Ngwa nke Fizik na Sayensị Forensic
Sayensị nyocha bụ ngalaba nke na-ejikọta sayensị na iwu iji kpughee eziokwu dị n'azụ ihe merenụ, ọkachasị mpụ. N'etiti ngalaba sayensị dị iche iche na-arụ ọrụ dị mkpa, fiziki nwere ọnọdụ dị oke mkpa n'ihi na ọ na-enye usoro nha maka ịtụ, ịme ihe nlereanya, na imegharị ihe omume n'ụzọ ziri ezi. Site na nyocha ụkpụrụ ọbara ruo n'ịrụgharị ihe mberede okporo ụzọ, fiziki na-enyere ndị nchọpụta aka ịza ajụjụ ndị dị mkpa: ihe merenụ, otu o si mee, mgbe o mere, na ebe o si malite. Isiokwu a na-atụle ojiji dị iche iche nke fiziki na sayensị nyocha na otu esi etinye ụkpụrụ ya n'ọrụ n'ọrụ.
1. Usoro: Mkpọkọ na Nrụgharị Njem
Ngalaba nke fizikis a na-ahụkarị n'ihe gbasara nyocha ihe mberede bụ usoro ihe ochie—karịsịa kinematics (mmegharị) na dynamics (ike). N'ime nhazi ihe mberede ụgbọala, ndị nyocha na-enyocha akara brek, mgbanwe ahụ ụgbọala, ọnọdụ ụgbọala ikpeazụ, na ọnọdụ okporo ụzọ iji tụọ ọsọ tupu mmetụta. A na-eji echiche dịka iwu Newton, nchekwa nke momentum, na ike kinetic mee atụmatụ a pụrụ ịtụkwasị obi.
Dịka ọmụmaatụ, ọ bụrụ na e nwere ụzọ brek nke ogologo ya, ndị nyocha nwere ike ịtụle ọsọ mbụ site n'ịtụle ọnụọgụgụ esemokwu dị n'etiti taya na elu ụzọ. Ọzọkwa, n'ọkpọkọ ụgbọala abụọ, nchekwa ọkụ na-enyere aka ịtụle ntụziaka na oke ọsọ nke ụgbọala ọ bụla tupu mmetụta ya. Ọ bụ ezie na nsonaazụ ya na-adịkarị iche (n'ihi enweghị nghọta data), usoro a na-enye ohere maka nrụpụta siri ike karịa naanị ihe akaebe.
A na-ejikwa usoro ihe eji eme ihe iji nyochaa ụzọ ihe ndị na-eme ka ihe daa na ihe ndị na-ada ada. Dịka ọmụmaatụ, n'ihe gbasara mmadụ ịda site n'elu, ndị nchọpụta nwere ike inyocha ma ọnọdụ ahụ na anya site na ebe ihe si eme ya hà kwekọrọ na ọdịda sitere na ihe mberede, nrụgide, ma ọ bụ ịwụli elu. A na-ejikọta mgbanwe dị ka elu, oge ọdịda, na anya kwụ ọtọ site na nha nha mmegharị parabolic.
2. Bọọlụ: Fizik nke Mgbọ na Mgbọ
Nnyocha ballistics nke ndị dibịa afa na-eji fizikis aghọta omume nke mgbọ site na mgbe a gbapụrụ ya ruo mgbe ọ kụrụ ihe mgbaru ọsọ. E nwere usoro atọ bụ́ isi: ballistics dị n'ime (n'ime gbọmgbọm ahụ), ballistics mpụga (trajectory in the air), na terminal ballistics (mmekọrịta na ihe mgbaru ọsọ). Fizikis na-akọwa otu nrụgide gas si akwalite mgbọ ahụ, otu iguzogide ikuku si emetụta ọsọ ya, na otu ike na momentum si ekpebi ọnụego ịbanye n'ime.
N'ime nnyocha ịgba égbè, ndị nchọpụta na-eme atụmatụ ogologo oge ịgba égbè ahụ dabere na ụdị unyi, ihe fọdụrụ n'ịgba égbè, ma ọ bụ ọdịdị nke ọnya ọnụ ụzọ. A na-ejikwa nyocha ụzọ iji chọpụta ebe onye na-agba égbè ahụ na onye e merụrụ ahụ nọ. Dịka ọmụmaatụ, enwere ike ịtụle ụzọ mgbọ ahụ si aga site na oghere mgbọ dị na mgbidi, iko, ma ọ bụ ihe ọzọ, wee nwee ike ịkọ ụzọ iji chọpụta ebe ebe ọ si bịa.
Ọzọkwa, nyocha nke mgbanwe mgbọ na iberibe ya nwere njikọ chiri anya na echiche nke ike, mgbanwe, na ihe. Mgbọ ndị na-akụ elu siri ike nwere ike ịgbawa ma ọ bụ gbawaa, njirimara ndị a na-enyekwa aka ịchọpụta ụdị mgbọ ma ọ bụ ọnọdụ ịgba égbè.
