Ebe Ihe Mgbe Ochie Ejikọtara Ya na Agụmakwụkwọ
Kemgbe oge ochie, ụmụ mmadụ na-ele anya n'eluigwe n'abalị site n'echiche nke ihe ijuanya na ihe ijuanya. Kpakpando, mbara ala, na ihe ndị ọzọ dị na mbara igwe adọtawo echiche ma kpalie nnyocha. Ka omenala na teknụzụ na-etolite, ọha mmadụ oge ochie malitere ijikọ ihe ndị a na-ahụ na mbara igwe na akụkụ dị iche iche nke ndụ ha, site n'ịchọpụta oge ịkụ ihe na owuwe ihe ubi ruo n'ịchọpụta ụbọchị dị mkpa na kalenda okpukpe. Ọtụtụ ebe ihe mgbe ochie dị mkpa gburugburu ụwa na-enye ihe akaebe na-adọrọ mmasị nke otu ihe ndị a na-ahụ na mbara igwe si emetụta mmepeanya mbụ. Isiokwu a na-enyocha ụfọdụ n'ime ebe ndị kacha adọrọ mmasị ebe ihe mgbe ochie na mbara igwe na-ejikọta.
1. Stonehenge, England
E wuru Stonehenge n'agbata afọ 3000 BC na afọ 2000 BC, ọ bụ otu n'ime ihe ncheta kacha ama ama n'ụwa tupu oge eruo. N'ime ihe ncheta ahụ dị na Salisbury Plain, Wiltshire, nwere okirikiri nke nnukwu nkume ndị guzo ọtọ. Ọ bụ ezie na ọrụ Stonehenge kpọmkwem ka bụ ihe omimi, ihe akaebe ihe mgbe ochie na-egosi na ebe ahụ nwere njikọ chiri anya na ihe ngosi mbara igwe. Otu ihe dị mkpa bụ nhazi nke nkume ndị ahụ na anyanwụ na-awa n'oge ọkọchị. N'ụbọchị ahụ, ìhè anyanwụ mbụ ga-enwu ozugbo site na oghere dị n'etiti Nkume Ikiri ụkwụ na n'etiti ihe ncheta ahụ. Ndị na-ekiri ihe mgbe ochie nwere ike iji ihe a chọpụta oge solstice ma buo amụma oge na-agbanwe agbanwe.
2. Chichen Itza, Meksiko
Chichen Itza bụ otu n'ime ebe ihe mgbe ochie kacha mkpa n'ọdịbendị Mayan ma dị na Yucatán Peninsula, Mexico. E guzobere Chichen Itza ihe dị ka narị afọ nke ise AD, a maara ya maka nnukwu ụlọ ya na usoro mbara igwe dị mgbagwoju anya. Otu n'ime ụlọ ndị kacha pụta ìhè n'ebe ahụ bụ El Castillo, ma ọ bụ Ụlọ Nsọ nke Kukulkan. N'ịbụ nke a kpụrụ dị ka pyramid steepụ nwere steepụ n'akụkụ abụọ, ọ nwere ihe dị mkpa nke mbara igwe na ihe nnọchianya. N'oge opupu ihe ubi na oge mgbụsị akwụkwọ, onyinyo ndị a na-atụ site na nkuku steepụ na-ejikọta na ihe e ji agwọ kpụọ n'akụkụ pyramid ahụ, na-emepụta mmetụta anya mara mma ebe agwọ ndị ahụ yiri ka ha "na-arịda" steepụ ahụ. Ihe a na-egosi na ndị Mayan ghọtara mmegharị anyanwụ nke ọma ma tinye ya na usoro ihe owuwu ha dị nsọ.
3. Newgrange, Ireland
Newgrange bụ ebe ochie dị na County Meath, Ireland. E wuru Newgrange ihe dị ka afọ 3200 Tupu Oge Anyị, o nwere nnukwu ugwu siri ike nke nwere usoro ọnụ ụzọ pụrụ iche. Ihe ịtụnanya injinia nke ebe ahụ dị n'eziokwu ahụ bụ na n'oge oyi, anyanwụ ụtụtụ na-enwu ozugbo site na paseeji dị warara ma na-enwu ìhè n'ime nnukwu ọnụ ụlọ dị n'ime ugwu ahụ. Ruo nkeji ole na ole kpọmkwem, a na-enwu ụlọ a n'ìhè, na-emepụta ahụmịhe miri emi na nke nwere ike ịbụ ihe dị nsọ maka ndị wuru ya. Ihe a na-egosi na obodo ndị ọrụ ugbo mbụ na Europe ghọtara mkpa mmegharị anyanwụ dị ma tinye ya na nhazi ụlọ ha.
