Cov Yam Cuam Tshuam Rau Kev Ceev ntawm Cov Tshuaj Tiv Thaiv
Kev tshuaj lom neeg yog ib qho txheej txheem uas ib lossis ntau yam khoom hloov pauv los ua ib lossis ntau yam khoom tshiab. Tsis yog txhua yam tshuaj lom neeg tshwm sim tib lub sijhawm; qee qhov tuaj yeem ua sai heev, xws li kev tawg, thaum lwm tus tuaj yeem qeeb heev, xws li xeb hlau. Muaj ntau yam cuam tshuam rau qhov nrawm ntawm kev tshuaj lom neeg. Hauv tsab xov xwm no, peb yuav tham txog qee yam tseem ceeb uas cuam tshuam rau qhov nrawm ntawm kev tshuaj lom neeg, suav nrog kev sib xyaw ua ke ntawm cov tshuaj reactant, kub, siab, thaj chaw saum npoo, thiab qhov muaj cov tshuaj catalyst.
Kev Ntsuas Cov Tshuaj Reactant
Ib qho ntawm cov yam uas cuam tshuam ncaj qha rau qhov nrawm ntawm kev tshuaj lom neeg yog qhov concentration ntawm cov reactants. Raws li kev sib tsoo txoj kev xav, kev tshuaj lom neeg tshwm sim thaum cov khoom reactant sib tsoo nrog lub zog txaus kom dhau lub zog ua kom muaj zog rau kev tshuaj lom neeg. Yog li ntawd, qhov siab dua ntawm qhov concentration ntawm cov reactants, qhov ntau dua qhov yuav tshwm sim ntawm kev sib tsoo zoo ntawm cov khoom reactant, uas ua rau qhov nrawm ntawm kev tshuaj lom neeg nce ntxiv.
Piv txwv li, yog tias peb yaj qab zib rau hauv dej thiab tom qab ntawd ntxiv hydrochloric acid, qhov kev ua kom sib xyaw yuav nrawm dua thaum qhov concentration ntawm hydrochloric acid nce ntxiv. Qhov no yog vim muaj ntau cov hydrochloric acid molecules muaj los sib tsoo nrog cov suab thaj molecules, yog li ua kom qhov kev ua kom sib xyaw sai dua.
Suhu
Qhov kub kuj muaj feem cuam tshuam loj heev rau qhov ceev ntawm cov tshuaj lom neeg. Qhov kub nce ntxiv feem ntau ua rau cov tshuaj tiv thaiv nce ntxiv vim tias cov khoom me me tau txais lub zog kinetic ntau dua. Qhov kev nce ntxiv ntawm lub zog kinetic no txhais tau tias ntau cov khoom me me yuav muaj zog txaus los kov yeej lub zog ua kom muaj zog uas xav tau rau cov tshuaj tiv thaiv.
Kev hloov pauv kub ua lub luag haujlwm tseem ceeb hauv kev tswj cov tshuaj lom neeg hauv kev lag luam thiab chaw kuaj mob. Piv txwv li, kev ua kom sov siv rau hauv kev tsim cawv tuaj yeem ua kom nrawm dua los ntawm kev nce qhov kub; txawm li cas los xij, yog tias qhov kub siab dhau, qhov kev ua haujlwm tuaj yeem nres vim tias cov enzymes (biological catalysts) tuaj yeem ua rau puas tsuaj.
Siab
Qhov siab feem ntau cuam tshuam rau qhov nrawm ntawm cov pa roj. Los ntawm kev nce qhov siab, peb txo qhov ntim ntawm lub cev ua haujlwm, uas ua rau muaj kev sib sau ua ke ntawm cov pa roj hauv qhov chaw kaw. Qhov no ua rau muaj feem yuav muaj kev sib tsoo ntawm cov khoom siv reactant, yog li ua rau qhov nrawm ntawm cov tshuaj ua haujlwm nce ntxiv.
