Nchọpụta nke Ọdịdị Tectonic Site na Iji Geophysics
Pendahuluan
Ọdịdị Tectonic—dịka ntụpọ, mpịachi, mpaghara mgbawa, na ókèala efere—bụ ihe ndị dị mkpa na-achịkwa ike nke ihe dị n'ime ala. Ọdịdị ndị a na-arụ ọrụ dị ukwuu n'ịhazi ugwu, usoro nkesa ala ọma jijiji, ọrụ mgbawa ugwu, na nchịkọta nke akụ sitere n'okike dịka hydrocarbons, ike geothermal, na mineral. Agbanyeghị, ọtụtụ ihe owuwu tectonic anaghị ekpughe n'elu ma ọ bụ na sedimenti ndị na-eto eto, ahịhịa, mmiri, ma ọ bụ ọrụ mmadụ kpuchiri ha. Nke a bụ ebe geophysics na-aghọ ngwaọrụ dị mkpa: ọ na-enye anyị ohere "ịhụ" ala dị n'okpuru ala n'ụzọ na-apụtaghị ìhè site na nzaghachi anụ ahụ nke nkume na ike, ebili mmiri, na ala.
Geophysics na-ejikọta nha ubi, nhazi akara, nhazi ihe nlereanya, na nkọwa iji nweta paramita dị n'okpuru ala dịka njupụta, ọsọ ebili mmiri, iguzogide, na magnetism. Site na iji paramita ndị a, ndị ọkà mmụta sayensị geoscience nwere ike ịchọpụta geometry na njirimara nke nhazi tectonic, gụnyere omimi ha, ntụziaka ha, mkpọda ha, na nnọgidesi ike ha.
Echiche Dị Mkpa: Ihe Mere E Ji Ahụ Ọdịdị Tectonic Na Data Geophysical
Ọdịdị tectonic na-emetụta ihe ndị dị n'ime nkume. Dịka ọmụmaatụ, nsogbu nwere ike ime ka ebe mmebi gbawara agbawa na mmiri jupụta karịa. N'ihi ya, ọsọ ebili mmiri ala ọma jijiji na-ebelata, mgbanwe iguzogide (na-adịkarị ala ma ọ bụrụ na ejupụta ya na mmiri nnu/ọkụ), njupụta nwere ike ibelata. Mpịachi nwere ike ịgbanwe ọdịdị nke akwa nkume, na-ebute ụdị ntụgharị uche ala ọma jijiji na mgbanwe na nsogbu ndọda. Mbanye magma na mpaghara tectonic nwere ike ịmepụta ihe ndọta na njupụta dị elu, yana imetụta mbelata ebili mmiri ala ọma jijiji.
N'ihi mmekọrịta ndị a, nkọwa geophysical na-achọkarị:
1. Ọdịiche dị n'etiti ihe ndị dị n'ime nkume.
2. Nkwụsị ma ọ bụ mgbanwe mberede (ihe ngosi mmejọ).
3. Usoro geometric (dịka ọmụmaatụ anticlines–synclines na data ntụgharị uche).
4. Anisotropy na nhazi ọkpụkpụ azụ metụtara nrụgide tectonic.
Usoro Ala Ọma: Ngwa Isi Maka Ịma Ihe Nhazi
Usoro ala ọma jijiji na-eji mgbasa nke ebili mmiri na-agbanwe agbanwe n'ime ụwa. E nwere ụzọ abụọ dị mkpa:
1) Ntụgharị uche nke ala ọma jijiji
A na-ejikarị ntụgharị uche eme ihe n'ọtụtụ ebe n'ịchọgharị mmanụ na gas, mana ọ dịkwa ike nke ukwuu maka ịhazi usoro tectonic. A na-ewepụta ebili mmiri site na isi iyi (dịka ọmụmaatụ, vibroseismic ma ọ bụ mgbawa a na-achịkwa), a na-edekwa ntụgharị ha site na geophones/hydrophones. Mgbanwe na mgbochi acoustic n'etiti oyi akwa na-emepụta ntụgharị uche a na-apụghị ịhụ anya. Nsogbu ndị a na-apụta dị ka ntụgharị uche na-agbanwe agbanwe, njedebe ntụgharị uche, ma ọ bụ mpaghara ọgba aghara. Mpịachi na-apụta dị ka ụkpụrụ ntụgharị uche gbagọrọ agbagọ mgbe niile.
Uru nke ntụgharị uche nke ọma bụ mkpebi ya dị elu, nke nwere ike igosi ọtụtụ nkọwa ruo ọtụtụ kilomita. Ihe ịma aka ndị a gụnyere oke ọnụ ahịa, nhazi dị mgbagwoju anya, na ịdị mma data nke nwere ike imebi n'ebe ugwu ma ọ bụ nkume ndị mebiri emebi nke ukwuu.
