Kev Sib Cav Sib Ceg Txog Christopher Columbus Txoj Kev Tshawb Pom Tebchaws Amelikas
Thaum hais txog lub npe Christopher Columbus, ntau tus neeg tam sim ntawd xav tias nws yog tus uas tau tshawb pom thaj av Amelikas. Keeb kwm sau tseg tias Columbus yog ib tug neeg Italian uas caij nkoj hauv qab tus chij Spanish thiab tau hais tias nws tau tshawb pom "Lub Ntiaj Teb Tshiab" hauv xyoo 1492. Txawm li cas los xij, tom qab zaj dab neeg no muaj ntau yam kev tsis sib haum xeeb, xws li kev txhais lus, kev xav txog keeb kwm, mus rau qhov cuam tshuam ntawm qhov kev tshawb pom rau cov pej xeem hauv zos. Tsab xov xwm no yuav tshuaj xyuas cov kev tsis sib haum xeeb uas nyob ib puag ncig Columbus lub luag haujlwm hauv kev tshawb pom thaj av Amelikas.
1. Kev tshawb pom lossis kev tswj hwm?
Ib qho kev tsis sib haum xeeb loj tshaj plaws uas cuam tshuam txog Columbus yog qhov kev thov tias nws "tsim tawm" Asmeskas. Rau cov neeg ib txwm uas tau nyob hauv lub teb chaws no tau ntau txhiab xyoo, qhov kev thov no raug suav hais tias tsis muaj tseeb. Cov Maya, Inca, thiab ntau lwm cov neeg ib txwm muaj kev vam meej ntev ua ntej Columbus tuaj txog. Yog li ntawd, los ntawm qhov kev xav ntawm cov neeg ib txwm, Columbus tsis tau tshawb pom tab sis tau txeeb lawv thaj av.
Tsis tas li ntawd xwb, Penkive Eriksson ntawm Norway tau paub tias tau mus txog ntug dej hiav txwv ntawm North America li 500 xyoo ua ntej Columbus, qhov tseeb feem ntau tsis quav ntsej hauv zaj dab neeg tseem ceeb.
2. Kev cuam tshuam rau cov neeg ib txwm nyob
Kev tuaj txog ntawm Columbus yog qhov pib ntawm lub sijhawm tshawb nrhiav European uas ua rau muaj kev kov yeej, kev ua qhev, thiab kev kis tus kab mob uas ua rau cov pej xeem Native American puas tsuaj. Cov kab mob xws li mob pob khaus, mob khaub thuas, thiab mob typhus tau raug coj los ntawm cov neeg European colonizers, uas cov pej xeem hauv zos tsis muaj kev tiv thaiv kab mob. Qhov cuam tshuam yog qhov puas tsuaj loj heev: kwv yees tias cov pej xeem Native tau poob qis heev, nrog rau qee qhov kev kwv yees qhia tias txog li 90% ntawm cov pej xeem tuag los ntawm cov kab mob no.
Ntxiv rau kev muaj kab mob, kev raug kev tsim txom thiab kev ua qhev yog ib feem ntawm Columbus txoj kev ua neej. Nws txoj kev mus rau Caribbean kob ntawm Hispaniola tau ua raws li txoj cai nruj ntawm kev ua qhev rau cov pej xeem Taíno hauv zos. Kwv yees tias muaj ntau txhiab tus Taíno raug yuam kom ua haujlwm hauv cov chaw zeb thiab cov chaw cog qoob loo, ntau tus ntawm lawv tau tuag vim yog cov xwm txheej ua haujlwm tsis zoo thiab kev tsim txom.
