Otu esi ekewa ngwakọta: Nduzi miri emi
N'ụwa gbara anyị gburugburu, ọtụtụ ihe ndị dị ndụ bụ ngwakọta kama ihe ndị dị ọcha. Ma ọ bụ ikuku anyị na-eku ume, mmiri anyị na-aṅụ, ma ọ bụ nri anyị na-eri, ha na-abụkarị ihe karịrị otu ihe ejikọtara ọnụ na nha dịgasị iche iche. Ịghọta otu esi ekewa ihe ndị a abụghị naanị na ọ na-enyere aka na usoro sayensị na ụlọ ọrụ mmepụta ihe kamakwa n'ọrụ kwa ụbọchị. Isiokwu a na-enyocha ụzọ dị iche iche dị maka ikewa ngwakọta.
Ịghọta Ngwakọta
Tupu anyị abanye n'ime usoro nkewa, ọ dị mkpa ịghọta ihe ngwakọta bụ. Ngwakọta bụ ihe e ji agwakọta ihe abụọ ma ọ bụ karịa dị iche iche mee nke na ọ dịghị mmeghachi omume kemịkalụ ọ bụla. Enwere ike kewaa ngwakọta ahụ n'ụdị abụọ:
1. Ngwakọta Ndị Dị n'Otu: Ihe mejupụtara ya na-ekesa otu nha, ngwakọta ahụ na-adịkwa otu ahụ n'ofe ya. Ihe atụ gụnyere mmiri nnu, mmiri, na ọla.
2. Ngwakọta Ndị Dị n'otu: A naghị ekesa ihe ndị ahụ n'otu ụzọ, a pụkwara ịhụ usoro ma ọ bụ oyi akwa dị iche iche. Ihe atụ gụnyere mmanụ na mmiri, ájá na ihe e ji ígwè mee, na salad.
Gịnị Mere E Ji Kewaa Ngwakọta?
Ike nkewa ngwakọta nwere mmetụta dị ukwuu:
– Ịdị ọcha: Iji nweta ihe dị ọcha site na ihe ndị e ji emepụta ihe.
– Imegharị ihe: Iji weghachite ihe ndị e ji ihe mkpofu mee.
– Usoro Ụlọ Ọrụ: Idepụta ihe ndị e ji emepụta ihe.
– Nnyocha: Iji mụọ ihe ndị dị mkpa nke ihe ma ọ bụ ihe ndị dị n'ime ya.
Ụzọ esi kewaa ngwakọta
Enwere ike iji ọtụtụ usoro kewaa ihe mejupụtara ngwakọta ahụ, dabere na ihe onwunwe anụ ahụ na nke kemịkalụ ha. Lee ụfọdụ n'ime ụzọ ndị a na-ejikarị eme ihe:
1. Nzacha
Nchacha bụ usoro nkewa nke igwe eji ekewapụ ihe siri ike na mmiri mmiri ma ọ bụ gas. Usoro a bara uru mgbe otu ihe anaghị agbaze na ihe mgbaze ahụ.
Otu O Si Arụ Ọrụ:
– Wụsa ngwakọta ahụ site na nzacha (dịka ọmụmaatụ, akwụkwọ nzacha ma ọ bụ sieve).
– A na-ejide ihe siri ike n'ime nzacha ahụ, ebe mmiri ma ọ bụ gas na-agafe.
Ngwa: Ịme kọfị, ịsacha mmiri, na ntụ oyi.
2. Distillation
Distillation na-eji isi ihe dị iche iche esi ihe dị iche iche kewaa ngwakọta yiri nke ahụ.
Otu O Si Arụ Ọrụ:
– Kpoo ngwakọta ahụ ọkụ ruo mgbe otu ihe mejupụtara ya ga-ekupụ.
– Chịkọta uzuoku ahụ site na njikọ azụ ka ọ bụrụ mmiri mmiri.
Ojiji: Imepụta ihe ọṅụṅụ, ịgbaze mmiri, na ịchacha mmanụ nkịtị.
3. Mmiri ozuzo
Mmiri na-ekupụ ihe na-eme ka mmiri kpoo ọkụ iji wepụ ihe mgbaze ahụ, wee hapụ ihe siri ike ahụ gbazere agbaze.
Otu O Si Arụ Ọrụ:
– Tinye okpomọkụ n'ime ngwakọta ahụ ruo mgbe ihe mgbaze ahụ ga-apụ n'anya.
– Ihe na-agbaze (ihe siri ike) ka dị ka ihe fọdụrụ.
Ngwa: Mwepụta nnu site na mmiri oké osimiri, ntinye sirop.
4. Centrifugation
Ntinye centrifugation na-ekewa ihe ndị ahụ dabere na njupụta site na ịgbagharị ngwakọta ahụ na ọsọ dị elu.
Otu O Si Arụ Ọrụ:
– Tinye ngwakọta ahụ n'ime centrifuge wee tụgharịa ya.
– Mkpụrụ ndụ ndị dị arọ na-agagharị n'èzí, ebe mkpụrụ ndụ ndị dị obere na-anọ nso n'etiti.
