Kawm txog keeb kwm ntawm lub Nceeg Vaj Tarumanagara
Lub Nceeg Vaj Tarumanagara yog ib lub nceeg vaj Hindu qub tshaj plaws hauv Indonesian archipelago thiab tau ua lub luag haujlwm tseem ceeb hauv keeb kwm Indonesian. Tsim muaj nyob rau hauv lub xyoo pua 4th AD, lub nceeg vaj tau tawm nws lub cim hauv ntau cov ntawv sau thiab cov khoom qub txeeg qub teg. Ua ib lub nceeg vaj vam meej hauv West Java, Tarumanagara tau dhau los ua lub hauv paus ntawm kev coj noj coj ua thiab lub hwj chim, cuam tshuam rau thaj chaw ib puag ncig. Hauv qab no yog kev tshuaj xyuas tob txog keeb kwm, kab lis kev cai, thiab cuab yeej cuab tam ntawm lub Nceeg Vaj Tarumanagara.
Keeb Kwm thiab Qhov Chaw Nyob
Lub npe Tarumanagara los ntawm cov lus "Tarum," uas txhais tau tias yog ib tug dej loj (tam sim no hu ua Citarum River), thiab "Nagari," uas txhais tau tias yog lub nceeg vaj. Lub nceeg vaj no nyob ib puag ncig Jakarta thiab West Java, nrog rau nws lub hauv paus ntawm tsoomfwv ntseeg tias tau nyob ib puag ncig Bogor. Nws qhov chaw tseem ceeb ntawm ntug dej hiav txwv sab qaum teb ntawm Java thiab txoj kev lag luam thoob ntiaj teb tau qhib cov cib fim tseem ceeb rau kev txhim kho kev lag luam thiab kev coj noj coj ua.
Qhov chaw ntawm Tarumanagara Keeb Kwm
Cov ntaub ntawv hais txog Tarumanagara los ntawm cov ntawv sau thiab cov ntawv sau txog kev mus ncig ntawm cov kws sau ntawv txawv teb chaws. Muaj xya daim ntawv sau tau pom, rau ntawm cov ntawd yog sau ua lus Sanskrit siv cov ntawv Pallava. Qee cov ntawv sau tseem ceeb no suav nrog:
Ciaruteun Inscription
Daim Ntawv Sau Ciaruteun tau pom ntawm ntug dej Ciaruteun hauv Bogor. Nws piav qhia txog cov taw ntawm Vaj Ntxwv Purnawarman, tus vaj ntxwv loj ntawm Tarumanagara thaum nws lub sijhawm muaj koob muaj npe. Daim ntawv sau hais tias cov taw zoo ib yam li cov ntawm tus vajtswv Vishnu.
Cov Ntawv Sau Rau Lub Vaj Kas Fes
Pom nyob rau hauv thaj chaw Bogor, cov ntawv sau no kuj muaj cov taw ntawm ntxhw nrog rau cov ntawv sau uas qhia txog Vaj Ntxwv Purnawarman txoj kev yeej hauv kev kov yeej nws cov yeeb ncuab.
Cov Ntawv Sau Tugu
Cov ntawv sau Tugu, uas pom nyob rau hauv thaj tsam Tugu ntawm North Jakarta, piav qhia txog Vaj Ntxwv Purnawarman txoj kev khawb thiab tsim ib lub kwj dej los ywg dej rau cov neeg nyob hauv thaj teb mov. Qhov project no qhia txog Vaj Ntxwv Purnawarman lub luag haujlwm tseem ceeb hauv kev noj qab haus huv ntawm nws cov neeg thiab kev nce qib ntawm kev ua liaj ua teb thaum lub sijhawm ntawd.
Cidanghiang Inscription
Cov ntawv sau no nyob hauv Lebak Lub Zos, Banten. Cov ntawv sau qhia txog qhov zoo thiab kev siab dawb siab zoo ntawm Vaj Ntxwv Purnawarman, nrog rau nws txoj kev ncaj ncees hauv kev kav Tarumanagara.
Ntxiv rau cov ntawv sau no, cov ntaub ntawv ntxiv kuj tau txais los ntawm cov ntawv sau txog kev mus ncig ntawm cov kws sau ntawv Suav xws li Fa Hsien. Tus sau no tau sau nws qhov kev mus ntsib lub nceeg vaj Tarumanagara thiab piav qhia txog lub neej hauv zej zog, kev ntseeg, thiab kev sib cuam tshuam kev lag luam uas tau tshwm sim nyob ntawd.
Lub Luag Haujlwm thiab Kev Cuam Tshuam ntawm Vaj Ntxwv Purnawarman
Ib tug ntawm cov vaj ntxwv zoo tshaj plaws uas tau kav Tarumanagara yog Vaj Ntxwv Purnawarman, uas tau kav txij li xyoo 395 AD. Hauv qab nws txoj kev coj noj coj ua, Tarumanagara tau mus txog qhov siab tshaj plaws ntawm nws lub yeeb koob. Purnawarman tau paub tias yog ib tug vaj ntxwv ntse, muaj zog, thiab ncaj ncees. Nws saib xyuas kev noj qab haus huv ntawm nws cov neeg thiab nrhiav kev tsim kho vaj tse uas yuav txhawb nqa kev lag luam thiab kev ua liaj ua teb.