3. Ngwa anya: Nnyocha, onyonyo, na nyocha ihe akaebe
Optics nwere ọtụtụ ihe e ji eme nnyocha n'ihi na anya na-anaghị ahụ ọtụtụ ihe akaebe. Usoro onyonyo nke na-eji ìhè ultraviolet (UV), na infrared (IR) nwere ike ikpughe ihe ruru unyi, ederede e hichapụrụ ehichapụ, ma ọ bụ ụkpụrụ zoro ezo. Dịka ọmụmaatụ, a na-ejikarị UV ekpughe ụfọdụ mmiri mmiri dị ndụ, ebe IR dị irè maka ịgụ ederede na akwụkwọ ndị e ji inks ndị ọzọ kpuchie.
A na-eji mikroskopi—nke dabere na ụkpụrụ anya—enyocha eriri ákwà, ntutu isi, iko gbawara agbawa, na obere ihe ndị ọzọ. Site na iji usoro mmụba na ọkụ kpọmkwem, ndị nyocha nwere ike iji ụkpụrụ, nhazi, na njirimara nke ihe ndị na-eme ka njikọ dị n'etiti ndị a na-enyo enyo, ndị a tara ahụhụ, na ebe mpụ sikwuo ike.
Ngalaba ihe onyonyo gụnyere fotogrammetry nke ndị ọkachamara n'ihe gbasara ihe, iji foto ma ọ bụ vidiyo tụọ anya na nha ihe dị iche iche. N'oge CCTV na ekwentị mkpanaaka, fotogrammetry na-enyere aka ịchọpụta ogologo mmadụ, ọsọ ụgbọala, na ọbụna ọnọdụ ihe dị iche iche n'ebe mpụ dị site na iji echiche na nhazi nha.
4. Akustik: Nyocha na Ndekọ Ụda
Fiziki nke ụda (acoustics) na-arụ ọrụ na nyocha nke ndekọ ọdịyo, dịka ọmụmaatụ, n'inyocha iyi egwu ekwentị, mkparịta ụka e dekọrọ, ma ọ bụ ihe akaebe ọdịyo sitere na ebe mpụ. Nyocha spectrum ugboro ugboro nwere ike inyere aka ịchọpụta ebe ụda si apụta, ịmata ọdịiche dị n'etiti olu mmadụ na mkpọtụ, ma nyochaa njikwa ndekọ enwere ike.
N'ihe gbasara egbe égbè, enwere ike iji ụda olu mee atụmatụ anya na ebe egbe ahụ dị dabere na oge mbata nke ụda mgbawa ahụ na ọtụtụ igwe okwu (dịka ọmụmaatụ, na sistemụ sensọ ụfọdụ). Ụkpụrụ a yiri ebe ụda si apụta: a na-eji ọdịiche dị na oge mbata nke ụda ahụ n'ọtụtụ ebe eme atụmatụ ebe isi iyi ahụ dị.
5. Thermodynamics na Mbufe Okpomọkụ: Atụmatụ Oge Ọnwụ
Otu n'ime ọrụ nyocha ndị dị mkpa bụ ịtụle oge ọnwụ (oge mgbe a nwụsịrị). Thermodynamics na echiche nke nnyefe okpomọkụ na-enyere aka na usoro atụmatụ dabere na mbelata na okpomọkụ ahụ (algor mortis). Ahụ mmadụ nke na-anaghị emepụta okpomọkụ ọzọ ga-agbanwe agbanwe na okpomọkụ gburugburu site na conduction, convection, na radieshon.
Agbanyeghị, atụmatụ a adịghị mfe n'ihi na ọtụtụ ihe na-emetụta ya: okpomọkụ gburugburu ebe obibi, uwe, oke ahụ, iru mmiri, ikuku mmiri, na elu ahụ dị na ya. Ya mere, ndị nyocha na-ejikarị ụdịdị nke na-ejikọta data gburugburu ebe obibi na nha okpomọkụ n'ebe dị iche iche nke ahụ. Physics na-enyere aka ime ka ụdịdị ndị a dịkwuo usoro, ọ bụ ezie na ha ka dị mkpa ka a jikọta ha na nchọpụta ahụike ndị ọzọ.
6. Ihe na Usoro Ihe Ndị E Ji Eme Ihe: Iko, Agba, na Ihe Ndị E Ji Eme Ihe Gbajiri Agbaji
Fiziki ihe eji eme ihe na-enyere aka ịza ajụjụ dịka: ebee ka iberibe iko si abịa? Iko iko ọ na-agbawa site n'ime maọbụ site n'èzí? Nyocha mgbawa iko na-eji echiche nke nrụgide, nrụgide, na ụdị mgbawa. Dịka ọmụmaatụ, mgbawa radial na concentric na iko nwere ike inye ihe ngosi gbasara ụzọ ike na usoro mmetụta.
