Tit: Konprann Teyori Evolisyon Lamarck la: Yon Revizyon Apwofondi
Pendahuluan
Teyori evolisyon an se youn nan konsèp ki pi fondamantal nan byoloji, ki dekri chanjman ki fèt nan òganis vivan yo sou tan. Malgre ke yo souvan konsidere Charles Darwin kòm "papa evolisyon an," plis pase mwatye yon syèk anvan Darwin te pibliye travay li a, yon syantis franse ki rele Jean-Baptiste Lamarck te pwopoze pwòp teyori evolisyon li. Nan atik sa a, nou pral pran yon gade pwofon sou teyori evolisyon Lamarck la, kontribisyon li yo nan syans, ak poukisa, malgre teyori evolisyon Darwin nan te ranplase li evantyèlman, ide li yo toujou merite etid.
Yon ti biyografi sou Jean-Baptiste Lamarck
Jean-Baptiste Pierre Antoine de Monet, Chevalier de Lamarck, te fèt 1ye out 1744, nan Bazentin, an Frans. Li te kòmanse karyè li nan lame a jiskaske sante li te fòse l abandone li. Apre sa, Lamarck te vire atansyon l sou syans natirèl epi li te vin yon figi kle nan Mize Istwa Natirèl Fransè a. Pandan lavi li, Lamarck te ekri plizyè travay enpòtan epi li te fè kontribisyon valab nan divès domèn, tankou botanik, taksonomi ak paleontoloji.
Baz Teyori Evolisyon Lamarck la
Teyori evolisyon Lamarck la, souvan refere li kòm "transformism" oswa "Lamarckism", te pwopoze pou premye fwa nan liv li a "Philosophie Zoologique" an 1809. Lamarck te prezante de prensip prensipal nan teyori li a:
1. Lwa Itilizasyon ak Dez itilizasyon: Lamarck te kwè ke ògàn oswa karakteristik yon moun itilize souvan ap devlope epi ranfòse, alòske ògàn oswa karakteristik ki raman itilize ap febli epi yo ka disparèt.
2. Eritaj Karakteristik Akirite: Lamarck te diskite ke karakteristik yon moun akeri pandan lavi li ta pase bay pitit li yo. Pa egzanp, li te diskite ke jiraf yo gen kou long paske zansèt yo te toujou ap lonje kou yo pou yo rive nan fèy ki sou gwo pyebwa yo.
Yon egzanp komen yo itilize pou eksplike Lamarckism se devlopman kou long nan jiraf yo. Dapre Lamarck, pandan jiraf yo t ap eseye kontinye rive nan fèy ki wo, kou yo te vin pi long piti piti pandan plizyè jenerasyon.
Kritik ak Deba
Malgre Lamarck te yon pyonye nan popilarize lide ke espès yo ka chanje sou tan, teyori li a te fè fas ak kritik enpòtan, patikilyèman konsènan eritaj karakteristik akeri yo. Avèk avenman jenetik modèn nan, lide ke karakteristik akeri yo eritye te demanti. Mekanis eritaj Lamarck la pa t baze sou prèv jenetik ke nou konnen kounye a kòm faktè determinan dèyè evolisyon an.
Anplis, teyori itilizasyon ak dez itilizasyon an te kritike paske li pa rive eksplike fenomèn evolisyonè ki pi konplèks. Pa egzanp, se pa tout ògàn ki pa itilize ki disparèt sou jenerasyon, epi se pa tout ògàn ki itilize ki vin pi fò oswa pi dominan.
Wòl Teyori Lamarck la nan Istwa Byoloji
Malgre ke anpil nan teyori li yo te demanti pita, Lamarck toujou konsidere kòm yon pyonye enpòtan nan domèn byoloji evolisyonè a. Odas li nan sijere ke espès yo te kapab chanje te revolisyonè pou epòk li a. Anvan Lamarck, opinyon ki te dominan an sete ke espès yo te fiks e yo pa t chanje depi kreyasyon yo.
Teyori Lamarck la te pouse lòt syantis yo reflechi sou mekanis evolisyon yo, sa ki te finalman bay nesans teyori seleksyon natirèl Charles Darwin nan. Darwin, byenke li pa t dakò ak mekanis eritaj Lamarck la, te rekonèt enpòtans Lamarck nan kòmanse deba sou evolisyon an.
Enfliyans Rezidyèl Lamarckism nan
Sa ki enteresan, konsèp "enfliyans anviwònman" Lamarck la sou karakteristik yo pataje resanblans ak kèk etid modèn nan byoloji, patikilyèman epigenetik. Malgre ke li diferan de pa Lamarck la, epigenetik sijere ke anviwònman an ka enfliyanse ekspresyon jèn san li pa chanje sekans ADN nan, epi kèk nan chanjman sa yo ka eritye. Sepandan, mekanis sa a pi konplèks pase teyori Lamarck la sou eritaj dirèk.
Konklizyon
Teyori evolisyon Lamarck la, malgre defo li yo, te fè yon kontribisyon enpòtan nan listwa syans. Lamarck te yon pansè fonse ki te pouse limit konesans nan epòk li a. Malgre li pa t rive eksplike mekanis evolisyon yo avèk presizyon, li te louvri chemen pou lòt moun eksplore kesyon sou orijin ak devlopman lavi sou Latè.
Aprann nan listwa syans lan, tankou teyori evolisyon Lamarck la, ban nou yon pi bon konpreyansyon sou kijan konesans devlope e kijan menm erè syantifik yo ka louvri chemen pou nouvo dekouvèt ki pi egzak. Lamarckism anseye nou ke lè nou ouvè a nouvo lide, menm si se pa tout ki kòrèk, se yon etap enpòtan nan rechèch verite syantifik la.
