Revolisyon Fransèz la ak Senbolism Guillotine nan
Revolisyon Fransèz la (1789–1799) souvan sonje kòm youn nan pwen tournan ki pi desizif nan listwa modèn. Se pa t sèlman yon chanjman rejim soti nan yon monachi absoli pou ale nan yon fòm gouvènman ki te pretann repoze sou souverènte popilè, men tou yon tranblemanntè sosyal, ekonomik ak kiltirèl ki te souke Ewòp. Depi slogan "Libète, Egalite, Fraternite" rive nan ranvèsman Wa Louis XVI, revolisyon an te reprezante tou de espwa ak laperèz, ideyalis ak vyolans. Nan mitan boulvèsman sa a, guillotine a—enstriman ikonik pou koupe tèt nan epòk Laterè a—pa t sèlman parèt kòm yon zouti ekzekisyon men kòm yon senbòl chaje ak siyifikasyon. Li te reflete anbisyon pou yon "jistis" rasyonèl ak egal, men li te senbolize tou dezimanizasyon politik ak pouvwa leta a sou sitwayen li yo.
Kontèks: Kriz ki te deklanche revolisyon an
Revolisyon Fransèz la te soti nan yon kriz ki te ap depafini depi lontan. Ekonomikman, peyi a te gen gwo dèt akòz lagè—tankou sipò Lafrans te bay Revolisyon Ameriken an—alòske sistèm taks la te enjis. Noblès la ak klèje a (Premye ak Dezyèm Eta yo) te jwi anpil privilèj, alòske chay taksasyon an te tonbe pi lou sou pèp la (Twazyèm Eta a), soti nan boujwazi iben rive nan peyizan yo.
Sosyalman, inegalite nan nivo estati sosyal te alimenté fristrasyon k ap grandi. Boujwazi a—moun ki te edike e ki te relativman rich—te jwenn pòt pouvwa yo fèmen akòz privilèj nesans, pa akòz konpetans. Nan zòn riral yo, peyizan yo te fè fas ak pri pen ki t ap monte anpil, move rekòt, ak obligasyon feyodal yo te wè kòm opresif. Entelektyèlman, ide Syèk Limyè yo te gaye: Rousseau, Voltaire, ak Montesquieu te enspire kritik absolitism epi yo te pwomouvwa ide kontra sosyal la, libète sivil yo, ak separasyon pouvwa yo.
Tansyon yo te ogmante lè Louis XVI te konvoke Asanble Jeneral la an 1789 pou adrese kriz finansye a. Sepandan, asanble sa a te louvri yon nouvo espas politik: Twazyèm Eta a te deklare tèt li Asanble Nasyonal la. Tonbe Bastiy la nan dat 14 Jiyè 1789 te senbolize eklatman laperèz popilè a ak efondreman ansyen otorite a. Depi lè sa a, revolisyon an te antre nan faz ki pi radikal, sitou lè Lafrans te fè fas ak menas lagè ki soti deyò ak kontrevolisyon ki soti anndan.
Soti nan ideyalis rive nan vyolans politik
Okòmansman, revolisyon an te pote yon pwogram refòm: Deklarasyon Dwa Moun ak Sitwayen an (Déclaration des Droits de l'Homme et du Citoyen) te afime libète, egalite devan lalwa, ak souverènte popilè. Yo te demonte estrikti feyodal yo, yo te konteste privilèj aristokratik yo, epi yo te kòmanse refòme administrasyon leta a.
Men sitiyasyon an te deteryore byen vit. Lafrans te plonje nan lagè kont yon kowalisyon monachi Ewopeyen, paske yo te pè pou revolisyon an pa gaye. Nan peyi a, konfli te leve ant faksyon politik yo: Girondin ki pi modere yo ak Jakoben ki pi radikal yo. Laperèz pou trayizon, akimilasyon, sabotaj ak rebelyon te ranfòse lojik "ijans revolisyonè" a—lide ke mezi ekstrèm yo te jistifye pou sove revolisyon an.
Faz ki pi notwa a se te Rèy Laterè a (1793–1794), lè Komite Sekirite Piblik la (sitou anba enfliyans Robespierre) te santralize pouvwa a epi li te enpoze mezi sevè kont "lènmi revolisyon an". Pandan peryòd sa a, gilotin nan te vin tounen prensipal mwayen ekzekisyon piblik. Plizyè milye moun—nòb, klèje, politisyen, e menm sitwayen òdinè—te egzekite, souvan anba pwosè rapid ak akizasyon ki pa twò grav.
Guillotine nan: Orijin ak Reklamasyon "Limanite"
Sa ki enteresan, okòmansman yo te fè pwomosyon pou gilotin nan kòm yon inovasyon ki pi "imen". Anvan revolisyon an, fòm ekzekisyon yo te varye epi yo te souvan douloure: pann, boule, dekapitasyon ak yon nepe oswa yon rach (ki te ka echwe si bouwo a pa t kalifye). Diferans klas yo te enfliyanse tou fason yo te touye moun: nòb yo te gen plis chans pou yo dekapitasyon yo, alòske moun òdinè yo souvan te resevwa pinisyon yo te konsidere kòm pi brital.
Gilotin nan—ki asosye avèk doktè Joseph-Ignace Guillotin, byenke lòt moun te devlope konsepsyon li—te fèt pou l te yon aparèy rapid e “egalitè”. Lide fondamantal li: lanmò pa ta dwe yon espektak tòti, epi lalwa ta dwe trete tout moun egalman. Nan kad yon revolisyon ki te defann egalite, yon sèl machin pou tout moun te wè kòm enkarnasyon prensip egalite devan lalwa.
