Cov ntaub ntawv txheeb cais hauv kev tsim qauv sim

Cov Txheeb Cais Hauv Kev Tsim Qauv Sim

Kev tsim qauv sim yog lub hauv paus tseem ceeb hauv kev tshawb fawb, tshwj xeeb tshaj yog thaum lub hom phiaj tseem ceeb yog los sim qhov cuam tshuam ntawm kev kho mob rau qhov hloov pauv teb. Txawm li cas los xij, kev sim "zoo nkauj" tej zaum yuav tsis tas yuav muab cov lus xaus zoo. Qhov no yog qhov uas cov ntaub ntawv suav los hauv: pab cov kws tshawb fawb npaj cov kev sim kom zoo, tswj kev hloov pauv tsis xav tau, tshuaj xyuas cov ntaub ntawv kom raug, thiab kos cov lus xaus zoo. Tsab xov xwm no tham txog yuav ua li cas cov ntaub ntawv suav yog qhov tseem ceeb rau kev tsim qauv sim, los ntawm kev npaj mus rau kev txhais cov txiaj ntsig.

1. Vim li cas cov ntaub ntawv suav txheeb tseem ceeb hauv kev sim?

Hauv kev xyaum ua, cov ntaub ntawv sim feem ntau muaj qhov sib txawv: qhov sib txawv ntawm cov neeg koom nrog, kev hloov pauv ntawm cov xwm txheej ib puag ncig, qhov tsis zoo ntawm cov cuab yeej ntsuas, thiab txawm tias cov yam ntxwv ntawm tib neeg. Yog tsis muaj txoj hauv kev suav lej, cov kws tshawb fawb yuav xaus lus yuam kev tias qhov kev hloov pauv yog vim kev kho mob thaum nws raug cuam tshuam los ntawm lwm yam (kev tsis meej pem) lossis tsuas yog los ntawm txoj hmoo (kev hloov pauv random).

Cov ntaub ntawv suav txheeb pab teb ib lo lus nug tseem ceeb: qhov sib txawv uas pom puas loj txaus thiab sib xws txaus kom tsis txhob tshwm sim los ntawm txoj hmoo xwb? Hauv lwm lo lus, cov ntaub ntawv suav txheeb tso cai rau cov kws tshawb fawb kom paub qhov txawv ntawm "lub teeb liab" (qhov cuam tshuam ntawm kev kho mob) los ntawm "suab nrov" (kev hloov pauv random).

2. Cov Ntsiab Lus Tseem Ceeb ntawm Kev Tsim Qauv Sim

Feem ntau, kev tsim qauv sim zoo muaj peb lub hauv paus ntsiab lus tseem ceeb:

1. Kev xaiv ua ntej
Kev xaiv txoj kev kho mob yog txheej txheem ntawm kev xaiv kev kho mob rau cov chav sim (piv txwv li, cov nroj tsuag, tsiaj txhu, chav kawm, cov neeg mob, cov tshuab). Lub hom phiaj yog kom txo qhov kev ntxub ntxaug thiab faib cov yam tsis meej pem kom lawv tsis nyiam ib qho kev kho mob dua lwm qhov.

2. Kev luam tawm
Kev rov ua dua txhais tau tias rov ua ib qho kev kho mob ntawm ntau chav. Nrog kev rov ua dua, cov kws tshawb fawb tuaj yeem kwv yees qhov sib txawv ntawm ntuj thiab ua kom qhov tseeb ntawm kev sib piv cov kev kho mob. Qhov ntau qhov kev rov ua dua (thiab qhov tsim nyog dua), qhov ruaj khov ntawm qhov kwv yees ntawm kev kho mob.

3. Kev thaiv (Kev tswj kev hloov pauv)
Kev thaiv yog siv thaum cov chav sim muaj qhov sib txawv uas kwv yees tau, xws li qhov sib txawv ntawm qhov chaw ua teb, pawg tsim khoom, lossis pawg hnub nyoog. Cov chav zoo sib xws raug muab faib ua pawg, thiab kev kho mob tom qab ntawd raug xaiv ua pawg hauv cov pawg. Qhov no txo ​​qhov yuam kev thiab ua rau lub zog ntawm qhov kev xeem nce ntxiv.

