Sartre na Echiche nke Ndakpọ Obi Ụtọ: Ịchọpụta Ihe Ndị Na-egosi Nnwere Onwe n'Ịdị Ndụ
Jean-Paul Sartre bụ otu n'ime ndị ọkà ihe ọmụma kachasị nwee mmetụta na ndụ nke narị afọ nke 20. Ọrụ ya na echiche ndị o mepụtara agbanweela ụzọ anyị si ele onwe anyị anya, nnwere onwe, ibu ọrụ, na mmekọrịta. Otu n'ime echiche ndị dị mkpa n'echiche ya bụ "nkụda mmụọ" (désespoir). N'isiokwu a, anyị ga-enyocha echiche nke enweghị olileanya n'uche Sartre, ghọta otu o si gbasaa, ma nyochaa mkpa ọ dị na ọnọdụ nke oge a.
Sartre na Ịdị adị
Ịdị adị bụ ụlọ akwụkwọ nkà ihe ọmụma nke na-emesi ike na mmadụ n'otu n'otu, nnwere onwe, na ibu ọrụ nkeonwe. N'etiti ndị na-eche na mmadụ dị adị, a maara Sartre maka echiche ya dị egwu gbasara nnwere onwe mmadụ. Dịka Sartre si kwuo, "ịdị adị na-ebute ihe dị mkpa ụzọ," nke pụtara na mmadụ na-ebu ụzọ adị wee kpebie onwe ya site na omume na nhọrọ.
N'uche Sartre, ọ dịghị "ọdịdị mmadụ" a kapịrị ọnụ ma ọ bụ nke dị mkpa. Onye ọ bụla nwere onwe ya ịkọwapụta onwe ya site na mkpebi ha na-eme. Nnwere onwe a, ọ bụ ezie na o yiri ka ọ na-eme ka mmadụ nwere onwe ya, na-ebu ibu ọrụ dị arọ. Nke a bụkwa ebe echiche nke enweghị olileanya na-abanye n'echiche Sartre nke ukwuu.
Ịghọta Ndakpọ Obi Ụtọ Dịka Sartre Si Kwuo
N'ihe gbasara Sartre, enweghị olileanya ma ọ bụ ịda mbà n'obi. Kama, ọ bụ ọnọdụ na-ebilite site n'ịghọta na anyị enweghị ike ịdabere na ihe ọ bụla dị n'èzí anyị. Sartre kọwara ịda mbà n'obi dị ka nghọta na ụwa anaghị enye nkwa ọ bụla gbasara nhọrọ na omume anyị.
"Mkpu mwute ahụ abụghị mkpu ọgwụgwụ, kama mkpu mmalite."
- Jean Paul Sartre
Ndakpọ olileanya bụ mmeghachi omume ebumpụta ụwa nye nnwere onwe zuru oke nke ndị mmadụ n'otu n'otu na-eche ihu. Nhọrọ niile na-ebu ihe a na-amaghị ama, ọ dịghịkwa ihe dị n'èzí (dịka Chineke, akara aka, ma ọ bụ omume ọma zuru ụwa ọnụ) nwere ike ikwe nkwa ihe ga-esi na omume anyị pụta. Sartre kpọrọ nke a "amaghị ihe gbasara ihe atụ," ebe anyị enweghị nduzi zuru oke ma e wezụga onwe anyị n'ime mkpebi.
Nnwere onwe na Ibu Ọrụ
N'ụzọ bụ isi, enweghị olileanya bụ nghọta miri emi nke nnwere onwe anyị. Sartre na-akpọ anyị òkù ka anyị kweta na ndụ anyị jupụtara n'amaghị ama. Agbanyeghị, site na enweghị obi abụọ ahụ ka nnwere onwe si abịa. Maka Sartre, n'ịnakwere enweghị olileanya, anyị na-eme ihe ngosi nke ike. Olileanya ụgha ma ọ bụ nkwenkwe dị warara banyere ụwa anaghịzi ejide anyị.
Ezigbo Nnwere Onwe
N'ịkọwa echiche nke enweghị olileanya, Sartre na-akọwakwa ihe ọ kpọrọ "nnwere onwe ezi." Nnwere onwe ezi bụ nghọta zuru oke nke nnwere onwe anyị na ịnakwere ibu ọrụ maka ihe anyị na-eme na-adabereghị na atụmanya mpụga. Mgbe mmadụ ghọtara na enweghị nkwa zuru oke ma ọ bụ ihe ndabere maka ihe ọ bụla, ha na-eche ihe mgbagwoju anya dị adị ihu: ka ha na-aghọtakwu mmachi ndị a, otú ahụ ka nnwere onwe ha si eme ka ihe ha pụtara na ndụ dịkwuo ukwuu.