3. Kev Cai Lij Choj Hauv Zos thiab Kev Tshem Tawm Kev Cai Lij Choj
Columbus tau raug suav hais tias yog ib tug phab ej thiab ib tug neeg muaj lub zeem muag hauv keeb kwm European thiab Asmeskas. Ua ib tug neeg muaj lub zeem muag uas ntseeg tias lub ntiaj teb puag ncig, nws tau ua tiav kev yaum tus vaj ntxwv thiab poj huab tais Spanish kom pab nyiaj rau nws txoj kev tshawb nrhiav. Txawm li cas los xij, qhov kev hwm no tau raug thuam hauv xyoo tas los no. Hauv Tebchaws Meskas, Hnub Columbus, uas ib zaug ua kev zoo siab nrog kev khav theeb ntawm lub tebchaws, tam sim no tab tom sib cav. Qee lub nroog thiab lub xeev tau hloov nws nrog Hnub Native American, ua kev nco txog kev txom nyem thiab kev puas tsuaj ntawm kab lis kev cai los ntawm kev tswj hwm.
Nyob rau xyoo tas los no, cov pej thuam Columbus tau raug cov neeg tawm tsam thiab ua phem rau. Qee cov pej thuam tau raug cov tub ceev xwm hauv zos rhuav tshem vim yog kev lees paub txog kev txom nyem ntawm cov neeg hauv paus txawm.
4. Cov Lus Nug Txog Kev Ncaj Ncees thiab Tus Cwj Pwm ntawm Columbus
Feem ntau Columbus raug piav qhia tias yog ib tug neeg zoo nkauj thiab siab tawv. Txawm li cas los xij, cov ntaub ntawv qhia tias nws tsis yog tus neeg zoo tag nrho. Raws li ntau zaj keeb kwm thiab nws cov ntawv sau txog nws tus kheej, Columbus tsis yog tsuas yog muaj lub siab xav ua ntau yam xwb tab sis kuj yog neeg lim hiam. Nws paub tias nws tau ua rau cov neeg uas raug suav tias ua txhaum hnyav, suav nrog kev txiav tes txiav taw thiab txiav taub hau.
Zaj dab neeg no tau ua rau muaj kev sib cav txog Columbus txoj kev coj ncaj ncees. Puas yog qhov yog los qhuas ib tus neeg uas ua siab phem rau lwm tus, txawm tias nws lub luag haujlwm hauv kev taug txuj kev nyuaj loj thiab tseem ceeb? Puas yog nws cov kev ua tiav zoo txaus los them nws cov kev txhaum?
5. Lub Zeem Muag ntawm Colonial thiab Cov Nyiaj Hli Nom Tswv
Qhov kev tsis sib haum xeeb txog Columbus kuj qhia txog kev xav sib txawv ntawm keeb kwm tom qab kev tswj hwm. Cov kev xav ib txwm muaj feem ntau qhuas Tebchaws Europe lub luag haujlwm hauv kev nthuav tawm kev vam meej thiab kev ntseeg mus rau Lub Ntiaj Teb Tshiab. Txawm li cas los xij, cov kev xav tom qab kev tswj hwm qhia txog kev siv tsis raug thiab kev tsis ncaj ncees hauv zej zog uas tau ua rau lub npe ntawm lub yeeb koob thiab kev vam meej. Lub tswv yim no pom Columbus qhov kev tshawb pom yog qhov pib ntawm tshooj tsaus ntuj hauv keeb kwm ntawm cov neeg hauv paus txawm, suav nrog kev siv tsis raug, kev ua qhev, thiab kev txeeb lawv thaj av.
6. Kev Cuam Tshuam Thoob Ntiaj Teb
Christopher Columbus txoj kev cuam tshuam tsis yog tsuas yog nyob rau hauv Asmeskas xwb tab sis kuj tau cuam tshuam rau lub ntiaj teb kev hloov pauv. Cov neeg European tuaj txog hauv Asmeskas tau coj cov nroj tsuag tshiab, tsiaj txhu, thiab cov thev naus laus zis uas hloov daim ntawv qhia ntiaj teb. Txawm li cas los xij, cov kev hloov pauv no tsis yog yam tsis muaj nqi.