NYEEM  Kev suav lej hauv kev npaj nroog

Peb lub hauv paus ntsiab lus no sib pab ua ke thiab txhua yam muaj feem cuam tshuam nrog kev tshuaj xyuas lej, tshwj xeeb tshaj yog thaum cov kws tshawb fawb siv cov qauv xws li ANOVA lossis regression.

3. Kev Txheeb Xyuas Cov Hloov Pauv, Cov Kev Xav, thiab Qhov Loj ntawm Cov Nyhuv

Ua ntej yuav ua ib qho kev sim, tus kws tshawb fawb yuav tsum txiav txim siab seb:

– Cov lus teb hloov pauv (Y): dab tsi raug ntsuas? Piv txwv li: cov qoob loo sau qoob loo, lub sijhawm ua tiav, cov suab thaj, qhov ntsuas kev txaus siab.
– Cov yam ntxwv kho thiab qib: piv txwv li, hom chiv (A, B, C) lossis qhov kub (20°C, 30°C, 40°C).
- Kev xav:
- H0: tsis muaj qhov sib txawv ntawm qhov nruab nrab ntawm cov kev kho mob
– H1: muaj qhov sib txawv hauv tsawg kawg ib qho kev kho mob
– Qhov loj ntawm cov txiaj ntsig: Qhov kev hloov pauv loj npaum li cas thiaj suav tias muaj txiaj ntsig zoo? Qhov no tseem ceeb vim tias qhov sib txawv "muaj txiaj ntsig zoo" tsis tas yuav cuam tshuam rau kev ua haujlwm.

Cov ntaub ntawv suav txog qhov loj ntawm cov nyhuv thiab qhov nruab nrab ntawm kev ntseeg siab, yog li cov kws tshawb fawb tsis yog tsuas yog tsom mus rau qhov p-value xwb, tab sis kuj tseem tsom mus rau qhov loj ntawm qhov cuam tshuam thiab nws qhov tsis paub meej.

4. Kev Ua Yuam Kev thiab Kev Hloov Pauv ntawm Kev Sim

Hauv ib lub moj khaum suav lej, cov txiaj ntsig ntawm kev sim feem ntau yog qauv raws li:

Y = μ + cov nyhuv kho mob + qhov yuam kev

Qhov yuam kev suav nrog txhua qhov kev hloov pauv uas tsis tuaj yeem piav qhia los ntawm kev kho mob: qhov tsis sib xws ntawm chav tsev, kev hloov pauv ntawm ib puag ncig, qhov yuam kev ntsuas, thiab lwm yam. Qhov kev sib tw tsim qauv tseem ceeb yog kom txo qis lossis tswj qhov yuam kev los ntawm kev thaiv, kev tswj hwm cov txheej txheem, thiab kev ntsuas tus qauv.

Lub tswv yim ntawm qhov sib txawv yog qhov tseem ceeb: qhov sib txawv ntawm qhov yuam kev me dua, qhov yooj yim dua los nrhiav qhov sib txawv ntawm kev kho mob. Yog li ntawd, kev ntsuas xws li kev ntsuas cov cuab yeej thiab cov txheej txheem ntsuas tsis tu ncua kuj yog "cov ntsiab lus suav" ntawm qhov zoo ntawm kev sim.

5. Cov Hom Kev Tsim Qauv Sim Uas Feem Ntau Siv

Qee cov qauv tsim classic uas feem ntau siv:

1. Kev Tsim Qauv Random Tag Nrho (CRD)
Txhua chav ntsuas raug xav tias yog homogeneous, thiab kev kho mob raug xaiv los ntawm ntau chav ntsuas. Qhov no haum rau cov xwm txheej hauv chav kuaj mob uas sib xws.

