Sa ki anba la a se yon atik ki gen tit "Egzanp Kesyon sou Diskisyon Teyori Evolisyon Pre-Darwinyen an":
-
Egzanp Kesyon ki Diskite sou Teyori Evolisyon Pre-Darwinyen an
Anvan Charles Darwin te pibliye teyori revolisyonè li sou evolisyon nan liv li a, "Ou sou orijin espès yo" an 1859, te gen plizyè lide sou chanjman ak orijin lavi ki te egziste. Teyori evolisyonè pre-Darwinyen an eksplike pwen de vi ak konsèp sou evolisyon anvan panse Darwin nan te vin dominan. Nan atik sa a, nou pral eksplore kèk lide enpòtan pre-Darwinyen epi diskite sou kèk egzanp pwoblèm komen ki asosye avèk teyori sa yo.
1. Teyori Lamarck la (Lamarckism)
Jean-Baptiste Lamarck te yon byolojis franse ki te pwopoze teyori evolisyon an nan kòmansman 19yèm syèk la. Youn nan konsèp Lamarck ki pi popilè yo se "Teyori Eritaj Karakteristik Akirite yo." Lamarck te diskite ke òganis yo te kapab chanje tèt yo pandan lavi yo baze sou itilizasyon ak dez itilizasyon pati nan kò yo, epi chanjman sa yo te kapab pase bay pitit yo.
Egzanp Kesyon 1:
Eksplike prensipal diferans ki genyen ant teyori Lamarck la ak teyori Darwin nan.
Diskisyon:
Lamarck te kwè ke chanjman ki fèt pandan lavi yon òganis akòz itilizasyon oswa dezenstriksyon sèten pati nan kò a te kapab pase bay pitit li yo. Pa egzanp, Lamarck ta di ke jiraf yo gen kou long paske zansèt yo te lonje kou yo pou yo te ka rive nan fèy sou gwo pyebwa yo. Okontrè, Darwin te pwopoze ke varyasyon natirèl rive nan popilasyon yo, epi seleksyon natirèl favorize moun ki gen karakteristik ki pi byen adapte ak anviwònman yo pou siviv ak repwodiksyon.
2. Teyori Katastwofism (Katastrofism)
Katastwofism se yon lide ki di Latè ak lavi sou li te fòme pa yon seri dezas natirèl kout ak entans, tankou yon gwo inondasyon oswa yon eripsyon vòlkanik, ki te lakòz disparisyon masiv. Georges Cuvier, yon paleontològ franse, te youn nan prensipal defansè lide sa a.
Egzanp Kesyon 2:
Ki diferans ki genyen ant teyori katastwofis la ak teyori inifòmitaris la?
Diskisyon:
Katastwofis, dirije pa Georges Cuvier, te diskite ke lavi sou Latè te fòme pa evènman katastwofik ki te frape sou kout peryòd tan, sa ki te lakòz destriksyon toupatou ak rekiperasyon ki te fèt apre ak nouvo fòm lavi. Teyori sa a te kontraste ak inifòmitarism, pwopoze pa James Hutton epi sipòte pa Charles Lyell, ki te soutni ke pwosesis jeolojik k ap opere jodi a, tankou ewozyon ak depo, te fèt nan menm fason an pandan tout tan, piti piti fòme sifas Latè.
3. Teyori Divizyon (Teyori Linnaeus)
Carl Linnaeus, yon botanis ak doktè syèd, se yon moun ki konnen pou sistèm klasifikasyon binomyal li a, ki toujou itilize jodi a. Malgre ke anpil nan travay li te pale de taksonomi, oswa klasifikasyon òganis yo, Linnaeus te gen opinyon ke espès yo te fiks epi yo te kreye jan yo te egziste. Sepandan, nan fen lavi li, li te dakò ke espès yo te ka chanje yon ti kras.
Egzanp Kesyon 3:
Poukisa Linnaeus te evantyèlman kòmanse aksepte ti chanjman nan espès yo?
Diskisyon:
Okòmansman, Linnaeus te kwè nan enchanjabilite espès yo, men li te kòmanse remake varyasyon nan espès yo pandan rechèch botanik li a. Li te wè ke espès yo te kapab chanje epi varye, sitou akòz adaptasyon ak diferan anviwònman. Sa te fè l aksepte posiblite pou ti chanjman nan limit espès yo li te dekri nan sistèm klasifikasyon li a, byenke li pa t adopte yon pwendvi evolisyonè konplè.
4. Teyori Transmitasyon (Pre-transmitasyon Lamarck)
Plizyè filozòf ak syantis natirèl nan fen 18yèm ak kòmansman 19yèm syèk yo te kòmanse fòmile lide ke espès yo pa estatik men yo te kapab chanje sou tan—yon konsèp ke yo rele transmitasyon. Sa te gen ladan Erasmus Darwin, granpapa Charles Darwin, ki, nan powèm li a "Zoonomia," te pwopoze lide ke lavi ap sibi chanjman.
Egzanp Kesyon 4:
Ki kontribisyon Erasmus Darwin te fè nan lide transmitasyon espès yo?
Diskisyon:
Erasmus Darwin te sigjere ke espès yo te kapab chanje epi evolye atravè mekanis menm jan ak sa ki te vin konnen pita kòm seleksyon natirèl, men san yon mekanis byen defini. Li te ekri sou adaptasyon, ko-fòmasyon, e menm lit pou siviv, ki te fòme baz teyori evolisyonè a. Travay li te bay kèk nan ide ki te enspire pitit pitit gason l lan, Charles Darwin, pou devlope pwòp teyori evolisyon pa l.
Konklizyon
Etid teyori evolisyonè pre-Darwinyen yo bay enfòmasyon enpòtan sou kijan konpreyansyon nou sou evolisyon an te evolye pandan syèk yo. Malgre ke teyori sa yo pa totalman aksepte nan fòm orijinal yo ankò, yo te jwe yon wòl enpòtan nan mete chemen ki mennen nan dekouvèt Darwin yo ak konpreyansyon modèn nou sou evolisyon an. Diskisyon sou Lamarckism, katastwofism, opinyon Linnaeus yo, ak premye lide transmitasyon yo bay yon imaj pi konplè sou istwa syans lan ak kijan nouvo lide yo te fòme epi teste sou tan.
Avèk yon konpreyansyon sou fondasyon istorik sa yo, nou ka pi byen apresye konpleksite ak dinamik syans lan, ki kontinye evolye pandan n ap jwenn nouvo konpreyansyon sou mond ki antoure nou an.