Ntxiv rau kev tsim cov dej ntws, Vaj Ntxwv Purnawarman kuj tau nthuav dav nws thaj chaw los ntawm kev kov yeej cov pab pawg neeg nyob ib puag ncig. Qhov kev nthuav dav ntawm lub hwj chim no qhia tau tias Tarumanagara muaj hwj chim tub rog ntau heev thaum lub sijhawm ntawd.
Lub Neej Hauv Zej Zog, Kev Cai thiab Kev Ntseeg
Lub neej nyob hauv lub nceeg vaj Tarumanagara muaj ntau haiv neeg thiab nce qib heev. Ua ib lub nceeg vaj nyob ntawm txoj kev lag luam uas muaj neeg coob coob, Tarumanagara tau dhau los ua lub chaw sib xyaw ntawm cov kab lis kev cai thiab kev ntseeg. Purnawarman nws tus kheej yog ib tug neeg Hindu, tab sis nws kuj tau muab kev ywj pheej ntawm kev ntseeg rau nws cov neeg, suav nrog cov neeg uas tau txais kev ntseeg Buddhism, uas tau pib nthuav dav hauv thaj av.
Cov kab lis kev cai Hindu tau nkag mus tob rau hauv lub neej ntawm cov neeg Tarumanagara, pom tseeb hauv ntau yam kev cai dab qhuas, kev kos duab, thiab kev tsim vaj tsev. Cov duab puab thiab cov duab kos uas pom ntawm ntau qhov chaw keeb kwm qhia txog kev cuam tshuam ntawm Hindu hauv zej zog cov kos duab thiab kab lis kev cai.
Tsis tas li ntawd xwb, kev lag luam thoob ntiaj teb nrog Tuam Tshoj thiab Is Nrias teb tau cuam tshuam rau kab lis kev cai ntawm Tarumanagara. Cov khoom lag luam xws li txhob lo lo ntxhuav, txuj lom, thiab cov hlau muaj nqis tau dhau los ua cov khoom lag luam tseem ceeb. Nrog rau cov kev sib raug zoo ntawm kev lag luam no, kev paub thiab thev naus laus zis los ntawm txawv teb chaws kuj tau cuam tshuam rau lub neej ntawm cov neeg.
Kev poob qis thiab kev qub txeeg qub teg
Txawm hais tias nws tau mus txog qhov siab tshaj plaws hauv Vaj Ntxwv Purnawarman, Tarumanagara thaum kawg poob qis. Cov yam tseem ceeb uas ua rau muaj qhov kev poob qis no suav nrog kev sib tw nrog cov tebchaws nyob sib ze thiab kev hloov txoj kev lag luam mus rau lwm thaj chaw.
Nyob rau hauv lub xyoo pua 7th AD, lub Nceeg Vaj Tarumanagara pib poob nws lub hwj chim thiab tau hloov los ntawm lwm lub nceeg vaj, xws li lub Nceeg Vaj Sunda. Txawm li cas los xij, cov cim ntawm keeb kwm ntawm Tarumanagara tseem nyob hauv ntau yam khoom qub txeeg qub teg thiab cov ntawv sau uas tseem tuaj yeem pom niaj hnub no.
Cov khoom qub no ua tim khawv ntsiag to txog qhov muaj ib lub nceeg vaj loj uas tau muaj nyob hauv Indonesian archipelago. Cov ntawv sau, cov duab puab, thiab cov tuam tsev uas raug tshawb pom qhia txog kev vam meej ntawm kab lis kev cai, kev ntseeg, thiab kev siv tshuab ntawm lub sijhawm ntawd.
Tarumanagara's Legacy hauv Indonesian Keeb Kwm
Lub Nceeg Vaj Tarumanagara tau tso ib qho txiaj ntsig zoo rau hauv keeb kwm Indonesian. Ua ntej, qhov muaj cov ntawv sau thiab cov chaw tshawb nrhiav keeb kwm yav dhau los muab pov thawj tseeb ntawm keeb kwm yav dhau los ntawm Indonesian archipelago. Qhov thib ob, lub nceeg vaj txoj kev coj ua kev ntseeg siab qhia tau tias kev sib koom ua ke tau paub thiab xyaum txij li thaum ub los. Qhov thib peb, qhov zoo thiab kev txawj ntse ntawm Vaj Ntxwv Purnawarman, nrog rau nws cov haujlwm tsim kho vaj tse, tau tshoov siab rau kev coj noj coj ua zoo rau cov tiam neeg tom ntej.
Kev tshawb fawb ntxiv thiab kev khawb av rau hauv lub nceeg vaj no yuav muab kev nkag siab ntxiv txog cov neeg thaum ub nyob li cas, kev ntseeg, thiab kev sib raug zoo nrog lawv ib puag ncig. Zuag qhia tag nrho, kev kawm txog lub Nceeg Vaj Tarumanagara txhais tau tias nthuav peb txoj kev paub txog keeb kwm thiab kab lis kev cai nplua nuj ntawm Indonesia.
Ua ib lub nceeg vaj qub tshaj plaws hauv Indonesian archipelago, Tarumanagara muab sijhawm rau peb los saib rov qab rau yav dhau los thiab txaus siab rau txoj kev taug kev ntev uas lub tebchaws no tau taug kev. Qhov kev sib tw tom ntej yog kev tiv thaiv thiab khaws cia cov keeb kwm keeb kwm no kom nws tseem paub rau cov tiam neeg tom ntej thiab txuas ntxiv kawm cov lus qhia tseem ceeb los ntawm keeb kwm ntev ntawm lub nceeg vaj no.