Iwuli Okike na Mmekọahụ na Anthropology
N'ọmụmụ ihe gbasara mmadụ na ibe ya, echiche gbasara okike na mmekọahụ aghọwo ihe dị mkpa n'ịtụle ihe gbasara ya. Nhazi nke okike na mmekọahụ na-enyere anyị aka ịghọta otu ọha mmadụ gburugburu ụwa si ewuli ma jikwaa njirimara na mmekọrịta ha. Isiokwu a ga-enyocha nke ọma otú e si ewuli okike na mmekọahụ, na-enyocha echiche dị iche iche site n'echiche mmadụ na ibe ya, ma na-atụle mkpa ọ dị na ọnọdụ mmekọrịta mmadụ na ibe ya nke oge a.
Ịghọta Mmekọahụ na Mmekọahụ
Tupu anyị amalite ịkọwakwu ihe gbasara okike na mmekọahụ. Okike na-ezo aka n'ọrụ, omume, atụmanya, na njirimara nke ọha mmadụ mepụtara dabere na ọdịiche dị n'etiti nwoke na nwanyị (nwoke na nwanyị). N'aka nke ọzọ, mmekọahụ na-agụnye akụkụ sara mbara dịka mmasị mmekọahụ, mmasị mmekọahụ, na ngosipụta mmekọahụ.
Okwu ndị a na-adakọkarị ma na-agbagwoju anya. Okike bụ ihe owuwu mmekọrịta mmadụ na ibe ya nke omenala na ụkpụrụ na-emetụta, ebe mmekọahụ bụ ihe mmadụ na ibe ya na-eme karịa ma nwee ike ịgụnye ọtụtụ ntụzịaka, gụnyere nwoke na nwanyị, nwoke idina nwoke, nwoke na nwanyị, na ndị ọzọ. Na nkà mmụta mmadụ, a na-amụ ha abụọ iji ghọta otu ụmụ mmadụ si ebi ndụ na mmekọrịta.
Echiche gbasara mmadụ na okike
Ọmụmụ ihe gbasara mmadụ, dịka ọmụmụ ihe gbasara mmadụ, na-eji usoro zuru oke eme ihe iji mụọ gbasara okike. Nnyocha gbasara mmadụ, nke bụ isi n'ihe gbasara mmadụ, na-enye ndị ọkà mmụta sayensị ohere ibi, ilele, na ịkpakọrịta na obodo iji nweta nghọta miri emi.
Okike n'Omenala Dị Iche Iche
Ọha mmadụ ọ bụla nwere ụzọ pụrụ iche nke ha si akọwa ma gosipụta okike. Dịka ọmụmaatụ, ndị Bugis nke Indonesia na-anabata echiche nke okike ise: ụmụ nwoke, ụmụ nwanyị, calalai (ụmụ nwanyị na-eme ihe dị ka ụmụ nwoke), calabai (ụmụ nwoke na-eme ihe dị ka ụmụ nwanyị), na bissu (ndị ụkọchukwu a na-ewere dị ka ndị nwere ihe dị iche iche nke nwoke na nwanyị). Ihe a na-egosi na okike abụghị echiche abụọ kama ọ bụ ụdị sara mbara.
Omenala ndị ọzọ, dịka obodo hijra dị na India, na-amata okike nke atọ nke nwere ọnọdụ pụrụ iche na ndụ emume na okpukperechi. Nke a na-egosi na echiche nke okike abụghị ihe zuru ụwa ọnụ, kama ọ na-akpụzi site na gburugburu ebe obibi na omenala nke mmadụ bi.
Mmetụta Nhazi na Nhazi Nwoke na Nwanyị
Dịka echiche ndị ọkachamara n'ihe gbasara nhazi si kwuo, a na-ekpebikarị okike site na nhazi mmekọrịta ọha mmadụ, gụnyere akụkụ akụ na ụba, ndọrọ ndọrọ ọchịchị, na iwu. Dịka ọmụmaatụ, n'ọha mmadụ ndị nna ochie, ụmụ nwoke na-achịkwakarị n'ihe gbasara ike na ohere ịnweta akụrụngwa, ebe a na-enye ụmụ nwanyị ọrụ ndị ka ala.
Echiche nke ụmụ nwanyị n'ihe gbasara mmụta mmadụ na-akatọ echiche a, na-egosi na ọrụ ụmụ nwanyị na-enweghị nhata abụghị ihe ebumpụta ụwa kama ọ bụ usoro mmekọrịta mmadụ na ibe ya dị mgbagwoju anya na-akpụzi ya. Ha na-arụkwa ụka na ọrụ ụmụ nwoke na nwanyị nwere ike ịgbanwe ma ọ bụrụ na mgbanwe na nhazi mmekọrịta mmadụ na ibe ya na omenala ya.
Mmekọ nwoke na nwanyị na Ike
Ọzọkwa, mmekọrịta dị n'etiti okike na ike bụkwa ihe na-echegbu mmadụ nke ukwuu. Michel Foucault, onye na-eche echiche mgbe usoro nhazi gasịrị, nyochachara otu ike si arụ ọrụ site na ụlọ ọrụ na mkparịta ụka iji kpụzie njirimara nwoke na nwanyị. Site n'echiche a, a na-ahụ okike dị ka ihe si na usoro mkparịta ụka nke iwu mmekọrịta mmadụ na ibe ya na njikwa ụlọ ọrụ kwalitere.