Kidonk, depi okòmansman, gilotin nan te gen yon paradoks: li te alafwa yon senbòl pwogrè "rasyonèl" nan sistèm penal la ak yon zouti ki ta vin tounen yon ikon vyolans leta pita.
Senbolism Guillotine nan: Egalite, Rasyonalite, ak Eta Modèn nan
Gilotin nan se plis pase yon senp machin; li se langaj vizyèl revolisyon an. Li pote omwen plizyè kouch senbolis.
1) Egalite frèt ak mekanik
Yo te konsidere gilotin nan kòm yon "bouwo jis" paske li te fè diskriminasyon kont estati sosyal. Menm wa yo—Louis XVI an janvye 1793 ak Marie Antoinette an oktòb 1793—te tonbe anba kouto li. Sa te souliye mesaj revolisyon an: ansyen souverènte a t ap kraze, aristokrasi a pa t envulnerab ankò.
Men, "egalite" sa a se mekanik e frèt. Lè prensip politik yo aplike atravè machin, moun yo vin senp objè pwosedi. Sa soulve yon kritik moral: èske egalite devan lalwa sifi lè lalwa a li menm kontwole pa laterè?
2) Rasyonèlizasyon vyolans
Revolisyon an te pote avèk li lide ke sosyete a te kapab reamenaje yon fason rasyonèl. Gilotin nan te yon ekstansyon lojik sa a: lanmò te reglemante, estandarize, epi akselere. Vyolans te vin tounen yon pati nan administrasyon, pa sèlman yon eksplozyon emosyonèl. Nan kontèks sa a, gilotin nan te senbolize yon modènite fènwa: kapasite leta a pou jere lavi ak lanmò sitwayen li yo avèk efikasite.
3) Teyat politik ak entimidasyon piblik
Yo te konn fè ekzekisyon nan espas piblik, devan foul moun. Gilotin nan te sèvi kòm yon teren prèv: moun ki te gen pouvwa a te detèmine kiyès ki te yon "sitwayen" ak kiyès ki te yon "lènmi". Li te simen laperèz epi li te kreye yon sans "lòd revolisyonè". Pou kèk moun, temwen yon ekzekisyon te yon fòm patisipasyon politik; pou lòt moun, se te yon rapèl ke dezakò te ka mennen nan lanmò.
4) Yon senbòl pite revolisyon an—epi yon moun ki manje pwòp pitit li yo
Nan retorik Jakoben an, yo te konsidere laterè kòm "jistis rapid e san pitye" pou defann vèti repiblik la. Gilotin nan te vin tounen yon senbòl efò pou pirifye kò politik la anba eleman yo te konsidere kòm kòwonpi. Men, revolisyon an te gen move repitasyon pou "manje pwòp pitit li yo": yo te finalman koupe tèt anpil figi revolisyonè, tankou Robespierre an Jiyè 1794. Nan pwen sa a, gilotin nan te vin tounen yon senbòl sik radikalizasyon an: lè pouvwa a fonksyone atravè sispèk, pèsonn pa vrèman an sekirite.
Enpak Kiltirèl ak Memwa Kolektif
Pi lwen pase listwa politik, gilotin nan toujou vivan nan imajinasyon kiltirèl la. Li parèt nan ti liv, desen anime, literati, e pita, nan fim. Li make kijan yo te konprann revolisyon an: kòm yon viktwa pou pèp la, men tou kòm yon avètisman sou danje fanatism ak pouvwa lejitimize pa "volonte jeneral" la.
Pou jenerasyon apre revolisyon an, gilotin nan te vin tounen yon kalite abrevyasyon pou Laterè a. Li te soulve kesyon sou limit revolisyon an: kilè lit pou libète a tounen yon nouvo kalite opresyon? Èske vyolans ka jistifye nan non yon ideyal? Epi kiyès ki kontwole definisyon yon "lènmi pèp la"?
An Frans menm, gilotin nan gen yon istwa ki byen long ki depase Revolisyon Fransèz la. Li te rete an vigè nan sistèm legal la byen ta nan 20yèm syèk la, dènye ekzekisyon an te fèt an 1977 epi pèn lanmò a te aboli an 1981. Reyalite sa a ranfòse senbolis li: gilotin nan pa sèlman yon atifak revolisyon an, men li fè pati evolisyon leta modèn nan ak pratik legal li yo.
Konklizyon: Guillotine nan kòm yon glas paradoks revolisyon an
Revolisyon Fransèz la te kite yon eritaj pwofon pou lemonn: lide dwa sivil yo, nasyonalis modèn, ak yon mouvman pou yon politik ki pi reprezantatif. Men, li te demontre tou frajilite ideyal yo fas a lagè, kriz ekonomik, ak konfli entèn. Gilotin nan rezime paradoks sa a yon fason tris. Yon bò, li soti nan aspirasyon pou limanite ak egalite; yon lòt bò, li te vin tounen yon senbòl vyolans enstitisyonèl, laperèz mas, ak yon pouvwa ki elimine opozan sou pretèks byenveyans.
Pou konprann senbolism gilotin nan se konprann tansyon etènèl ki genyen ant ideyal yo ak mwayen pou reyalize yo. Li raple nou ke revolisyon pa sèlman vle di ranvèse ansyen tirani, men tou anpeche nesans nouvo—menm lè tiran sa yo pale nan non pèp la ak libète a.
