Mgbasa Ọgbakọ na Nkatọ nke Echiche
Pendahuluan
Postmodernism bụ echiche nke malitere inweta nlebara anya zuru ụwa ọnụ n'etiti narị afọ nke 20 ma banye n'ọtụtụ ngalaba dịka nka, ụlọ, akwụkwọ, na nkà ihe ọmụma. N'ozuzu ya, postmodernism bụ nzaghachi nye, na n'ọtụtụ ụzọ, nkatọ nke modernism, nke a na-eji nkwenye ya na ezi uche, ọganihu kwụ ọtọ, na ezi uche sayensị mara. N'isiokwu a, anyị ga-enyocha otu postmodernism si akatọ ezi uche na ihe ọ pụtara na nkatọ a maka nghọta anyị banyere ihe ọmụma, eziokwu, na eziokwu.
Echiche Echiche Dị Iche Iche n'Ọnọdụ Ọgbara Ọhụrụ
Echiche ezi uche, ntọala nke echiche ọgbara ọhụrụ, bụ nkwenye na a na-enweta ihe ọmụma site na uche na ezi uche, kama site na ahụmịhe mmetụta uche. Ndị ọkà ihe ọmụma dịka René Descartes, Immanuel Kant, na ọtụtụ ndị ọzọ eguzobewo ntọala ezi uche maka ịghọta ụwa, na-etinye ezi uche dị ka ụzọ kachasị ntụkwasị obi isi nweta eziokwu sayensị.
Ọgbara ọhụrụ malitere na nghọta, oge n'akụkọ ihe mere eme nke ọdịda anyanwụ nke mesiri ike mkpa sayensị, echiche, na ezi uche dị ka ụzọ isi nweta ihe ọmụma na ọganihu. N'okpuru mmetụta nke ọgbara ọhụrụ, e mere ọtụtụ nnukwu ihe ịga nke ọma na sayensị na teknụzụ, obi ike na ikike ụmụ mmadụ nwere ịghọta na ịchịkwa eluigwe na ala mụbara.
Nkatọ Postmodernism Banyere Echiche Dị Iche Iche
N'aka nke ọzọ, postmodernism pụtara dị ka nkatọ nke ịdabere na ezi uche na ihe ziri ezi. Ụfọdụ n'ime isi ihe dị na nkatọ a gụnyere:
1. Ịjụ Akụkọ Ukwu ahụ
Jean-François Lyotard, onye bụ isi n'echiche postmodern, rụrụ ụka na a na-eji "enweghị ntụkwasị obi na meta-akụkọ" ma ọ bụ "nnukwu akụkọ." Akụkọ ukwu bụ nkọwa sara mbara nke na-agbalị ịkọwa akụkụ niile nke ndụ mmadụ, dị ka kọmunist, kapitalizim, na ọbụna sayensị n'onwe ya. Postmodernism na-arụ ụka na akụkọ ukwu ndị a na-eme ka ihe dị mgbagwoju anya nke eziokwu dịkwuo mfe ma na-eleghara anya ma ọ bụ na-eme ka ụfọdụ echiche dị iche iche ghara ịdị irè.
2. Nkọwa nke Epistemological Relativism
Postmodernism jụrụ nkwupụta na e nwere otu ụzọ ziri ezi ma ọ bụ nke ka mma iji ghọta ụwa. Kama, ọ na-emesi ike na epistemological multipleism, echiche nke na ụzọ dị iche iche nke ịmata ụwa (gụnyere akụkọ mpaghara ma ọ bụ nke onye ọ bụla) nwere nha anya nhata. Nke a dị iche na ezi uche, nke na-achọ eziokwu zuru ụwa ọnụ na nke ziri ezi.
3. Mwepụ ihe owuwu
Jacques Derrida, onye ọzọ dị mkpa na postmodernism, webatara echiche nke deconstruction. Site na deconstruction, postmodernism na-agbalị ikpughe na ederede na akụkọ—dị ka echiche ndị nwere ezi uche—na-enwe nkọwa doro anya na nke na-emegiderịta onwe ha mgbe niile. Deconstruction na-ama aka na nkwupụta ahụ na ihe ọ pụtara nwere ike ịdịgide ma bụrụ nke doro anya, na-emebi nkwenye na ezi uche dị ka ụzọ isi nweta eziokwu zuru oke.
