Akụkọ ihe mere eme nke mmepe kemịkalụ organic
Kemistri organic bụ otu n'ime ngalaba sayensị kachasị ike ma dị mgbagwoju anya, na-ejikọta ọtụtụ akụkụ nke ndụ anyị kwa ụbọchị, site na nri anyị na-eri ruo na ọgwụ ndị na-eme ka anyị nwee ahụ ike. Mmepe nke kemistri organic bụ akụkọ ogologo nke jikọtara ya na ọchịchọ ịmata ihe, ihe ijuanya, na nchụso sayensị na-aga n'ihu. Isiokwu a na-enyocha ihe ndị mere n'akụkọ ihe mere eme nke kpụziri ngalaba kemistri dị mkpa a, na-eduga na nghọta dị elu anyị nwere taa.
Echiche na Nchọpụta Mmalite
Akụkọ gbasara kemistri ihe ndị dị ndụ malitere n'oge ochie ebe ndị Ijipt na ndị Babịlọn ji ihe ndị sitere n'okike mee ihe. Ha tinyere ihe ndị sitere n'osisi na abụba anụmanụ n'ime agba, ọgwụ, na ihe ịchọ mma, ọ bụ ezie na ha aghọtaghị ụkpụrụ ndị dị n'okpuru ha.
Ruo ọtụtụ narị afọ, ọ bụ nkwenkwe zuru ebe niile na ihe ndị dị ndụ dị iche na ihe ndị na-adịghị na organic, nke "ike dị mkpa" na-achịkwa. Ozizi a nke vitalism kwuru na ọ bụ naanị ihe ndị dị ndụ ka ihe ndị dị ndụ nwere ike imepụta. Ozizi a malitere ịla n'iyi na ngwụcha narị afọ nke 18 site n'ọrụ mbụ nke onye ọkà mmụta sayensị Sweden bụ Carl Wilhelm Scheele, onye kewapụrụ ọtụtụ asịd organic dị ka tartaric na citric acid, na-egosi ohere nke iwepụta ihe ndị dị ndụ akọwapụtara site na ihe ndị dị ndụ.
Mbelata nke Vitalism
Oge dị mkpa n'ime mmepe nke kemịkalụ organic bụ mmepụta urea nke Friedrich Wöhler na 1828. Wöhler, onye na-arụ ọrụ na Germany, jisiri ike mepụta urea (ihe mejupụtara organic) site na ammonium cyanate (ihe mejupụtara inorganic). Nnwale a megidere ozizi vitalism site n'igosi na enwere ike ịmepụta ihe mejupụtara organic site na ihe ndị na-ebute inorganic n'ime ụlọ nyocha. Ọrụ Wöhler meghere ụzọ maka ịnakwere echiche ahụ bụ na a pụrụ ịghọta ma gbanwee kemịkalụ organic dịka kemịkalụ inorganic.
Nhazi na Usoro Nhazi
N'etiti narị afọ nke 19, e nwere nnukwu ọganihu n'ịkọwapụta usoro nke ihe ndị sitere n'okike. August Kekulé, Archibald Scott Couper, na Aleksandr Butlerov tinyere aka n'otu n'otu na ozizi nhazi, na-atụ aro na atọm carbon nwere ike ijikọ onwe ha na-akpụ agbụ na mgbaaka, na-eduga na usoro mgbagwoju anya. Nrọ Kekulé banyere usoro mgbanaka benzene na 1865 dị oke mkpa, na-etolite ntọala maka kemistri na-esi ísì ụtọ.
Oge a hụkwara mmalite nke echiche nke otu ọrụ, nchịkọta nke atọm n'ime molekul ndị na-enye ihe onwunwe kemịkalụ pụrụ iche. Mmepụta Hermann Kolbe nke acetic acid site na carbon disulfide mesikwuru ike na a ga-ebu amụma nke kemịkalụ organic sịntetik, na-egosi mmalite nke mmepụta organic.
Mgbanwe Ụlọ Ọrụ na Ụlọ Ọrụ Agba
Mgbanwe Ụlọ Ọrụ mere ka ojiji nke kemịkalụ organic dịkwuo mkpa. Ngụkọta William Henry Perkin na mauveine n'afọ 1856 site na ihe ndị sitere na kol tar mere ka ụlọ ọrụ agba sịntetik malite. Ọganihu azụmahịa nke agba sịntetik dịka mauveine, na nke e mesịrị aniline ojii na indigo gosipụtara ike akụ na ụba nke ihe ndị sitere na organic emepụtara. Oge a tọrọ ntọala maka ụlọ ọrụ kemịkalụ nke oge a.
