere ihu igwe okpomọkụ na-enwekarị ihe ize ndụ dị elu nke ọrịa okpomọkụ dịka ịba na ahụ ọkụ dengue.
Mmechi
Usoro Nhazi Ọnọdụ Ihu Igwe Köppen bụ ngwa dị ike ma dịkwa iche iche maka ịkewa ihu igwe dị iche iche gburugburu ụwa dabere na okpomọkụ na mmiri ozuzo. Ịghọta ụdị na obere ngalaba dị iche iche dị na usoro a na-enyere anyị aka ịghọta otu ihu igwe si emetụta gburugburu ebe obibi na ndụ mmadụ. Ngwa ya gụnyere mpaghara dịka ọrụ ugbo, njem nlegharị anya, mmepe obodo, na ahụike ọha na eze, na-eme ka ọ bụrụ akụkụ dị mkpa na nhazi na njikwa akụrụngwa, yana ibelata mgbanwe ihu igwe. Ya mere, Nhazi Köppen abụghị naanị usoro echiche kamakwa ọ bụ ngwa dị mkpa bara uru n'ụwa na-agbanwe agbanwe.
