Usoro Geophysics na Ọmụmụ Geomorphological
Nkà mmụta ala bụ ngalaba nke mmụta ala nke na-amụ ụdị ala nke elu ụwa na usoro ndị na-emetụta nhazi na mgbanwe ha. N'ịchọ nghọta miri emi nke atụmatụ elu ụwa, ndị ọkà mmụta ala na-achọkarị ngwa na usoro ndị na-enye ha ohere ileba anya nke ọma n'ime nhazi na nhazi nke ala dị n'okpuru ala. Otu ngwa bara uru n'ọrụ a bụ usoro ala. Isiokwu a ga-akọwa ụzọ dị iche iche e si eji eme ihe n'ọmụmụ ala na onyinye ha na nghọta nke ala ụwa.
Pendahuluan
Usoro geophysical na-enye ndị ọkà mmụta sayensị ohere inyocha ihe ndị dị n'okpuru ala na-enweghị mkpa igwupụta ihe ozugbo. Usoro ndị a dabere na nha mgbanwe dị na mbara ala ụwa (dịka ike ndọda, ubi magnet, mmiri ala ọma jijiji ma ọ bụ nnyefe, na ihe ndị dị n'ime ala), nke a na-akọwazi iji ghọta nhazi ala na ihe mejupụtara ihe. N'ihe gbasara geomorphology, usoro ndị a na-enyere aka ịchọpụta nhazi ala, ịghọta usoro geomorphological na-aga n'ihu, ma maapụ akwa nkume na nhazi.
Ụzọ Ndị Dị Mkpa Na Geomorphology
1. Ntụgharị uche na ntụgharị uche ala ọma jijiji
Ntụgharị uche na ntụgharị uche nke ala ọma jijiji bụ usoro eji ebili mmiri ala ọma jijiji mee ihe iji gosipụta ihe owuwu dị n'okpuru ala. N'igosipụta ala ọma jijiji, a na-egosipụta ebili mmiri ala ọma jijiji n'elu ka ha na-eti ọtụtụ akwa nkume n'okpuru ala. Data anakọtara na-enye nkọwa zuru ezu nke nhazi ala ala na ihe ndị dị na ya.
Ka ọ dị ugbu a, usoro ntụgharị uche nke ala ọma jijiji na-atụ ebili mmiri ndị a na-atụgharị site na ihe dị n'ime ala, a pụkwara iji ya mee ihe iji mata omimi na mpụta nke akwa dị iche iche. Usoro ịkpa ókè a bara ezigbo uru n'ọmụmụ ihe gbasara ala iji chọpụta nhazi na ọkpụrụkpụ nke akwa alluvial, chọpụta mmejọ, na ịghọta mgbanwe tectonic.
2. Nha ike ndọda
Usoro ndọda na-eji mgbanwe dị iche iche n'ọhịa ndọda ụwa iji chọpụta mgbanwe dị na nkesa nke oke elu ala. Site n'ịtụle obere mgbanwe na ndọda n'ebe dị iche iche, ndị ọkà mmụta sayensị nwere ike ịchọpụta ihe ndị na-egosi na e nwere ihe owuwu dị n'okpuru ala dịka ugwu mgbawa, besịn, na ntụpọ.
N'ihe gbasara geomorphology, ụzọ ndọda dị mma maka atụmatụ eserese dịka ndagwurugwu osimiri, ugwu, na okpuru mmiri sedimentary. Nke a na-enye nghọta n'ime usoro mbuze na sedimentation ma na-enyere aka n'ọmụmụ ihe gbasara usoro ihe ndị dị n'ime ala.
3. Usoro Magnetik
Usoro magnetik na-atụle mgbanwe dị na mbara igwe magnet nke ụwa nke sitere na mgbanwe dị na ọdịnaya ferromagnetic nke nkume ndị dị n'okpuru ala. Enwere ike iji ihe ndọta ndị na-apụta na ya mee ihe iji mata atụmatụ ala dịka dikes, swarms, intrusions magmatic, na ókèala nhazi nkume.
Enwere ike iji magnetik tụọ ihe ndị dị n'ala, n'oké osimiri, ma ọ bụ n'ikuku, nke na-eme ka ha bụrụ ngwa ọrụ dị mfe ma dị irè n'ọmụmụ ihe gbasara ọdịdị ala. Usoro a na-enyere aka ịchọpụta ihe ndị dị n'okpuru ala nke na-achịkwa ọdịdị na mgbanwe nke ala.
4. Geoelectricity ma ọ bụ Resistance
Usoro geoelectric gụnyere ịtụ ike iguzogide ala ruo na ike eletriki na-agafe na ya. Ntụle ndị a nwere ike ikpughe ọdịiche dị na nhazi na oke mmiri nke ala dị n'okpuru ala, nke enwere ike inweta ozi gbasara nhazi ala. A na-enweta data ike iguzogide site n'itinye elektrọd n'elu ala ma na-agafe ike eletrik site na ha.
N'ọmụmụ ihe gbasara ala, a na-ejikarị usoro geoelectric achọpụta akwa ájá na ájá, maapụ ebe ala na-ada ada, ma chọpụta ihe ndị dị n'elu na n'okpuru ala nke na-emetụta nkwụsi ike nke mkpọda.