Ihe atụ doro anya nke echiche a bụ n'ụwa nka. Onye na-ese ihe na-emepụta ọrụ n'enweghị nkwa ọ bụla na a ga-anabata ma ọ bụ ghọta ya. Agbanyeghị, n'usoro ihe okike, ha na-ahọrọ igosipụta ọhụụ ha na-adabereghị na nnabata mpụga. N'otu aka ahụ, na ndụ kwa ụbọchị, ndị mmadụ na-amata ma nabata nkụda mmụọ nwere ike ịbụ ndị eziokwu karịa na nhọrọ ha, n'ihi na ha anaghị ejide atụmanya ma ọ bụ ụkpụrụ nke ndị ọzọ ma ọ bụ ọha mmadụ setịpụrụ.
Ndakpọ olileanya n'ọnọdụ nke oge a
Ọ bụ ezie na Sartre dere ihe n'etiti narị afọ nke 20, echiche nke enweghị olileanya ka dị mkpa taa. N'etiti ọganihu teknụzụ, njikọ ụwa ọnụ, na mgbanwe mmekọrịta mmadụ na ibe ya ngwa ngwa, ụmụ mmadụ nke oge a na-enwekarị obi abụọ dị ukwuu. Anyị bi n'ụwa dị mgbagwoju anya ma na-agbanwe ngwa ngwa, na-eme ka ọtụtụ n'ime anyị nwee mmetụta na anyị enweghị ntọala siri ike iji guzozie.
Agbanyeghị, Sartre na-agba anyị ume ka anyị ghara ịda mbà n'obi a. Kama ile ihe a na-amaghị anya dị ka ihe mgbochi, anyị nwere ike ịnabata ya dị ka akụkụ dị mkpa nke ndụ. Site n'ịnakwere ihe a na-amaghị, anyị nwere ike iburu ibu ọrụ zuru oke maka nhọrọ anyị ma mepụta ihe anyị chọrọ ná ndụ.
Nkatọ na Ihe Ịma Aka
Ọ bụ ezie na echiche Sartre banyere enweghị olileanya dị ike ma na-akpali akpali, a katọkwara ya. Ụfọdụ na-arụ ụka na nnwere onwe zuru oke nke Sartre na-emesi ike na-eleghara ihe ndị dị n'èzí anya dị ka ọnọdụ mmekọrịta mmadụ na ibe ya, akụ na ụba, na omenala nke nwere ike imetụta nhọrọ onye ọ bụla. Gịnị ka nnwere onwe pụtara ma ọ bụrụ na mmadụ bi n'ọnọdụ ịda ogbenye ma ọ bụ mmegbu na-egbochi?
Ndị nkatọ na-ekwukwa na obi nkoropụ Sartre nwere ike iyi ihe efu n'ihi na ọ na-eleghara ohere nke olileanya ma ọ bụ nkwado metaphysical anya. Nye ha, mmetụta nke nnwere onwe na ibu ọrụ na-enweghị ntọala siri ike nwere ike ibute enweghị isi na nrụgide a na-apụghị izere ezere.
Agbanyeghị, ndị na-akwado Sartre na-arụ ụka na ọ bụ kpọmkwem n'enweghị olileanya na nnabata zuru oke nke nnwere onwe anyị ka anyị nwere ike ịchọta ike ziri ezi iji gbanwee ụwa gbara anyị gburugburu. Sartre n'onwe ya tinyere aka na ndọrọ ndọrọ ọchịchị na ndụ mmekọrịta mmadụ na ibe ya, na-egosi na ịnakwere enweghị olileanya ekwesịghị ibute udo ma ọ bụ enweghị mmasị, kama ọ nwere ike ịkpalite ihe omume na obi ike ịlụ ọgụ maka mgbanwe ka mma.
Penutup
Jean-Paul Sartre na-enye anyị echiche miri emi ma na-akpali akpali banyere ndụ. Site n'echiche nke enweghị olileanya, ọ na-agba anyị ume ka anyị chee eziokwu ahụ ihu na ụwa anaghị enye nkwa ọ bụla, nakwa na nnwere onwe anyị jikọtara ya na ibu ọrụ anyị. Ọ bụ ezie na echiche a nwere ike ịdị egwu ma na-atụ egwu, site n'ịnakwere na ịghọta ya, anyị nwere ike ịchọpụta ụzọ ọhụrụ isi bie ndụ anyị n'ezie na n'ụzọ bara uru.
Dịka ihe nketa nke echiche ya, Sartre na-echetara anyị na ndụ bụ usoro nhọrọ dị iche iche a ga-eme ọbụlagodi na-enweghị nkwa, nakwa na n'agbanyeghị enweghị obi abụọ na olileanya, anyị nwere ike ịchọta ezigbo nnwere onwe. N'etiti enweghị obi abụọ nke ụwa nke oge a, echiche Sartre banyere enweghị obi ụtọ na-akpọ anyị òkù ka anyị kwekọọ na enweghị obi abụọ ahụ ma nabata nnwere onwe o nwere, yana ibu ọrụ niile ọ gụnyere.