2. Kev Tsim Thaiv Random (RAK)
Cov chav nyob raug muab faib ua cov blocks sib xws, thiab kev kho mob tom qab ntawd raug xaiv los ntawm txhua lub block. Haum rau kev sim ua teb lossis kev tsim khoom uas qhia txog kev sib txawv ntawm cov pab pawg.

NYEEM  Yuav Tsim Ib Daim Ntawv Qhia Bar Li Cas Los Tso Saib Cov Ntaub Ntawv Txheeb Cais

3. Kev Tsim Qauv Factorial
Kuaj ntau tshaj ib yam tib lub sijhawm. Piv txwv li: chiv (A/B) thiab dej ntau (qis/siab). Qhov zoo yog tias nws tuaj yeem kuaj xyuas kev sib cuam tshuam, uas yog, seb qhov cuam tshuam ntawm ib yam dab tsi nyob ntawm qib ntawm lwm yam dab tsi.

4. Tsim Daim Phiaj Sib Cais
Siv thaum muaj tej yam uas nyuaj rau kev xaiv ua random ntawm qhov ntsuas me me, xws li kev kho qhov kub rau tag nrho chav (daim duab tseem ceeb) thiab hom pub rau txhua tus cwj mem (daim duab me). Kev tshuaj xyuas yuav tsum muaj cov qauv yuam kev ntau theem.

5. Tsim Qauv Nrog Kev Ntsuas Rov Ua Dua
Tib lub ntsuas ntsuas ntau zaus dhau sijhawm (piv txwv li, ntshav siab txhua lub lim tiam). Cov qauv suav lej yuav tsum suav nrog kev sib raug zoo ntawm kev ntsuas hauv tib yam kev kawm.

Txhua tus qauv tsim muaj cov qauv tshuaj xyuas sib txawv thiab cov kev xav uas yuav tsum tau kuaj xyuas.

6. Kev Tshawb Fawb Txog Kev Txheeb Xyuas: Los ntawm ANOVA mus rau Regression

Yuav piv cov kev kho mob sib piv, qhov kev tshuaj xyuas feem ntau siv yog ANOVA (Kev Tshuaj Xyuas Qhov Txawv). Txawm hais tias nws lub npe hu ua "kev tshuaj xyuas qhov txawv," nws lub hom phiaj tseem ceeb yog los paub qhov txawv ntawm qhov sib txawv los ntawm kev kho mob piv rau qhov sib txawv los ntawm qhov yuam kev.

Hauv cov qauv tsim factorial, ANOVA tuaj yeem cais:
- qhov cuam tshuam tseem ceeb ntawm yam A,
- qhov cuam tshuam tseem ceeb ntawm yam B,
- Kev cuam tshuam ntawm A × B.

Ntxiv rau ANOVA, kev siv regression feem ntau yog siv, tshwj xeeb tshaj yog thaum cov yam ntxwv yog qhov ntau (piv txwv li, koob tshuaj 0, 5, 10, 15). Kev siv regression tso cai rau kev ua qauv ntawm kev sib raug zoo linear thiab nonlinear, nrog rau kev kwv yees cov ntsiab lus zoo tshaj plaws.

Kev tshuaj xyuas niaj hnub no feem ntau siv cov qauv sib xyaw ua ke los tswj cov qauv tsim nrog cov qauv hierarchical (blocks ua cov teebmeem random) lossis cov ntaub ntawv tsis sib npaug.

7. Kev Ntsuas Cov Kev Xav thiab Kev Tshawb Fawb Qauv

Cov ntaub ntawv suav tsis yog tsuas yog xam cov nqi p xwb. Cov kws tshawb fawb yuav tsum tshuaj xyuas cov qauv xav, xws li:
- Qhov xwm txheej ntawm cov seem (seb qhov yuam kev puas tsuaj mus txog qhov kev faib tawm ib txwm muaj),
- Homoscedasticity (qhov sib txawv ntawm cov khoom seem tas li),
- Kev ywj pheej (cov seem tsis nyob ntawm ib leeg).

