Mmekọrịta dị n'etiti mkpali na ihe ịga nke ọma n'agụmakwụkwọ
N'ihe gbasara agụmakwụkwọ dị mgbagwoju anya, mkpali na ihe ịga nke ọma n'agụmakwụkwọ bụ ihe jikọrọ onwe ha nke ọma, nke ọ bụla na-emetụta ibe ya n'ụzọ dị iche iche. Ịghọta mmekọrịta dị n'etiti ihe abụọ a dị oke mkpa nye ndị nkuzi, ndị nne na nna, na ndị na-eme iwu bụ ndị na-achọ ịkwalite gburugburu ebe ụmụ akwụkwọ nwere ike ịga nke ọma.
Isi ihe nke mkpali
Mkpali bụ mkpali uche nke na-amanye ndị mmadụ ime ihe iji ruo ihe mgbaru ọsọ. Enwere ike kewaa ya n'ụzọ sara mbara n'ime mkpali dị n'ime na nke dị n'èzí. Mkpali ime sitere na afọ ojuju dị n'ime na mmasị onwe onye n'ihe gbasara isiokwu ahụ. Dịka ọmụmaatụ, nwa akwụkwọ nwere ike ịmụ bayọlọji ọ bụghị naanị iji gafee ule, kama n'ihi na ihe dị mgbagwoju anya nke ndụ na-amasị ya nke ukwuu. N'aka nke ọzọ, mkpali mpụga na-adabere na ụgwọ ọrụ ma ọ bụ nrụgide dị n'èzí, dị ka akara ule, nkwenye nne na nna, ma ọ bụ atụmanya ọrụ n'ọdịnihu.
Mmezu Agụmakwụkwọ: Nhazi dị iche iche
A na-atụkarị ihe ụmụ akwụkwọ rụzuru n'agụmakwụkwọ site n'ọkwa ha nwetara n'ule, akara, na ụdị nyocha agụmakwụkwọ ndị ọzọ. Agbanyeghị, ọ gụnyere ihe karịrị naanị akara ọnụọgụgụ. Ọ gụnyekwara inweta nkà, ihe ọmụma, na ikike ndị na-enyere ndị mmadụ aka ịgagharị ma nye aka nke ọma na ọha mmadụ.
Mmekọrịta dị n'etiti mkpali na ihe ịga nke ọma n'agụmakwụkwọ
1. Mmetụta nke Mkpali Dị n'ime
A na-ejikọkarị mkpali dị n'ime na ihe ịga nke ọma n'agụmakwụkwọ dị elu. Ụmụ akwụkwọ nke ọchịchọ ịmata ihe na ịhụnanya maka mmụta na-akpali nwere ike itinye aka nke ukwuu n'ihe mmụta ahụ, na-eduga n'inwe nghọta na njigide ka mma. Nnyocha nke Deci, Vallerand, Pelletier, na Ryan (1991) mere chọpụtara na ụmụ akwụkwọ nwere mkpali sitere n'ime ha na-ejikarị usoro mmụta dị irè karị, dị ka iche echiche dị nkọ na ime ihe omume dị nkọ, nke na-eme ka arụmọrụ agụmakwụkwọ ha dịkwuo elu.
Ọzọkwa, ụmụ akwụkwọ nwere mkpali sitere n'ime ha na-enwekwu ike n'ihe gbasara ihe ịma aka agụmakwụkwọ. Ha na-ele ihe isi ike anya dị ka ohere maka uto, kama ihe mgbochi ndị a na-apụghị imeri emeri. Echiche dị mma a na-akwalite echiche uto, nke, dịka nnyocha Carol Dweck si kwuo, bụ ihe dị mkpa na-eme ka agụmakwụkwọ nwee ihe ịga nke ọma.
2. Ọrụ nke Mkpali Mpụga
Ọ bụ ezie na mkpali dị n'ime ya dị mma, mkpali dị n'ime ya na-arụkwa ọrụ dị mkpa n'ihe gbasara agụmakwụkwọ. Ụgwọ ọrụ dị ka ezigbo akara mmụta, agụmakwụkwọ, na nnabata nwere ike inye agbamume dị mkpa maka ụmụ akwụkwọ nwere ike ọ gaghị enwe mmasị siri ike na isiokwu ahụ na mbụ. Mkpali sitere n'èzí nwere ike ịbụ ụzọ isi nweta mkpali dị n'ime ya; dịka ọmụmaatụ, nwa akwụkwọ nwere ike ịmalite ịmụ ihe nke ọma maka ụgwọ ọrụ nke ezigbo akara, mana n'ikpeazụ zụlite ezigbo mmasị n'isiokwu ahụ.