2) Ntụgharị uche na Tomography nke ala ọma jijiji
Nzaghachi ala ọma jijiji na-eji ebili mmiri ndị a gbagọrọ agbagọ na oke ọsọ dị elu. Na nha dị omimi ruo ọkara, usoro a dị irè n'ịchọpụta omimi nke nkume, ọkpụrụkpụ nke sedimenti, na mpaghara ntụpọ dị omimi. Ka ọ dị ugbu a, tomography ala ọma jijiji - ma na nha mpaghara na mpaghara - na-agbanwegharị mgbanwe ọsọ 2D/3D site na ọtụtụ ụzọ ebili mmiri. Mpaghara ntụpọ na-arụ ọrụ na-adịkarị ka ebe obere ọsọ nke mgbawa na mmiri mmiri kpatara.
N'ihe gbasara tectonics mpaghara, passive seismic tomography bara uru maka ịsepụta slabs subduction, mpaghara agbaze agbaze, na ókèala efere.
Usoro ike ndọda: Ọgụgụ Mgbanwe njupụta
Nnyocha ike ndọda na-atụle mgbanwe dị na ọsọ ike ndọda nke ụwa nke sitere na ọdịiche dị na njupụta dị n'okpuru ala. Ọdịdị tectonic nwere ike ịmepụta ọdịiche dị ukwuu na njupụta: besịn sedimentary na-enwekarị njupụta dị ala karịa bedrock, ebe nbanye mafic na-enwekarị njupụta dị elu.
Nnukwu nsogbu nwere ike ịkpa oke blọk abụọ nke njupụta dị iche iche, na-emepụta gradient dị nkọ. Mpịachi na besịn nwere ike imepụta ụkpụrụ na-adịghị mma nke na-ejikọta na geometry dị n'okpuru ala. Ike ndọda bara uru nke ukwuu maka nhazi mpaghara, ịchọpụta omimi ala, na ịchọpụta besịn tectonic.
Ihe na-adịghị mma bụ ihe na-edoghị anya: enwere ike ịmepụta nsogbu ndọda site na njikọta nke ụdị na njupụta dị iche iche. Ya mere, a na-ejikọkarị nkọwa ndọda na data ala elu, ala ọma jijiji, ma ọ bụ olulu mmiri.
Usoro Magnetik: Ọdịdị Chọpụta na Nkume Magnetized
Usoro magnetik na-egosi ọdịiche dị n'ọhịa magnetik n'ihi ọnụnọ nke mineral magnetik (dịka ọmụmaatụ, magnetite). Ọdịdị tectonic dị ka mmejọ nwere ike iwepụ akụkụ nkume nwere njirimara magnetik dị iche iche, na-emepụta ihe ndị na-adịghị mma n'ahịrị ogologo. Na mpaghara ala mgbawa ugwu ma ọ bụ kristal, ubi magnetik dị irè karịsịa maka ịchọpụta ókèala lithological na maapụ intrusions nke na-ejikọkarị na mpaghara tectonic.
A na-ejikarị nyocha nke sitere na ya, mbelata na poolu (RTP), na nhazi gradient kwụ ọtọ eme ihe iji mee ka ihe ngosi ókèala na njehie dị mma. N'aka nke ọzọ, ihe ndị dị n'ime sedimentary na-adịghị mma na mineral magnet na-emepụtakarị nzaghachi na-adịghị ike, na-eme ka usoro ndị a dịkwuo irè n'ebe nwere ebe magnetik.
Ụzọ Geoelectric na Elektrọnik: Ịjide Mmiri na Mpaghara Mbibi
Ebe ndị na-adịghị mma na ebe ndị na-agbaji agbaji na-abụkarị ụzọ maka mmiri mmiri na-asọba—mmiri dị n'ala, isi iyi ọkụ, na oghere mmiri na-ekpo ọkụ. Ebe ọ bụ na mmiri mmiri na-emetụta ike iguzogide mmiri nke ukwuu, usoro geoelectric/EM bara uru nke ukwuu.
1) Nguzogide (ERT)
Nyocha Tomography nke eletriki (ERT) na-egosi 2D/3D resistivity na oke dị ala. Mpaghara nsogbu nwere ike ịpụta dị ka ụzọ ndị na-anaghị eguzogide mmiri (ọ bụrụ na e juputara na mmiri ndị na-eduzi mmiri) ma ọ bụ ụzọ ndị na-anaghị eguzogide mmiri (ọ bụrụ na e juputara na ikuku/quartz akọrọ), dabere na ọnọdụ mpaghara. ERT dị irè maka ịdepụta ntụpọ ndị na-adịghị echebara echiche, ụzọ ndị na-asọ asọ, na mmekọrịta nke ihe owuwu na aquifers ma ọ bụ ngosipụta geothermal.