Mmekọahụ n'echiche mmadụ
Dịka okike, mmekọahụ bụkwa ihe owuwu mmekọrịta mmadụ na ibe ya nke omenala na-emetụta. Ọmụmụ ihe gbasara mmadụ na ibe ya na-akatọ echiche na mmasị mmekọahụ na omume mmekọahụ bụ ihe ebumpụta ụwa ma zuru ụwa ọnụ. Ọmụmụ ihe gbasara mmadụ na ibe ya na-egosi na ngosipụta nke mmekọahụ dịgasị iche iche n'ọtụtụ obodo.
Mgbanwe Omenala n'Okwu Mmekọahụ
Dịka ọmụmaatụ, n'obodo Sambia nke Papua New Guinea, e nwere omenala ọdịnala ebe ụmụ okorobịa na-enwe mmekọahụ na ndị okenye dịka akụkụ nke mmalite ha ịghọ okenye. Omume a na-ama echiche ndị ọdịda anyanwụ aka nke na-ewere ịbụ nwoke na nwanyị dị ka ihe zuru ụwa ọnụ.
N'ụfọdụ omenala ndị dị n'Africa, e nwere omume dịka ịlụ ọtụtụ nwanyị na ịlụ ọtụtụ nwanyị, nke na-enye nghọta banyere otu esi aghọta mmekọahụ naanị site n'echiche nke ịlụ otu nwanyị nke a na-ewerekarị dị ka ihe a na-ahụkarị na mba ndị ọdịda anyanwụ.
Mmekọahụ na njirimara
N'obodo ukwu nke oge a, njirimara mmekọahụ aghọọla ihe dị iche iche ma dị mgbagwoju anya. Mmegharị LGBT+ na-eme ka mkparịta ụka gbasara mmekọahụ gbasaa site n'ikwusi ike na mmasị mmekọahụ na njirimara nwoke na nwanyị abụghị ihe a na-edozi anya kama ọ bụ ihe na-agbanwe agbanwe ma nwee ike ịgbanwe ka oge na-aga.
Judith Butler, onye ọkà mmụta banyere okike, tụrụ aro echiche nke "mmepụta okike," nke na-ekwu na okike na mmekọahụ bụ ihe sitere na arụmọrụ ma ọ bụ omume ugboro ugboro nke ụkpụrụ mmekọrịta mmadụ na ibe ya kwadoro. Nke a na-egosi na njirimara mmekọahụ abụghị ihe "miri emi" ma ọ bụ ihe dị n'ime ya, kama ọ bụ site na mmekọrịta mmadụ na ibe ya.
Mkpa nke Mmebe Nwoke na Nwanyị na Mmekọahụ n'Ọnọdụ nke Oge a
Ịghọta otú e si ewulite okike na mmekọahụ site n'echiche mmadụ dị oke mkpa n'ụwa taa, karịsịa n'ọrụ ndị a na-eme iji hụ na e nwere ikpe ziri ezi na nha anya nwoke na nwanyị. N'ihe gbasara ijikọ ụwa ọnụ, ọtụtụ obodo na-eche ihe ịma aka ihu n'ịnọgide na-enwe njirimara omenala ha n'etiti usoro na ụkpụrụ ụwa.
Amụma na Ike Okike
Ịghọta usoro dị iche iche nke okike nwere ike inyere aka chepụta amụma ndị ga-agụnye mmadụ niile ma kwekọọ n'ihe ha chọrọ. Dịka ọmụmaatụ, ịmata ụdị njirimara nwoke na nwanyị dị iche iche na mmekọahụ nwere ike ibute mgbanwe amụma ndị na-anabata ndị LGBT+, dịka alụmdi na nwunye nwoke na nwoke na nwanyị na ikike ịmụ nwa.
Mmụta gbasara mmekọahụ
N'agụmakwụkwọ, iwebata echiche omenala dị iche iche gbasara okike na mmekọahụ nwere ike ịkwalite echiche dị mgbagwoju anya na nke ka njọ gbasara njirimara na mmekọrịta mmadụ na ibe ya. Nke a dị oke mkpa n'ịlụso ajọ mbunobi na echiche ndị na-eme ka ụfọdụ ndị kewapụ onwe ha.
Nkwalite Ahụike Ọmụmụ
Ọzọkwa, nghọta nke ọdịiche dị n'ihe gbasara mmekọahụ dịkwa mkpa n'ihe gbasara ahụike ọmụmụ nwa. Amụma ahụike na mmemme ndị na-emetụta omume mmekọahụ dị iche iche na atụmanya na-enye ohere maka itinye aka dị irè na nke kwesịrị ekwesị na omenala.
Penutup
Ọmụmụ ihe gbasara iwulite okike na mmekọahụ na nkà mmụta mmadụ na-egosi na njirimara nwoke na nwanyị na omume mmekọahụ dị oke iche iche ma na-agbanwe agbanwe. Ọnọdụ omenala, mmekọrịta mmadụ na ibe ya, akụ na ụba, na ndọrọ ndọrọ ọchịchị na-emetụta nke ukwuu otu ndị mmadụ si aghọta ma gosipụta okike na mmekọahụ ha. Site na ụzọ itinye aka na nkatọ, anyị nwere ike iwulite ọha mmadụ nke nwere nghọta, ịnakwere, na nha anya karịa maka njirimara niile.
