Enpòtans Kongrè Vyèn nan Istwa Ewopeyen an
Kongrè Vyèn nan, ki te fèt soti septanm 1814 rive jen 1815, sete youn nan reyinyon ki pi enpòtan nan listwa Ewòp la. Enpire pa defèt Napoleon Bonaparte, kongrè a te gen pou objektif pou l te redesine kat politik Ewòp la epi etabli yon nouvo lòd ki t ap anpeche kontinan an gen konfli nan lavni. Nan atik sa a, nou pral eksplore enpòtans Kongrè Vyèn nan ak enpak dirab li te genyen sou listwa Ewòp la.
Kontèks Kongrè Vyèn nan
Anvan nou fouye pi fon nan rezilta ak enpak Kongrè Vyèn nan, li enpòtan pou nou konprann kontèks istorik ki dèyè li. Nan fen 18yèm syèk la ak nan kòmansman 19yèm syèk la, Ewòp te nan gwo boulvès akòz Revolisyon Fransèz la ak lagè Napoleon Bonaparte te dirije yo. Apre yon seri viktwa militè, Napoleon te domine yon gwo pati nan kontinan Ewopeyen an. Sepandan, pèsistans lòt pisans Ewopeyen yo te finalman mennen nan kontwòl li epi finalman defèt li. Lagè Sizyèm Kowalisyon an te mete fen nan rèy Napoleon an Ewòp an 1814, epi lidè Ewopeyen yo te byen vit rekonèt nesesite pou yon fowòm pou diskite sou fason pou rebati epi kreye yon estabilite dirab.
Objektif prensipal Kongrè Vyèn nan
Lidè Ewopeyen yo ki te reyini nan Vyèn pa sèlman te gen pou objektif retabli fwontyè nasyonal yo nan kondisyon yo te ye anvan revolisyon an ak Lagè Napoleon yo. Yo te chèche tou kreye yon lòd ki t ap anpeche Ewòp fè fas ak gwo konfli nan lavni. Kèk nan objektif prensipal Kongrè Vyèn nan te gen ladan yo:
1. Restorasyon Monachi a: Restorasyon dinasti wayal yo ki te ranvèse pandan Revolisyon Fransèz la ak epòk Napoleon an.
2. Etabli yon balans pouvwa: Etabli fwontyè nasyonal yo yon fason pou okenn peyi pa gen ase dominasyon pou menase estabilite Ewòp la.
3. Lejitimite: Konfime dwa monachi a kòm yon gouvènman lejitim lè yo ranfòse konsèp lejitimis la.
4. Konsèvatis: Rejè revolisyon ak ide ke aristokrasi dominan Ewopeyen an konsidere kòm radikal.
Patisipan ak Lidè Kongrè a
Kongrè Vyèn nan te gen reprezantan ki soti nan prèske tout gwo pisans Ewopeyen yo ki te patisipe, kèk ladan yo te jwe wòl kle nan negosyasyon yo. Pami pèsonaj kle yo te gen:
– Klemens von Metternich nan Otrich, ke yo rekonèt kòm prensipal achitèk nouvo lòd konsèvatif Ewopeyen an.
– Charles Maurice de Talleyrand nan Frans, ki, malgre peyi li te fèk pèdi batay la, te reyisi jwe yon wòl enpòtan nan diplomasi.
– Aleksann I nan Larisi, ki te gen gwo anbisyon nan Ewòp de Lès.
– Robert Stewart, Vikont Castlereagh nan Grann Bretay, ki te konsantre sou balans pouvwa a ak anpeche yon sèl ejemoni an Ewòp.
– Karl August von Hardenberg nan Prus, ki te itilize kongrè a pou elaji enfliyans Prus la.
Rezilta Kongrè a
Kongrè Vyèn nan te pwodui plizyè desizyon enpòtan ki te chanje kat politik Ewòp la. Men kèk nan gwo chanjman ak akò ki te sòti nan kongrè sa a:
Divizyon Rejyon yo
– Peyi Ba: Mete ansanm ak Bèljik pou fòme Wayòm Ini Peyi Ba yo, avèk objektif pou kreye yon eta tanpon solid nan nò Lafrans.