NYEEM  Dab tsi yog qhov tsis muaj tseeb thiab lwm txoj kev xav?

Yog tias cov kev xav raug ua txhaum, cov kev daws teeb meem yuav suav nrog kev hloov pauv cov ntaub ntawv (log, square root), siv tus qauv tsim nyog dua (piv txwv li, tus qauv Poisson rau cov ntaub ntawv suav), lossis txoj hauv kev tsis yog parametric.

8. Qhov Loj ntawm Cov Qauv, Lub Hwj Chim, thiab Hom I/II Yuam Kev

Kev txiav txim siab tus naj npawb ntawm cov chav sim muaj feem cuam tshuam nrog lub tswv yim:
– Hom I yuam kev (α): xaus lus tias muaj qhov cuam tshuam thaum tsis muaj.
– Qhov yuam kev hom II (β): ua tsis tau qhov cuam tshuam uas muaj tiag.
- Lub zog (1−β): qhov feem pua ​​ntawm kev kuaj pom qhov cuam tshuam uas twb muaj lawm tiag tiag.

Kev suav lub zog pab sib npaug tus nqi ntawm kev sim nrog qhov tseeb ntawm cov txiaj ntsig. Kev sim nrog cov qauv me dhau yuav ua rau muaj qhov xaus "tsis tseem ceeb" txawm tias qhov cuam tshuam yog qhov tseeb. Ntawm qhov tod tes, qhov loj dhau ntawm cov qauv tuaj yeem ua rau muaj qhov sib txawv me me uas tseem ceeb tab sis tsis muaj feem cuam tshuam.

9. Kev Txhais Lus Txog Cov Txiaj Ntsig: Qhov Tseem Ceeb vs. Kev Pab Tau

Ib qho yuam kev uas feem ntau tshwm sim yog kev muab lo lus "tseem ceeb" piv rau lo lus "tseem ceeb." Cov ntaub ntawv txhawb kom cov kws tshawb fawb tshaj tawm:
- kev kwv yees qhov cuam tshuam,
- lub sijhawm ntseeg siab,
- qhov loj ntawm cov nyhuv,
- thiab nws cov ntsiab lus siv tau.

Piv txwv li, qhov nce 1% ntawm cov qoob loo yuav muaj txiaj ntsig zoo rau kev suav lej, tab sis nws yuav tsis tas yuav them taus cov nqi chiv ntxiv. Yog li ntawd, qhov kev txiav txim siab zaum kawg yuav tsum tau xav txog kev tshawb fawb thiab kev lag luam.

10. Xaus Lus

Kev suav lej thiab kev tsim qauv sim yog qhov sib cais tsis tau. Kev suav lej muab ib lub moj khaum rau kev tsim cov kev sim uas ncaj ncees (randomization), ruaj khov (replication), thiab ua haujlwm tau zoo (blocking), thaum tseem muab cov cuab yeej siv los tshuaj xyuas kev sim cov kev xav thiab ntsuas qhov tsis paub tseeb. Los ntawm kev siv cov ntsiab cai tsim qauv zoo thiab kev tshuaj xyuas kom raug, cov kws tshawb fawb tuaj yeem tsim cov lus xaus uas muaj tseeb dua, rov ua dua tau, thiab muaj txiaj ntsig zoo. Thaum kawg, kev suav lej tsis yog tsuas yog "cuab yeej xam lej," tab sis yog ib hom lus uas hloov cov kev sim mus rau hauv kev paub txhim khu kev qha.

Yog tias koj xav tau, kuv tuaj yeem hloov kho tsab xov xwm no rau ib qho xwm txheej tshwj xeeb (piv txwv li kev ua liaj ua teb, kev kho mob, kev lag luam / kev tsim khoom, lossis kev kawm) thiab ntxiv cov piv txwv tsim thiab cov lus qhia yooj yim.

Sau ib qho lus tawm tswv yim