Nyob rau sab zoo, kev sib cuam tshuam ntawm ob lub ntiaj teb tau ua rau muaj kev coj noj coj ua thiab kev lag luam thoob ntiaj teb nplua nuj. Kev lag luam Atlantic tau coj cov khoom xws li qos yaj ywm, pob kws, thiab txiv lws suav mus rau Tebchaws Europe, thaum nees thiab yaj tau coj mus rau Asmeskas. Qhov no hu ua Columbus Exchange, uas muaj kev cuam tshuam loj heev rau lub ntiaj teb niaj hnub no.
Txawm li cas los xij, ntawm qhov tsis zoo, qhov kev tshawb pom no kuj tau txhawb nqa kev lag luam qhev hauv Atlantic. Qhov kev xav tau ntau ntxiv rau kev ua haujlwm ntawm cov teb cog qoob loo hauv Asmeskas tau txhawb nqa kev coj ua qhev los ntawm Africa, uas ua rau muaj kev txom nyem loj thiab ntev.
7. Lub Luag Haujlwm ntawm Kev Ntseeg
Nws kuj tsis lees paub tias kev ntseeg tau ua lub luag haujlwm tseem ceeb hauv Columbus txoj kev tshawb nrhiav. Txhawb nqa los ntawm Roberto Belarmino txoj haujlwm los nthuav tawm kev ntseeg Vajtswv, Columbus thiab ntau lwm tus neeg European colonizers xav tias lawv muaj cai thiab lub luag haujlwm los hloov cov pej xeem hauv zos mus rau kev ntseeg Vajtswv. Lub hom phiaj kev ntseeg no feem ntau tau ua tiav nrog kev ua phem thiab kev yuam, ua rau muaj kev tshem tawm ntawm cov kev ntseeg thiab kev lig kev cai hauv zos.
8. Rov Tshawb Xyuas Keeb Kwm
Qhov kev tsis sib haum xeeb nyob ib puag ncig Columbus kuj qhia txog seb keeb kwm raug sau thiab qhia li cas. Keeb kwm feem ntau yog sau los ntawm cov neeg muaj hwj chim thiab lub hom phiaj yog qhuas lawv cov kev ua. Txawm li cas los xij, cov txheej txheem niaj hnub no rau kev sau keeb kwm sim ua kom sib npaug ntawm zaj dab neeg los ntawm kev xav txog cov suab uas tau tsis quav ntsej lossis raug tswj hwm, suav nrog cov neeg hauv paus txawm.
Kev kawm ntawv hauv tsev kawm ntawv thiab tsev kawm qib siab kuj hloov mus rau suav nrog cov dab neeg ntau dua thiab ntau yam txog Columbus txoj kev tshawb pom Asmeskas, lees paub tsis yog nws cov kev ua tiav hauv thaj chaw xwb tab sis kuj yog kev txom nyem uas nws coj los rau cov Neeg Amelikas Ib Txwm.
Kev kaw
Christopher Columbus txoj kev tshawb pom Asmeskas yog ib qho xwm txheej uas muaj kev cuam tshuam loj heev thiab dav dav rau keeb kwm ntiaj teb. Txawm li cas los xij, kom nkag siab txog qhov cuam tshuam tag nrho ntawm qhov xwm txheej no, peb yuav tsum tshawb nrhiav ntau dua li zaj dab neeg ua siab loj uas feem ntau tau nthuav tawm. Los ntawm kev nkag siab txog ntau lub zeem muag thiab kev cuam tshuam ntawm Columbus txoj kev tshawb pom, peb tuaj yeem soj ntsuam nws keeb kwm keeb kwm ntau dua thiab ncaj ncees.
Qhov kev tsis sib haum xeeb txog Columbus tsis yog kev sim tshem tawm yav dhau los, tab sis yog kev nkag siab nws kom meej dua thiab muaj lub luag haujlwm. Ua li no, peb tuaj yeem kawm los ntawm kev ua yuam kev thiab kev vam meej yav dhau los los tsim kom muaj lub neej yav tom ntej uas ncaj ncees thiab suav nrog txhua tus rau txhua tus.