Isi ihe dị mkpa na ọgwụ
Nkà ọgwụ bụ ngalaba nke bayoloji nke na-amụ ọgwụ na mmetụta ha na ihe ndị dị ndụ. Sayensị a gụnyere ihe ọmụma banyere ebe ha si bịa, ihe ndị metụtara kemịkalụ, mmetụta nke ihe ndị dị ndụ, usoro ọrụ, nnabata, nkesa, metabolism, na mwepụ ọgwụ. N'ụwa ahụike, nkà ọgwụ bụ ihe dị mkpa nke enweghị ikewapụ na omume ahụike kwa ụbọchị n'ihi na ọ na-enyere ndị dọkịta na ndị ọrụ ahụike aka inye ọgwụgwọ dị irè na nke dị nchebe maka ndị ọrịa.
1. Akụkọ ihe mere eme dị mkpirikpi nke ọgwụ
Nkà ọgwụ nwere akụkọ ihe mere eme ogologo oge ma ọ kawanye mma ka ihe ọmụma mmadụ na-aga n'ihu. N'oge gara aga, ụmụ mmadụ oge ochie jiri osisi, mineral, na anụmanụ mee ọgwụ. Mmepeanya oge ochie dịka Ijipt, China, India, na Gris dekọrọ ojiji nke ihe dị iche iche sitere n'okike dị ka ọgwụ.
Na narị afọ nke 19, nkà mmụta ọgwụ malitere itolite dị ka sayensị a haziri nke ọma. Ọganihu a sitere na ọganihu na kemistri na physiology. Ndị ọkà mmụta sayensị dịka François Magendie, Claude Bernard, na Rudolf Buchheim rụrụ ọrụ dị mkpa n'ịtọ ntọala maka nkà mmụta ọgwụ nke oge a.
2. Ọgwụ na ọgwụ
A na-ekewa ọgwụ n'ime ngalaba abụọ bụ isi, ya bụ pharmacodynamics na pharmacokinetics.
1. Ọgwụ na-arụ ọrụ: Nke a bụ ọmụmụ banyere otu ọgwụ si emetụta ahụ. Ọgwụ na-arụ ọrụ na-akọwa usoro nke ọgwụ na ọkwa molekul, anụ ahụ, na akụkụ ahụ. Usoro a gụnyere mmekọrịta dị n'etiti molekul ọgwụ na ndị na-anabata mkpụrụ ndụ, nke na-emepụta nzaghachi physiological. Dịka ọmụmaatụ, ndị na-egbochi enzyme dị ka ndị na-egbochi ACE na-arụ ọrụ site na igbochi ọrụ nke enzymes na ibelata ọbara mgbali elu.
2. Ọgwụ: Nke a bụ ọmụmụ nke otu ahụ si ahazi ọgwụ, gụnyere usoro nke ịmịkọrọ, nkesa, metabolism, na mwepụta (ADME). Ọgwụ Pharmacokinetics na-enyere anyị aka ịghọta ogologo oge mmetụta ọgwụ ga-adịru n'ahụ na otu esi enye usoro kwesịrị ekwesị. Dịka ọmụmaatụ, ọgwụ ndị imeju na-eme ka ha dị ngwa ngwa nwere ike ịchọ doses dị elu ma ọ bụ ọgwụ ugboro ugboro karịa ọgwụ ndị a na-eme ka ha dị nwayọ nwayọ.
3. Ndị na-anabata ọgwụ na usoro ha si arụ ọrụ
Ndị nnata bụ protein dị n'ahụ nke na-ejikọ na ọgwụ ma na-achịkwa mmetụta ọgwụgwọ ha. Ndị nnata a nwere ike ịnọ n'elu sel ma ọ bụ n'ime sel. E nwere ọtụtụ ụdị ndị nnata, gụnyere:
1. Ndị Nnata G-Protein Coupled (GPCRs): Ndị nnata a jikọtara na protein G na akpụkpọ ahụ sel ma na-akpali ụzọ mgbaàmà dị iche iche n'ime sel. Ihe atụ bụ ihe nnata adrenergic nke na-aza epinephrine.
2. Ndị Nnata Ọwa Ion: Ndị nnata a na-achịkwa usoro ion na-agafe n'ime akpụkpọ ahụ. Dịka ọmụmaatụ, Loratadine na-arụ ọrụ na ihe nnata histamine H1, nke na-emetụta ọwa ion.
3. Ndị na-anabata Tyrosine Kinase: Ndị a bụ ndị na-anabata ihe na-arụ ọrụ n'ịchịkwa uto mkpụrụ ndụ na mgbaama metabolic. Ihe atụ bụ ndị na-anabata insulin.
4. Ndị na-anabata ihe n'ime sel: Ndị na-anabata ihe ndị a na-adịkarị na nucleus cell ma na-emetụta ngosipụta mkpụrụ ndụ ihe nketa. Ihe atụ bụ onye na-anabata ihe n'ime sel steroid.
4. Ịmịnye Ọgwụ
Ịmịnye ọgwụ bụ usoro nke ọgwụ ji abanye n'ọbara site na ebe e nyere ya ọgwụ. E nwere ọtụtụ ụzọ e si enye ọgwụ, gụnyere ọnụ, n'ime akwara, n'ime akwara, n'okpuru anụ ahụ, iku ume, transdermal, na ndị ọzọ. Ụzọ ọ bụla nwere uru na oke n'ihe gbasara ọsọ mmịnye na arụmọrụ.