Agbanyeghị, ịdabere na ihe mkpali mpụga nwere ike ịbụ mma agha ihu abụọ. Alfie Kohn (1999) na-arụ ụka na itinye oke uche na ụgwọ ọrụ nwere ike imebi mkpali dị n'ime, na-eduga na ịdabere na nkwenye mpụga. Ihe a, nke a maara dị ka "mmetụta mgbanwe gabiga ókè," na-egosi na ụmụ akwụkwọ nwere ike ịkwụsị inwe mmasị n'ịmụta ihe maka ọdịmma nke ha ma ọ bụrụ na ha elekwasị anya na ụgwọ ọrụ mpụga.
3. Mmekọrịta na Nhazi
Mmekọrịta dị n'etiti mkpali na ihe ịga nke ọma n'agụmakwụkwọ abụghị nke kwụ ọtọ kama ọ dabere n'otu aka ahụ. Mkpali na-emetụta arụmọrụ agụmakwụkwọ, ihe ịga nke ọma n'agụmakwụkwọ nwekwara ike ime ka mkpali ka mma. Nzaghachi dị mma sitere na ihe ịga nke ọma n'agụmakwụkwọ nwere ike ime ka arụmọrụ onwe onye na obi ike nke nwa akwụkwọ dịkwuo elu, na-akpali ha ịchọ ihe ka mma.
Isi ihe dị mkpa bụ ịchọta nguzozi n'etiti mkpali dị n'ime na nke dị n'èzí. Gburugburu agụmakwụkwọ kwesịrị ịzụlite mkpali dị n'ime site n'ime ka mmụta bụrụ ihe dị mkpa ma na-adọrọ mmasị, ma na-enyekwa ụgwọ ọrụ dị n'èzí nke na-amata ma na-eme ka mbọ na ihe ndị ụmụ akwụkwọ rụzuru sikwuo ike.
Ihe Ndị Na-emetụta Mkpali
Ọtụtụ ihe nwere ike imetụta mkpali ụmụ akwụkwọ, nke na-emetụta ihe ha rụzuru n'agụmakwụkwọ:
1. Mmetụta Onye Nkụzi
Ndị nkuzi na-arụ ọrụ dị mkpa n'ịkpụzi mkpali ụmụ akwụkwọ. Omume izi ihe dị irè nke gụnyere nkọwa doro anya, ụzọ nkuzi na-adọrọ adọrọ, na nkwado dị mma nwere ike ịkwalite mkpali ụmụ akwụkwọ nke ukwuu. Na mgbakwunye, ndị nkuzi na-egosipụta ezi ịnụ ọkụ n'obi maka isiokwu ahụ ma na-ewulite mmekọrịta siri ike na nke na-akwado ụmụ akwụkwọ nwere ike ịkpalite mkpali dị ukwuu n'ime.
2. Ntinye aka nke Ndị Nne na Nna
Nkwado na itinye aka nke ndị nne na nna dị oke mkpa n'ịzụlite mkpali. Ndị nne na nna na-emesi ike mkpa agụmakwụkwọ dị, na-enye agbamume, ma na-emepụta gburugburu ebe mmụta dị mma n'ụlọ nwere ike ime ka mkpali na arụmọrụ agụmakwụkwọ ụmụ ha ka mma nke ukwuu.
3. Mmetụta Ndị Ọgbọ
Ndị ọgbọ nwekwara ike inwe mmetụta dị ukwuu n'ihe gbasara mkpali nwa akwụkwọ na ihe ịga nke ọma n'agụmakwụkwọ. Mmetụta dị mma nke ndị ọgbọ nwere ike ịgba ụmụ akwụkwọ ume ịgbalịsi ike maka ihe ịga nke ọma n'agụmakwụkwọ, ebe nrụgide ọjọọ nke ndị ọgbọ nwere ike ibute enweghị mmasị na arụmọrụ agụmakwụkwọ.