– Almay: Yo te fòme Konfederasyon Alman an, ki te gen 39 eta endepandan sou lidèchip Otrich, pou ranplase Sen Anpi Women an ke Napoleon te fonn an 1806.
– Itali: Itali te rete divize an plizyè ti wayòm, men kèk teritwa enpòtan tankou Venezi ak Lonbadi te remèt bay Otrich.
– Nòvèj ak Syèd: De peyi sa yo ini anba yon sèl monachi komen.
– Polòy: Wayòm Polòy la (Kongrè Polòy) te fòme, ki te nan yon inyon pèsonèl ak Larisi.
Balans Pouvwa
Kongrè Vyèn nan te fè efò pou kreye yon balans pouvwa ki ta pèmèt li kenbe lapè an Ewòp. Pou reyalize sa, yo te ranfòse plizyè eta epi yo te redesine fwontyè nasyonal yo pou anpeche okenn nasyon vin twò dominan. Pa egzanp:
– Grann Bretay te akeri plizyè koloni enpòtan andeyò Ewòp, sa ki te ranfòse pozisyon li kòm yon gwo pisans maritim.
– Otrich pa sèlman te genyen teritwa nan peyi Itali, men li te ranfòse pozisyon dominan li tou nan Ewòp Santral.
– Laprus te genyen kèk teritwa nan lwès la toupre Lafrans, nan yon efò pou anpeche ekspansyon franse a nan lavni.
Alyans ak Konferans
Kongrè Vyèn nan te siyen plizyè trete alyans tou pou sipòte nouvo lòd sa a, youn ladan yo se te Sent Alyans ant Otrich, Larisi ak Prus, ki te gen entansyon konbat ide revolisyonè yo epi sipòte monachi a.
Enpak alontèm
Kongrè Vyèn nan te kite yon eritaj pwofon ak dirab nan listwa Ewòp la. Malgre ke anpil nan desizyon li yo te baze sou prensip konsèvatif ak restorasyon monachi a, gen kèk aspè nan kongrè a ki rete enpòtan e ki te fòme kou devlopman pita nan Ewòp.
Estabilite ak Lapè
Youn nan pi gwo enpak Kongrè Vyèn nan se te kreyasyon yon peryòd lapè relatif an Ewòp ke yo rekonèt kòm "Laj Metternich" oswa "Pax Britannica," ki te dire jiska eklate Lagè Krim nan an 1853. Malgre ke te gen ti konfli, pa gen okenn gwo lagè ki te enplike plizyè gwo pisans ewopeyen ki te fèt pandan peryòd sa a.
Nasyonalis ak Revolisyon
Sepandan, apwòch konsèvatif ak restoratif Kongrè Vyèn nan te simen grenn mekontantman ki finalman te deklanche yon vag revolisyon. Aspirasyon nasyonalis ak liberal ke kongrè a te inyore yo te repouse nan Revolisyon 1830 ak 1848 yo atravè Ewòp.
Konsèp Balans Pouvwa a
Konsèp balans pouvwa ke Kongrè Vyèn nan te pwomouvwa a te vin tounen fondasyon politik etranjè Ewopeyen an pandan tout 19yèm syèk la. Li te ede anpeche aparisyon yon sèl eta dominan ki te ka deklanche gwo konfli.
Fòmasyon Nouvo Eta yo
Mekontantman ak lòd Vyèn nan te kontribye tou nan inifikasyon Itali ak Almay nan dezyèm mwatye 19yèm syèk la. Malgre kongrè a te eseye kenbe fragmentasyon an, fèvè nasyonalis la te finalman alimenté mouvman inifikasyon an ki te reyisi fòme Anpi Italyen ak Alman yo.
Konklizyon
Kongrè Vyèn nan te youn nan evènman ki pi enpòtan nan listwa Ewòp la. Malgre ke anpil nan desizyon li yo te baze sou prensip konsèvatif ak yon dezi pou retabli ansyen lòd la, kongrè a te reyisi etabli yon peryòd estabilite relatif ki te dire prèske 40 ane. Sepandan, mekontantman ak trete ki te soti nan kongrè a te deklanche tou yon vag revolisyon ak chanjman politik nan dezyèm mwatye 19yèm syèk la. Eritaj Kongrè Vyèn nan rete enpòtan e li te fòme anpil aspè nan listwa modèn Ewòp la.