1. Ọnụ: Ụzọ a na-esi enye ya bụ ụzọ a na-ejikarị eme ihe n'ihi ịdị mfe ya na ịdị mfe ya. Agbanyeghị, ihe ndị dị ka pH nke afọ, mmegharị afọ, na ọnụnọ nri nwere ike imetụta nnabata ya.
2. N'ime eriri afọ (IV): Na-ebuga ọgwụ ozugbo n'ime ọbara, na-enye ohere ịmalite ọrụ ngwa ngwa na njikwa dose ziri ezi.
3. Intramuscular (IM) na Subcutaneous (SC): Na-enye mgbanwe n'oge mmalite nke na-adị nwayọ karịa IV mana ọ na-adị ngwa ngwa karịa ọnụ.
4. Iku ume na Transdermal: A na-ejikarị ya eme ọgwụ ndị chọrọ ịmịnye ngwa ngwa site na akpa ume ma ọ bụ akpụkpọ ahụ.
5. Nkesa Ọgwụ
Nkesa ọgwụ na-akọwa otu esi ekesa ọgwụ n'ahụ niile, gụnyere nkesa ya na anụ ahụ na akụkụ ahụ ndị a na-achọ. Ihe ndị dị ka ọbara na-erugharị, ikike nke membrane permeability, na njirimara physicochemical nke ọgwụ ahụ na-emetụta nke a. Olu nke nkesa bụ paramita a na-ejikarị akọwa nkesa ọgwụ n'ime ahụ. Ọ na-egosi etu esi ekesa ọgwụ ahụ na anụ ahụ ma e jiri ya tụnyere nke fọdụrụ na plasma ọbara.
6. Mmebi nke ọgwụ ọjọọ
Metabolism bụ usoro biochemical nke na-agbanwe ngwakọta ọgwụ ka ọ bụrụ ụdị ndị a na-ewepụta ngwa ngwa. Ọtụtụ metabolism ọgwụ na-eme n'ime imeju site na enzymes dị ka cytochrome P450 (CYP). Metabolism nwere ike ịbawanye ma ọ bụ belata ọrụ ọgwụ nke ọgwụ. Dịka ọmụmaatụ, a na-agbanwe codeine ka ọ bụrụ morphine, nke bụ ụdị ọgwụ na-arụ ọrụ. Ihe ndị sitere na mkpụrụ ndụ ihe nketa, mmekọrịta ọgwụ, na ọnọdụ ahụike onye ọrịa nwere ike imetụta metabolism ọgwụ.
7. Mwepụ Ọgwụ
Mwepụ bụ usoro nke iwepụ ọgwụ na metabolites n'ahụ, nke akụrụ na-eme site na mmamịrị. Na mgbakwunye na akụrụ, imeju, akpa ume, akpụkpọ ahụ, na eriri afọ na-arụkwa ọrụ na mwepụ ọgwụ. Ọnụọgụ mwepụ na-emetụta oge na ike nke mmetụta ọgwụ, na-eme ka ọ bụrụ ihe dị mkpa ịtụle mgbe a na-emepụta usoro onunu ogwu.
8. Nkà Ọgwụ Nsí
Toxicology bụ ọmụmụ ihe gbasara mmetụta ọjọọ nke ihe ndị mejupụtara kemịkalụ, gụnyere ọgwụ. Nsí nwere ike ịpụta site na oke oriri, mmeghachi omume nfụkasị ahụ, mmekọrịta ọgwụ, ma ọ bụ mmetụta ọjọọ achọghị. Nyocha nchekwa ọgwụ gụnyere nnwale siri ike tupu a mụọ ọgwụ na nke ụlọọgwụ iji hụ na uru ọgwụgwọ karịrị ihe egwu ndị nwere ike ibute.
9. Ọgwụ
Pharmacogenomics bụ ọmụmụ nke otu mgbanwe mkpụrụ ndụ ihe nketa nke onye ọ bụla si emetụta nzaghachi ọgwụ. Site n'ịghọta genomics nke onye ọrịa, enwere ike ịhazi ọgwụgwọ ọgwụ iji nweta nsonaazụ kacha mma na obere ihe egwu nke mmetụta ọjọọ. Nke a bụ mpaghara na-eto ngwa ngwa na nkà mmụta ọgwụ, na-enye ohere iji melite arụmọrụ na nchekwa ọgwụgwọ.
Mmechi
Nkà ọgwụ bụ ngalaba sara mbara nke gụnyere ọtụtụ akụkụ dị iche iche, site na nchọpụta ọgwụ na mmepe ruo na nchịkwa ahụike na nyocha nke mmetụta ọgwụgwọ, yana toxicology. Nghọta zuru oke nke isi ihe dị mkpa nke nkà ọgwụ dị mkpa iji hụ na ejiri ọgwụ eme ihe n'ụzọ dị mma na nke ọma n'ọrụ ahụike. Site na nyocha na ọganihu teknụzụ na-aga n'ihu, nkà ọgwụ ga-anọgide na-arụ ọrụ dị mkpa n'ịkwalite ọgwụ na imeziwanye ndụ mmadụ.