4. Machu Picchu, Peru
Machu Picchu, nke dị n'elu Ugwu Andes, bụ otu n'ime ihe atụ kachasị mma nke ihe ndị Inca rụzuru n'oge ochie na mbara igwe. Eze Ukwu Pachacuti wuru ebe ahụ na narị afọ nke 15, a na-akpọkarị ebe ahụ "Obodo Ndị Inca Furu Efu." Machu Picchu nwere ọtụtụ ụlọ emume ndị yiri ka e ji ihe ndị e lere anya na mbara igwe chọọ ya mma. Intihuatana bụ otu n'ime ihe ndị Machu Picchu kacha ama ama: ogidi nkume a kwenyere na ọ rụrụ ọrụ dị ka ihe na-acha anyanwụ. Ogidi a nyere ndị Inca ohere ikpebi ụbọchị dị mkpa na kalenda, yana ịkọ amụma solstices na equinoxes. Izi ezi nke Intihuatana na-emesi obi ike na ndị Inca nwere nkà mbara igwe dị elu ma jiri ihe ọmụma a mee ihe ná ndụ ha kwa ụbọchị na emume okpukpe ha.
5. Jantar Mantar Observatory, India
Ụlọ Nchebe Jantar Mantar dị na Jaipur, India, bụ ihe mgbagwoju anya nke ngwa ihe gbasara mbara igwe nke Maharaja Jai Singh nke Abụọ wuru na mmalite narị afọ nke 18. N'ịbụ nke nwere ọtụtụ ngwa ihe nlele ziri ezi, ụlọ nche ahụ na-egosi ngwakọta nke nka, ihe owuwu ụlọ, na mbara igwe. E jiri ngwa egwu dịka Samrat Yantra (ihe nkiri anyanwụ kachasị ukwuu n'ụwa) na Jai Prakash tụọ mmegharị nke ihe ndị dị n'eluigwe n'ụzọ ziri ezi. Ihe owuwu nke ụlọ nche ahụ na-egosipụta ọchịchọ Jai Singh nke Abụọ imelite ma mee ka ihe ọmụma banyere mbara igwe dịkwuo omimi na Alaeze Ukwu Mughal ma na-egosi etu mbara igwe si kpalie okike nke ihe owuwu mara mma.
6. Nabta Playa, Ijipt
N'ọzara ndịda ọdịda anyanwụ Ijipt, ihe dị ka kilomita 800 site na Cairo, ebe a na-amaghị nke ọma mana ọ dị egwu nke Nabta Playa dị. A na-eme atụmatụ na ọ dị ihe karịrị afọ 7.000 gara aga, a na-ewere Nabta Playa dị ka otu n'ime ihe atụ kacha ochie nke ebe na-egosi njikọ ụmụ mmadụ na mbara igwe. Ebe ahụ nwere okirikiri nkume na ihe owuwu ndị ọzọ a haziri n'ụzọ nke na ha dabara na kpakpando ụfọdụ n'oge ụfọdụ n'afọ. Ndị ọkà mmụta ihe ochie na ndị na-enyocha mbara igwe achọpụtala na o yikarịrị ka e ji ebe e tinyere nkume ndị a hụ mmegharị nke anyanwụ na kpakpando, yana iji mee akara ihe omume dị mkpa nke mbara igwe dị ka solstices.
Mmechi
Ebe ihe ochie jikọtara ya na mbara igwe na-egosipụta amamihe na ọchịchọ ịmata ihe nke ụmụ mmadụ n'oge niile. Site na nlezianya na nghọta miri emi nke eluigwe, ndị oge ochie nwere ike iwu ihe ncheta ndị na-adịghị naanị mma n'ihe owuwu kamakwa ha jupụtara na mkpa mbara igwe. Site na Stonehenge na England ruo Jantar Mantar na India, ihe atụ ndị a na-egosi otú ihe ọmụma mbara igwe si kpalie ma kpụzie mmepeanya gburugburu ụwa. Ha na-egosi otú nghọta eluigwe si emetụta ndụ kwa ụbọchị kamakwa ọ kpụzie ihe nketa omenala nke dịgide ruo taa. Ịkọ akụkọ ndị a site na ọmụmụ ihe nke ebe ihe ochie na-enyere anyị aka ịghọta njikọ chiri anya dị n'etiti ụmụ mmadụ na kpakpando.