N'ọnọdụ ndị a na-akụ ma na-agba ọsọ, enwere ike inyocha ibe agba ụgbọala maka akwa ha, ihe mejupụtara ha, na ihe ndị na-egosipụta ha. Ọ bụ ezie na kemistri na-achịkwakarị ihe mejupụtara ya, physics na-arụ ọrụ n'inyocha nhazi oyi akwa ahụ, ihe ndị dị na anya, na usoro mgbanwe mmetụta.
A pụkwara inyocha akara ngwaọrụ site na iji usoro anụ ahụ. Mgbe ejiri screwdriver ma ọ bụ crowbar mee ihe, elu ya na-ahapụ usoro ọkọ nke na-egosipụta ọdịdị ala nke ngwaọrụ ahụ na ike etinyere. Site na iji microscope na onyonyo 3D, ndị nyocha na-atụnyere ụkpụrụ ndị a iji chọpụta ma ha dabara adaba.
7. Injinịa Radiation na Nuklia: Nchọpụta na Nchọpụta
N'ọnọdụ ụfọdụ, nchọpụta radieshọn na-aghọ ihe dị mkpa, dịka ọmụmaatụ n'izipu ihe redioaktivu ma ọ bụ nyocha nke ikpughe radieshọn. A na-eji ụkpụrụ fizikisi nuklia atụ ụdị radieshọn (alpha, beta, gamma), ike ya, na isi mmalite ya. Ngwa dịka ihe nchọpụta Geiger-Müller ma ọ bụ gamma spectrometers na-enyere aka ịchọpụta isotopes kpọmkwem.
A na-ejikwa usoro onyonyo X-ray eme ihe n'ọmụmụ ihe gbasara mpụ, dịka ọmụmaatụ, iji lee ihe ndị si mba ọzọ dị n'ahụ, nyochaa ọkpụkpụ, ma ọ bụ nyochaa ngwugwu n'emegheghị ha. Nke a dị oke mkpa maka nchekwa na ịnọgide na-enwe iguzosi ike n'ezi ihe nke ihe akaebe.
8. Nhazi na Mgbakọta Mgbaàmà: Ihe Akaebe Dijitalụ na Vidiyo Nyocha
Ọ bụ ezie na a na-akpọkarị ya informatics, ọtụtụ usoro nhazi mgbaàmà sitere na fiziki na mgbakọ na mwepụ. Nyocha vidiyo nyocha gụnyere imeziwanye onyonyo, ịkwụsi ike, mbelata mkpọtụ, na atụmatụ mmegharị. Ihe a niile na-enyere aka iwepụ ozi ndị na-edoghị anya na mbụ, dị ka ihu onye mere ihe ọjọọ, nọmba efere ikike, ma ọ bụ nkọwa mmegharị ahụ.
Ọzọkwa, inyocha "ihe mkpuchi na-agbagharị agbagharị" na igwefoto ekwentị ma ọ bụ igwefoto CCTV nwere ike inyere aka tụọ ugboro ọkụ kpọmkwem, ọbụlagodi n'ọnọdụ ụfọdụ ịtụle oge ihe omume dabere na ìhè ọkụ ma ọ bụ njirimara netwọk eletriki. Nke a na-egosi etu teknụzụ ọgbara ọhụrụ si ejikọta nke ọma na echiche nke ebili mmiri na physics mgbaàmà.
Mmechi
Fizik na sayensị nyocha ihe gbasara mpụ na-eje ozi dị ka "ihe na-egosi eziokwu," na-enyere aka ịgbanwe ihe akaebe ka ọ bụrụ ozi nhazi na nke a pụrụ ịnwale. Site na ndị na-eme ihe nyocha, ha nwere ike imegharị ihe mberede na mmegharị; site na iji ballistics, ha na-enyocha ụzọ na mmetụta nke egbe; site na optics na acoustics, ha na-ekpughe ihe akaebe zoro ezo n'ìhè na ụda; site na thermodynamics, ha na-eme atụmatụ oge ọnwụ; site na fizik ihe, ha na-akọwa mgbawa na akara; site na radieshon na kọmputa, ha na-agbatị ikike nchọpụta ruo n'ọkwa a na-ahụghị anya.
N'ikpeazụ, fizikis anaghị anọ naanị ya. Ọ na-arụ ọrụ n'akụkụ bayoloji, kemistri, ọgwụ nyocha, na iwu. Mana onyinye ya dị iche: nkenke ọnụọgụgụ, ụdị a pụrụ ịnwale, na ụzọ iwu sitere n'okike si dị. N'ụwa nke nyocha nyocha, nke chọrọ izi ezi na ezi uche, fizikis bụ ntọala dị mkpa maka ịkwado ikpe ziri ezi.
