Ajụjụ na Mkparịta ụka Ihe atụ Colloid
Colloid bụ usoro ebe otu ihe na-agbasa n'otu ụzọ n'ụzọ abụọ n'ime ihe ọzọ. Sistemụ colloidal na-ada n'etiti oke abụọ: ezigbo ngwọta na nkwụsịtụ siri ike. Colloids nwere ọtụtụ ojiji na ndụ kwa ụbọchị na ụlọ ọrụ mmepụta ihe, na-eme ka ha bụrụ isiokwu na-adọrọ mmasị ịmụ na kemistri. Isiokwu a ga-enyocha ihe atụ na mkparịta ụka ha gbasara colloids iji nye nghọta miri emi.
Nkọwa nke Colloid
Tupu anyị eleba anya n'ihe atụ ndị a, ọ dị mkpa ịghọta ihe ndị bụ isi nke colloids. Colloids nwere usoro abụọ: usoro gbasaara (ihe a gbasaara) na usoro mgbasa (ihe e ji gbasaara usoro gbasaara). Dabere na ụdị mmekọrịta dị n'etiti usoro gbasaara na usoro mgbasa, enwere ike kewaa colloids n'ọtụtụ ụdị, dị ka sols (mmiri mmiri dị na gas), aerosols (siri ike ma ọ bụ mmiri mmiri dị na gas), emulsions (mmiri mmiri dị na mmiri), na gels (siri ike na mmiri mmiri).
Njirimara nke Colloids
Colloids nwere ọtụtụ ihe pụrụ iche nke na-eme ka ha dị iche na ezigbo ngwọta na nkwụsịtụ, ya bụ:
– Mmetụta Tyndall: Ịgbasa ìhè site na ihe ndị dị na colloidal.
– Mmegharị Brownian: Mmegharị na-enweghị usoro nke ihe ndị dị na colloidal n'ime ihe na-agbasa.
– Mkpọchi: Mkpọchi nke ihe ndị dị na colloidal n'ọnọdụ ụfọdụ, dịka ọnụnọ nke electrolytes.
Ajụjụ na Mkparịta ụka Ihe Nlereanya
Lee ụfọdụ ihe atụ nke ajụjụ na mkparịta ụka gbasara colloids.
Ajụjụ nke 1: Mmetụta Tyndall
Ajụjụ: Kọwaa ihe Tyndall Effect pụtara na sistemu colloidal ma nye ihe atụ na ndụ kwa ụbọchị.
Mkparịta ụka: Mmetụta Tyndall bụ ihe na-eme ka ìhè gbasaa site na ihe ndị na-anaghị agbaze agbaze nke ukwuu iji gbasaa ìhè mana ọ naghị agbaze n'ime ihe na-agbasa. Nke a na-eme ka ìhè na-agafe na colloid yie ka ọ gbasaa ma mepụta ụzọ na-egbuke egbuke.
Ihe atụ sitere na ndụ kwa ụbọchị:
– Ìhè anyanwụ na-esi na windo bata ma na-agafe n'ime ụlọ ahụ jupụtara na uzuzu.
– Ọkụ ụgbọala na-agbaze igirigi.
Mmetụta Tyndall dị mkpa n'ịchọpụta colloids n'ihi na ezigbo ngwọta anaghị egosipụta ihe a.
Ajụjụ nke 2: Ntugharị Brownian
Ajụjụ: Gịnị ka mmegharị Brownian pụtara n'ihe gbasara colloids, kedu ka a ga-esi hụ ihe a?
Mkparịta ụka: Njem Brownian bụ mmegharị na-aga n'ihu nke ihe ndị na-akpata colloidal nke na-eme n'ihi njiko na molekul nke ihe na-agbasa. Onye ọkà mmụta ihe ọkụkụ bụ Robert Brown hụrụ mmegharị a na mbụ n'afọ 1827 mgbe ọ hụrụ mkpụrụ pollen n'ime mmiri.
Nleba anya nke mmegharị Brownian:
A pụrụ ịhụ mmegharị Brownian site na iji ultramicroscope nke lekwasịrị anya na mkpụrụ colloidal dị na mmiri mmiri. Dịka ọmụmaatụ, mkpụrụ ink ndị a gbasaara na mmiri ga-adị ka ha na-ama jijiji ma na-agagharị n'enweghị usoro mgbe a hụrụ ha n'okpuru igwe microscope.
Njem Brownian na-egosi na ihe ndị dị na colloidal anaghị agbaze ngwa ngwa ọbụlagodi na ha buru ibu karịa ihe ndị dị na mgbasa ozi ahụ.