2) Magnetotelluric (MT)
MT na-eji mgbanwe eke dị na ubi elektrọnik nke ụwa iji maapụ iguzogide ruo omimi nke ihe mkpuchi ahụ na ọbụna akwa elu. MT dị ike maka ịchọpụta mpaghara ndị metụtara mmiri mmiri, ụrọ ndị gbanwere na hydrothermal, ma ọ bụ mpaghara agbaze akụkụ. Na ọmụmụ ihe tectonic, a na-ejikarị MT achọpụta mpaghara ndị na-achịkwa mmiri mmiri, nnukwu nsogbu (dịka ọmụmaatụ, mpaghara ndị na-akpụ akpụ), na ụzọ mmiri mmiri nke na-achịkwa ala ọma jijiji.
GNSS, InSAR, na Geodesy: Ịtụle Mgbanwe Na-arụ Ọrụ
Ọ bụ ezie na usoro ndị a dị n'elu "na-ahụ" nhazi, geodesy "na-ahụ" mmegharị ha. GNSS (geodetic GPS) na-atụ nhagharị nke isi ihe dị n'elu site na milimita ruo sentimita ziri ezi, ebe InSAR (Interferometric Synthetic Aperture Radar) na-egosi nnukwu mgbanwe elu site na onyonyo satịlaịtị. Ha abụọ dị oke mkpa maka ịchọpụta ntụpọ na-arụ ọrụ, ọnụego mmịpụta, mkpokọta nrụgide, na mgbanwe mgbe ala ọma jijiji gasịrị.
Site na InSAR, a pụrụ ịkọwa usoro ibugharị nke ala gbara ebe ntụpọ ma ọ bụ ugwu mgbawa dị ka isi iyi nke mmebi ala dị n'okpuru ala. Ijikọta geodesy na seismology na-enye nkọwa zuru oke nke usoro ala ọma jijiji: mkpọchi, ntọhapụ, na nhazi.
Usoro Ọrụ Njikọta na Nkọwa
A na-achọpụta usoro tectonic kachasị sie ike site na ijikọta ọtụtụ ụzọ. Usoro izugbe gụnyere:
1. Nchịkọta nke data ala: maapụ lithology, data njehie, stratigraphy, na geomorphology.
2. Nnweta geophysical n'elu ihe mgbaru ọsọ: seismic maka geometry zuru ezu, ike ndọda/magnetic maka mpaghara, ERT/MT maka mmiri mmiri na mpaghara adịghị ike.
3. Nhazi na ndozi: nzacha, nhazi ala, mgbanwe, mbugharị ala ọma jijiji, ruo na nkewa nke ihe ndị na-adịghị mma na mpaghara na ihe fọdụrụ.
4. Nkọwa ihe nlereanya e duziri: ịmata ihe ndị na-anaghị aga n'ihu, ihe ndị na-agbanwe agbanwe, na ụkpụrụ ihe ngosi; imepụta ngalaba 2D/3D; ịnwale ọnọdụ.
5. Nkwenye: ntụnyere ya na ihe ndị na-apụta n'èzí ubi, data olulu mmiri, katalọgụ ala ọma jijiji, ma ọ bụ nha ala.
6. Nhazi ikpeazụ: ụdị echiche na ọnụọgụgụ gbasara nhazi, omimi, na ọrụ.
Ihe ịma aka na ihe ndị na-adịghị mma
Nkọwa geophysics na-enwekarị ihe a na-ejighị n'aka n'ihi ọdịdị na-abụghị nke pụrụ iche nke ntụgharị: ọtụtụ ụdị nwere ike ịkọwa otu data ahụ. Ihe ndị ọzọ gụnyere mkpọtụ, mkpuchi egwu pere mpe, ọdịiche dị n'etiti nkume, na mmetụta topographic. Ya mere, ọ dị mkpa ịkọ akụkọ ọtụtụ ngwọta (kama otu ọnụọgụgụ), jiri mmachi geological, ma mee nyocha mmetụta uche.
Penutup
Geophysics na-enye usoro dị ike maka ịchọpụta nhazi tectonic, ma zoro ezo ma na-agagharị nke ọma. Maapụ ala ọma jijiji nke akwa na ntụpọ na mkpebi dị elu; ike ndọda na magnetik na-ekpughe njupụta na ọdịiche magnetik na nha mpaghara; usoro eletriki/EM na-ekpughe mpaghara mmiri mmiri na adịghị ike nkume; geodesy na-enyocha mgbanwe n'ezie ka ọ na-eme. Ejikọtara nke ọma, usoro ndị a anaghị enyere aka ịghọta mgbanwe tectonic kamakwa ha na-akwado mbelata ihe egwu ala ọma jijiji, njikwa ala mmiri, na nchọpụta akụrụngwa dị nchebe na nke dị irè karị.
Ọ bụrụ na ịchọrọ, enwere m ike ịgbanwe edemede a ka ọ dabara na ihe dị na Indonesia (dịka ọmụmaatụ mpaghara Java-Sumatra subduction, Sumatra Fault, Palu-Koro) ma ọ bụ gbanwee ụdị ide ihe ahụ ka ọ bụrụ usoro akwụkwọ akụkọ sayensị nke juputara na ntụaka.