4. Nkatọ nke Echiche Sayensị
Postmodernism na-akatọ nkwupụta na sayensị bụ ihe e ji n'aka ma nweere onwe ya pụọ na ụkpụrụ omenala na ihe gbasara onwe onye. Sayensị, n'echiche postmodernist, bụ otu n'ime ọtụtụ akụkọ na enweghị ike inwe onwe ya kpamkpam site na mmetụta mmekọrịta mmadụ na ibe ya, ndọrọ ndọrọ ọchịchị, na omenala. Michel Foucault gosiri otu esi agbanwe sayensị site na ike ma jiri ya mee ihe iji mee ka ụfọdụ usoro ike dịgide.
Mmetụta nke Nkatọ Postmodernist
Nkatọ Postmodernism banyere ezi uche nwere ọtụtụ ihe dị mkpa ọ pụtara, ọkachasị n'ọhịa nke nkà ihe ọmụma, sayensị, na omenala.
1. Nkọwagharị nke Eziokwu
Ọ bụrụ na eziokwu abụghị ihe zuru oke ma dị mfe ịnweta site na ezi uche naanị, mgbe ahụ anyị kwesịrị ịkọwa ihe anyị bu n'uche site na eziokwu. Nke a na-emepe oghere maka ụdị ihe ọmụma ndị ọzọ a na-ewere dị ka ihe iwu na-akwadoghị na mbụ, dị ka ihe ọmụma ọdịnala, ahụmịhe onwe onye, na akụkọ pere mpe.
2. Ịghọta Ọha Mmadụ na Otu
Site n'imesi ike na nkà mmụta ihe gbasara ọtụtụ mmadụ, postmodernism na-agba anyị ume ịnakwere ma jiri echiche dị iche iche kpọrọ ihe. Nke a na-aghọ ihe dị mkpa n'ihe gbasara ụwa na mmekọrịta na-abawanye n'etiti omenala dị iche iche na usoro uru.
3. Mmetụta dị oke mkpa na Sayensị na Teknụzụ
Nkatọ nke ihe sayensị na-ekwu maka ihe ziri ezi na-amanye anyị ka anyị na-akatọkwu otu esi eji ihe ọmụma eme ihe ma na-emepụta ya. Ajụjụ gbasara onye na-emepụta ihe ọmụma, maka onye, na maka ebumnuche ndị dị mkpa. Nke a na-emekwa ka anyị tụgharịa uche nke ọma n'ụkpụrụ omume nke iji teknụzụ na sayensị.
Mmechi
Postmodernism enyela nkatọ dị nkọ nke echiche ezi uche, na-egosipụta oke na nsogbu dị na nkwupụta nke eziokwu zuru ụwa ọnụ na eziokwu zuru ụwa ọnụ. Ọ bụ ezie na nkatọ a nwere ike iyi ihe na-emebi ihe, ọ na-emepekwa ohere maka ụzọ dị iche iche iji nweta ihe ọmụma nke gụnyere mmadụ niile na ọtụtụ mmadụ. N'etiti ihe ịma aka zuru ụwa ọnụ na-esiwanye ike, ikekwe oge eruola ịtụleghachi nkwenkwe ọdịnala anyị ma mepee onwe anyị nye ụzọ ọhụrụ isi ghọta ụwa.
Nkatọ Postmodernism banyere echiche ziri ezi na-akpọ anyị ka anyị kọwaa echiche ndị bụ isi anyị nwere ma ghọta nke ọma ihe mgbagwoju anya, ụdịdị dị iche iche, na akụnụba nke ahụmịhe mmadụ. N'oge a nke ozi na echiche dị iche iche dị otú ahụ, ikekwe oge eruola ịgafe ókè siri ike nke echiche ezi uche tinyere ma chụsoo nghọta zuru oke na nke gbara ya gburugburu.