Ajụjụ nke 3: Ụdị Colloids
Ajụjụ: Kpọọ aha ma kọwaa ụdị colloid atọ dabere na usoro mgbasa na mgbasa.
Azịza:
1. Sol:
– Mmiri siri ike: Mmiri siri ike bụ colloid ebe usoro mgbasa bụ ihe siri ike gbasaara n'ime mmiri mmiri. Ihe atụ gụnyere mmiri ọlaedo na mmiri agba.
– Mmiri dị n'ime Gas: Mmiri dị n'ime aerosol bụ ụdị mmiri mmiri ebe a na-agbasa ihe ndị dị n'ime gas. Ihe atụ gụnyere igirigi na ígwé ojii.
2. Emulsion:
– Mmiri mmiri dị n'ime mmiri: Mmiri mmiri bụ colloid nke usoro a gbasasịrị agbasasị nwere ihe ndị dị n'ime mmiri mmiri. Ihe atụ gụnyere mmiri ara ehi, nke bụ mmiri mmiri, na Mayonezi, nke bụ mmiri mmiri mmanụ.
3. Jel:
– Mmiri siri ike: Gel bụ colloid nke usoro mgbasa ozi nwere ihe siri ike nke na-agbasa ma na-amịkọrọ mmiri, na-emepụta usoro siri ike. Ihe atụ gụnyere jellies na gelatin.
Ajụjụ nke 4: Nkwadebe Colloid
Ajụjụ: Kọwaa ụzọ ndị enwere ike iji kwadebe colloid ma nye ihe atụ.
Mkparịta ụka: Enwere ike kewaa ụzọ e si eme colloids ụzọ abụọ, ya bụ usoro njikọta na usoro mgbasa.
1. Ụzọ Mkpọchi:
– Mmeghachi omume Kemịkalụ: Iji mmeghachi omume kemịkalụ mepụta ihe ndị dị na colloidal site na obere molekul. Ihe atụ: Mmeghachi omume hydrolysis nke aluminom chloride na-emepụta aluminum hydroxide sol.
– Mmebi Okpomọkụ: Ibelata okpomọkụ nke ihe ngwọta, ka ihe mgbaze ahụ wee kewaa dị ka ihe ndị na-akpata colloidal ka okpomọkụ na-agbada. Ihe atụ: Uzu mmiri organic dị n'ikuku oyi na-emepụta aerosols.
2. Usoro Mgbasa:
– Ịgwakọta ihe: Iji igwe ma ọ bụ ngwa agha gbasaa ihe ndị siri ike n'ime nha colloidal. Ihe atụ: Ime calcium carbonate sol site n'ịgweri limestone n'ime mmiri.
– Peptization: Mgbakwunye nke ihe nwere ike ịmepụta colloid site na nkwusioru siri ike. Ihe atụ: Ịtinye obere HCl na ihe na-eme ka ọ bụrụ Fe(OH)3 sol.
Ajụjụ nke 5: Nchikọta nke kọlọdọ
Ajụjụ: Gịnị ka a na-akpọ colloid coagulation ma kwuo ụzọ abụọ e si akpọ colloid coagulation?
Mkparịta ụka: Nchikota bụ usoro nke ihe ndị dị na colloidal na-agbakọta ọnụ ka ha wee nwee ike ịda. Mgbanwe ụfọdụ na ọnọdụ nwere ike ibute usoro a, dịka itinye electrolytes ma ọ bụ mgbanwe na okpomọkụ.
Otu esi akpọkọta colloids:
1. Mgbakwunye nke Electrolytes: Ion sitere na electrolytes ga-eme ka ụgwọ nke colloidal dị n'ime ahụ ghara ịdị irè, na-ebelata ike ndị na-asọ oyi n'etiti ihe ndị ahụ ka ha wee nwee ike ịchịkọta ma mee ka ha daa. Ihe atụ: Ịtinye NaCl na AgI sol na-akpata coagulation.
2. Ịkpọ oku: Ịbawanye okpomọkụ ga-eme ka ike kinetic nke ihe ndị dị na colloidal dịkwuo elu ka ihe ndị dị na ya wee na-eme ka ha na-agbakọta ma na-eme ka ha ghara ịgbapụta. Ihe atụ: Ịkpọ oku Fe(OH)3 sol na-akpata coagulation.
Site n'ịghọta ma dozie ajụjụ ndị dị n'elu, a na-atụ anya na ị ga-eme ka nghọta gị gbasara colloid na ihe ndị ha nwere dịkwuo mma. Colloids, dịka akụkụ dị mkpa nke kemistri, na-arụ ọrụ dị mkpa n'ọtụtụ ojiji, site na nri na ihe ịchọ mma ruo na ihe ndị e ji teknụzụ dị elu mee.