Nhazi Ngwaahịa Eke na Ọmụmụ nke Biochemistry
N'ọgwụgwụ narị afọ nke 19 na mmalite narị afọ nke 20, e ji njikọta na nkọwapụta nke ngwaahịa eke mee ihe, ihe ndị sitere n'okike na-emepụta ihe ndị sitere n'okike nwere ihe owuwu dị mgbagwoju anya na ọrụ dị mkpa nke ihe ndị dị ndụ. Ndị ọkachamara kemist dịka Adolf von Baeyer, onye mepụtara indigo, na Emil Fischer, bụ ndị kọwara usoro shuga na purines, nyere aka nke ọma.
Ọrụ Fischer na mmekọrịta enzyme-substrate tọrọ ntọala nke biochemistry, ubi nke na-ejikọta kemistri organic na bayoloji. N'otu aka ahụ, ọrụ Richard Willstätter na agba osisi na ọmụmụ Heinrich Wieland na bile acids jikọtara kemịkalụ organic na physiology.
Mmalite nke Kemịkalụ Polymer
Narị afọ nke 20 hụrụ nnukwu nchọpụta na kemistri polima, nke gbadoro ụkwụ na kemistri organic. Echiche macromolecular nke Hermann Staudinger na 1920s kwuru na polima bụ ogologo agbụ nke nkeji na-emegharị emegharị, na-emegide ozizi nchịkọta colloidal nke a nabatara n'oge ahụ. Mmepe nke polima sịntetik dịka naịlọn, polyethylene, na polyester gbanwere sayensị ihe na ndụ kwa ụbọchị.
Kemistri ọgwụ na ọgwụ
Ọrụ kemistri organic na nchọpụta ọgwụ na mmepe ngwa ngwa n'ime narị afọ nke 20. Ihe ndị a ma ama gụnyere mmepụta aspirin, nkọwapụta nhazi nke penicillin, na mmepe nke ọtụtụ ọgwụ kemoterapi. Nchikota nke usoro mmepụta organic na nghọta nke usoro bayoloji emeela ka a chọpụta ọtụtụ ọgwụ na-azọpụta ndụ.
Oge Kemịstrị Ihe Ndị Dị Ndụ nke Oge A
A na-eji ọganihu na usoro nyocha na usoro mgbakọ na mwepụ mara kemịkalụ organic nke oge a. Mmepe nke usoro dịka nyocha magnetic resonance (NMR) nke nuklia, nyocha mass spectrometry (MS), na nyocha kristal X-ray n'etiti narị afọ nke 20 agbanweela nchọpụta na mkpebi nhazi nke ihe ndị dị ndụ. Mmepe ndị yiri ya na kemistri kọmputa na ihe nlereanya molekul ugbu a na-enye ohere maka amụma nke omume molekul na mmeghachi omume, na-emepe echiche ọhụrụ na nhazi ọgwụ na sayensị ihe.
Green Chemistry na nkwado
Taa, a na-elekwasị anya na kemistri akwụkwọ ndụ akwụkwọ ndụ na omume ndị na-adịgide adịgide. Usoro a na-agbanwe agbanwe na-elekwasị anya na imepụta ngwaahịa kemịkalụ na usoro ndị na-ebelata ma ọ bụ wepụ ojiji na mmepụta nke ihe ndị dị ize ndụ. Ndị na-ahụ maka kemịkalụ organic bụ ndị nọ n'ihu n'ịmepụta ihe mgbaze, ihe na-akpali akpali, na ụzọ sịntetik na-arụ ọrụ nke ọma na gburugburu ebe obibi, na-edozi nsogbu ụwa dịka mgbanwe ihu igwe na mbelata akụrụngwa.
mmechi
Mmepe nke kemistri organic bụ ihe akaebe nke nkà na ọchịchọ ịmata ihe nke mmadụ na-enweghị mgbagha. Site na omume mbụ nke ihe ndị a na-eme n'oge gara aga ruo na usoro ọgbara ọhụrụ dị elu, njem ahụ apụtala site na nchọpụta ọhụrụ na mgbanwe echiche. Ka anyị na-aga n'ihu n'ọdịnihu, kemistri organic ga-anọgide na-akpụzi ma na-eme ka ụwa anyị ka mma, na-akwalite ihe ọhụrụ n'ọtụtụ ngalaba sayensị na ụlọ ọrụ mmepụta ihe. Ụzọ akụkọ ihe mere eme nke kemistri organic abụghị naanị akụkọ ihe mere eme nke ọganihu sayensị kamakwa ngosipụta nke mmetụta miri emi ya na ọha mmadụ na ụwa okike.