4. Ihe Ndị Na-akpata Akụ na Ụba na Mmekọrịta Mmadụ na Nwanyị
Ihe ndị metụtara akụnụba mmadụ na ibe ya, dịka ego ezinụlọ na ohere inweta akụrụngwa agụmakwụkwọ, nwere ike imetụta mkpali. Ụmụ akwụkwọ si n'ọkwa akụnụba dị elu na-enwekarị ohere karịa n'ebe mmụta na-akpali akpali na ihe omume ndị ọzọ na-eme ka agụmakwụkwọ na-aga n'ihu nke nwere ike ịkwalite mkpali dị n'ime ya. N'aka nke ọzọ, ụmụ akwụkwọ si n'ọkwa akụnụba dị ala nwere ike iche ihe ịma aka ndị ọzọ ihu nke na-emetụta mkpali ha na arụmọrụ agụmakwụkwọ ha.
Atụmatụ iji mee ka mkpali na mmezu agụmakwụkwọ ka mma
1. Ịmepụta Usoro Ọmụmụ Ihe Na-adọrọ adọrọ
Nhazi usoro ọmụmụ kwesịrị ilekwasị anya n'ime ka mmụta dị mkpa ma na-adọrọ mmasị ụmụ akwụkwọ. Itinye ngwa ụwa n'ezie, ihe omume mmekọrịta, na mmụta dabere na ọrụ nwere ike ịkpalite mmasị ụmụ akwụkwọ n'ihe gbasara isiokwu ahụ.
2. Ịtọ Ihe Mgbaru Ọsọ na Nnyocha Onwe Onye
Ịgba ụmụ akwụkwọ ume ka ha setịpụ ihe mgbaru ọsọ ndị a pụrụ ịtụkwasị obi na ndị a pụrụ iru eru nwere ike ime ka mkpali ha ka mma. Ihe omume inyocha onwe onye na ntụgharị uche nwere ike inyere ụmụ akwụkwọ aka inweta ihe mmụta ha ma mata ọganihu ha na-eme.
3. Inye nnwere onwe
Omume nkuzi nke na-akwado nnwere onwe, dịka inye nhọrọ n'ihe omume mmụta na ịgba ume itinye aka ụmụ akwụkwọ, nwere ike ịkwalite mmetụta nke njikwa na mkpali dị n'ime.
4. Ịmepụta Gburugburu Mmụta Na-akwado Ya
Ebe dị mma ma na-akwado klaasị ebe ụmụ akwụkwọ nwere obi iru ala ikwupụta onwe ha ma mee ihe egwu nwere ike ime ka mkpali dịkwuo elu. Nke a gụnyere ịzụlite echiche uto, ebe a na-ele mmejọ anya dị ka ohere maka mmụta kama ịda ada.
5. Ịghọta na Ịnakwere Mgbalị Ndị A Na-eme
Ọ bụ ezie na mkpali dị n'ime ya dị mma, ịmata na ịkwụghachi mbọ ụmụ akwụkwọ site n'ito, nzaghachi, na ụgwọ ọrụ a na-ahụ anya nwere ike ịkwalite mkpali ma gbaa ha ume ka ha gaa n'ihu na-enweta ihe ịga nke ọma n'agụmakwụkwọ.
mmechi
Mmekọrịta dị mgbagwoju anya dị n'etiti mkpali na ihe ịga nke ọma n'agụmakwụkwọ na-egosi mkpa ọ dị ịkwalite ma mkpali dị n'ime na nke dị n'èzí n'etiti ụmụ akwụkwọ. Site n'ịmepụta gburugburu agụmakwụkwọ na-adọrọ adọrọ, na-akwado, na nke na-akwado onwe ya, ndị nkuzi nwere ike ime ka mkpali ụmụ akwụkwọ ka mma, na-eduga n'ịrụ ọrụ agụmakwụkwọ ka mma na ịhụnanya mmụta ogologo ndụ. Ịghọta mmekọrịta a na itinye atụmatụ ndị na-akwalite mkpali n'ọrụ nwere ike inye aka na mmepe zuru oke na ihe ịga nke ọma nke nwa akwụkwọ ọ bụla.