5. Rada nke na-abanye n'ala (GPR)
Radar nke na-abanye n'ala (GPR) na-eji ebili mmiri radar ugboro ugboro nke a na-esi n'ime ala apụta ma na-atụgharị ya azụ n'elu mgbe ọ gbasasịrị ọtụtụ oyi akwa dị n'okpuru ala. GPR aghọwo ụzọ dị mkpa maka eserese ala dị omimi.
Uru nke GPR dị n'ike ya inye nnukwu mkpebi nke ihe owuwu dị n'okpuru ala ruo omimi nke ọtụtụ mita. Na geomorphology, a na-eji GPR eme ihe iji maapụ ụkpụrụ sedimentation, chọpụta oyi akwa ala na-anaghị eduzi (dịka ájá na gravel), ma chọpụta ihe ndị e liri n'ala ma ọ bụ ihe ndị dị n'ala.
6. Elektrọnik (EM)
Usoro electromagnetic (EM) na-eji ubi electromagnetic eme nnyocha banyere nhazi ala dị n'okpuru ala. Otu mgbanwe bụ usoro Time Domain Electromagnetics (TEM), ebe a na-akpali akara electromagnetic n'ime ala ma jiri nzaghachi oge ya kọwaa iguzogide ihe dị n'okpuru ala.
Usoro EM na-enye ụzọ dị ngwa ma dị ọnụ ala iji mata ọdịiche dị n'okpuru ala n'ọmụmụ ihe gbasara ala. Enwere ike iji usoro a chọpụta ọnụnọ nke mmiri dị n'okpuru ala, njirimara nke ihe ndị dị n'ime ice, na ụkpụrụ ihe ndị dị mgbagwoju anya nke sedimentation.
Ojiji nke Usoro Geophysical na Ọmụmụ Geomorphological
Ọmụmụ Ihe gbasara Ugwu Mgbawa
E jirila usoro geophysics mee ihe nke ọma iji nyochaa ọrụ mgbawa ugwu ma mapụta nhazi dị n'ime ugwu mgbawa ugwu. Dịka ọmụmaatụ, nha ike ndọda na ihe atụ ala ọma jijiji nwere ike inye aka mee ka ụlọ magma dị ma ghọta usoro mgbawa ugwu.
Mbuze na Ntugharị
N'ihe gbasara mbuze na mmiri ozuzo, ejirila usoro dịka reflection seismic na GPR mee ihe iji maapụ sedimentary stratigraphy, yana ịghọta ụkpụrụ ebe a na-etinye ihe n'ime mmiri ozuzo, deltaic, na gburugburu osimiri.
Ọmụmụ Tektonik
Usoro ala ọma jijiji na ndọda na-arụ ọrụ nke ọma n'ịkọwapụta atụmatụ tectonic dịka ntụpọ na mpịachi. Data ala ọma jijiji nwere ike ịchọpụta ebe na omimi nke ntụpọ na-arụ ọrụ, ebe enwere ike iji data ike ndọda chọpụta mgbanwe njupụta metụtara nhazi tectonic dị n'okpuru ala.
Ọmụmụ ihe Permafrost
Maka ọmụmụ ihe gbasara permafrost, usoro geoelectric na GPR nwere ike ịchọpụta oyi akwa nke ice na mmiri kpọnwụrụ akpọnwụ n'okpuru elu. Ihe ọmụma a dị oke mkpa maka ịghọta mgbanwe ihu igwe na ịkọ amụma nkwụsi ike ala na mpaghara oyi.
Njirimara Ala Mbibi
Usoro Geoelectric, seismic, na GPR bara uru n'ọmụmụ ala ala. Usoro ndị a na-enyere aka ịhazi ala na-adịghị akwụsi ike ma chọpụta ihe ndị dị n'okpuru ala nke nwere ike ibute ma ọ bụ nwee mmetụta site na ala ala.
Mmechi
Nnyocha geomorphological chọrọ nghọta miri emi nke nhazi na ike nke ụwa, usoro geophysical na-enyekwa ọtụtụ ngwaọrụ bara uru maka inyocha ihe mgbagwoju anya nke ala dị n'okpuru ala na-enweghị igwupụta anụ ahụ. Site na ala ọma jijiji ruo na ala eletriki, usoro ndị a na-enyere aka ịdepụta nhazi, ịchọpụta usoro geomorphological, na ime amụma gbasara omume ọdịnihu nke ala ụwa.
Ojiji nke usoro geophysical na geomorphology ga-anọgide na-agbasa site na ọganihu teknụzụ na nghọta ka mma nke Ụwa. Site na ojiji sara mbara n'ọtụtụ ebe ọmụmụ ihe, usoro ndị a abụghị naanị na ha na-enyere ndị ọkà mmụta sayensị aka ịghọta ala dị ugbu a kamakwa ha na-ebu amụma mgbanwe n'ọdịnihu, na-enye aka bara uru na ngalaba geomorphology na sayensị ụwa dum.