Ngwa: Ịkewa ihe ndị dị n'ọbara, ime ka DNA dị ọcha, na ọgwụgwọ mmiri mkpofu.
5. Chromatography
Chromatography bụ usoro eji kewaa ihe dị iche iche dabere na njikọ ha na usoro kwụ ọtọ na nke mkpanaka.
Otu O Si Arụ Ọrụ:
– Gbazee ngwakọta ahụ n'ime usoro mkpagharị (mmiri mmiri ma ọ bụ gas).
– Gafee ngwọta a site na usoro kwụ ọtọ (dịka ọmụmaatụ, akwụkwọ ma ọ bụ kọlụm).
– Akụkụ dị iche iche na-agagharị n'ọkwa dị iche iche, na-akpata nkewa.
Ngwa: Nnwale ọgwụ, ụlọ ọrụ nri, na nyocha kemịkalụ.
6. Nkeji magnetik
Nkewa Magnetik na-eji ihe ndọta ekewapụ ihe ndọta site na ihe ndị na-abụghị magnetik.
Otu O Si Arụ Ọrụ:
– Kpughee ngwakọta ahụ na mpaghara magnetik.
- Ihe magnetik na-adọta mmasị na magnet, na-ekewapụ onwe ha na ndị na-abụghị magnetik.
Ngwa: Njikwa ihe mkpofu, igwu ala, na imegharị ihe.
7. Mkpọpụ ihe
Ịsachapụ ihe na-agụnye ịwụsa mmiri mmiri iji kewapụ ya na ihe na-anaghị agbaze agbaze.
Otu O Si Arụ Ọrụ:
– Hapụ ngwakọta ahụ ka ọ daa site na ike ndọda.
– Wụpụ mmiri ahụ nke ọma, hapụ ihe siri ike ahụ.
Ngwa: Ịsapụ mmanya, kewapụ mmanụ na mmiri.
8. Crystallization
Nkịtịta na-eji ọdịiche dị na mgbaze eme ihe iji kewaa ihe siri ike na ihe ngwọta juputara na ya.
Otu O Si Arụ Ọrụ:
– Jụụ ma ọ bụ wụpụ ihe mgbaze ahụ site na mmiri mmiri juputara nke ọma.
– Kristal na-etolite ka ihe na-agbaze na-eru ebe ọ na-eru.
Ngwa: Mmepụta shuga, nhicha kemịkalụ.
9. Ihe mgbaze
Mwepụta ihe mgbaze na-eji ihe mgbaze agbaze otu akụkụ nke ngwakọta abụọ.
Otu O Si Arụ Ọrụ:
– Gwakọta ihe mgbaze ahụ na ngwakọta ahụ.
– Ihe mgbaze ahụ na-agbaze otu ihe ngwa ngwa karịa nke ọzọ.
- Kewaa usoro ndị ahụ dabere na ọdịiche nke ngwọta.
Ngwa: Mwepụta mmanụ dị mkpa, mgbake ígwè site na ihe ndị e ji eme ihe.
Ịhọrọ usoro ziri ezi
Usoro maka ikewapụ ngwakọta dabere na ọtụtụ ihe, gụnyere:
– Ọdịdị nke ngwakọta ahụ (homogenous ma ọ bụ heterogeneous).
– Àgwà anụ ahụ nke ihe ndị mejupụtara ya (ebe esi mmiri, ịgbaze, njupụta, ihe ndọta).
- Ihe ndị bara uru (ọsọ, ọnụ ahịa, nnweta akụrụngwa).
Ihe Nlereanya bara uru
Kemịstrị kichin
1. Ịsa Kọfị: A na-eji ihe nzacha kewapụ ihe e ji kọfị mee na kọfị mmiri.
2. Ime Bọta: Ude a na-agbaze agbaze na-eme ka abụba ndị ahụ gbakọta, na-ekewapụ ha na mmiri ara ehi ahụ.
3. Ịghọrọ Nnu: Mmiri mmiri dị n'oké osimiri na-apụ n'ime nnukwu ite, na-ahapụ nnu kristal.
Ngwa Ngwaọrụ
1. Nchacha Mmanụ: A na-agbaze mmanụ ala n'ime ihe dị iche iche dị na ya, dịka mmanụ ụgbọala, dizel, na kerosene.
2. Ọgwụ: A na-eji usoro dịka kristal na chromatography eme ka ọgwụ dị ọcha.
3. Ọgwụgwọ Mmiri: A na-eji nzacha na centrifugation ewepụ ihe ndị na-adịghị mma na mmiri.
mmechi
Ikewa ngwakọta bụ akụkụ dị mkpa nke ndụ kwa ụbọchị na ọrụ ụlọ ọrụ mmepụta ihe. Ịghọta njirimara nke ihe ndị dị na ngwakọta dị oke mkpa maka ịhọrọ usoro nkewa kwesịrị ekwesị. Ma ị na-eme kọfị, na-eme ka mmanụ dị ọcha, ma ọ bụ na-eme nnyocha sayensị, ụzọ nkewa anyị tụlere ga-adị oke mkpa. Site n'ịmụta usoro ndị a, anyị nwere ike ịchịkwa ma jiri ụwa eke mee ihe nke ọma na nke ọma.