Piv txwv li, hauv kev tsim cov ammonia los ntawm nitrogen thiab hydrogen (cov txheej txheem Haber), kev nce siab tuaj yeem ua rau cov tshuaj tiv thaiv sai dua thiab ua haujlwm tau zoo dua. Txawm li cas los xij, muaj qhov txwv rau kev nce siab ua ntej mus txog qhov chaw uas kev nce ntxiv tsis muab cov txiaj ntsig tseem ceeb piv rau cov nqi ntxiv thiab cov teeb meem kev siv tshuab uas cuam tshuam nrog cov kab ke siab.
Thaj chaw nto
Qhov chaw ntawm cov tshuaj reactants kuj tseem ceeb heev rau kev txiav txim siab txog kev ua haujlwm ntawm cov tshuaj reactants. Qhov loj dua ntawm thaj chaw muaj, qhov yooj yim dua rau cov khoom reactant sib tsoo. Qhov no yog qhov tseeb tshwj xeeb rau cov tshuaj reactants hauv cov khoom khov.
Piv txwv li, hmoov magnesium yuav ua rau cov hydrochloric acid sai dua li cov khoom loj. Qhov no yog vim tias hmoov magnesium muaj thaj chaw loj dua uas tuaj yeem cuam tshuam nrog cov hydrochloric acid molecules zoo dua.
Cov tshuaj catalyst
Ib qho catalyst yog ib yam khoom uas ua rau kom muaj zog ntxiv yam tsis tas siv rau hauv qhov kev tshuaj ntsuam nws tus kheej. Cov catalysts ua haujlwm los ntawm kev muab lwm txoj hauv kev rau qhov kev tshuaj ntsuam uas muaj lub zog ua kom qis dua li txoj hauv kev tshuaj ntsuam uas tsis muaj catalyzed. Los ntawm kev txo lub zog ua kom qis, ib qho catalyst tso cai rau ntau cov tshuaj reactant kom muaj zog txaus los tshuaj ntsuam ntawm tib qhov kub.
Muaj ob hom catalysts: heterogeneous catalysts thiab homogeneous catalysts. Heterogeneous catalysts nyob rau hauv ib theem sib txawv ntawm cov reactants, xws li cov platinum ore siv rau hauv automotive catalytic converters. Homogeneous catalysts, ntawm qhov tod tes, yog nyob rau hauv tib theem li cov reactants, xws li cov sulfuric acid siv rau hauv esterification.
Kev siv cov tshuaj catalysts yog qhov tseem ceeb heev hauv kev lag luam tshuaj lom neeg, qhov twg kev ua haujlwm ntawm cov tshuaj tiv thaiv yog qhov tseem ceeb rau kev noj qab haus huv ntawm kev lag luam. Piv txwv li, hauv kev tsim cov sulfur dioxide los ntawm kev hlawv sulfur, kev siv cov tshuaj catalysts pab ua kom cov tshuaj tiv thaiv sai dua thiab txo qhov xav tau zog.
Kev muaj cov tshuaj inhibitors
Txawm hais tias cov tshuaj catalysts ua rau kom muaj kev cuam tshuam ntau dua, cov tshuaj inhibitors yog cov tshuaj uas ua rau nws qeeb. Cov tshuaj inhibitors ua haujlwm ntau txoj hauv kev, suav nrog kev ua kom lub zog ua haujlwm ntau dua lossis rhuav tshem cov tshuaj catalyst. Piv txwv li, cov tshuaj preservatives xws li benzoic acid yog siv los tiv thaiv kev loj hlob ntawm cov kab mob me me los ntawm kev cuam tshuam cov enzymes tsim nyog rau lawv txoj kev loj hlob.
Qhov Tseem Ceeb ntawm Kev Taw Qhia Molecular
Tsis yog txhua qhov kev sib tsoo ntawm cov tshuaj reactant ua rau muaj kev sib xyaw tshuaj; qhov kev taw qhia ntawm cov tshuaj thaum lub sijhawm sib tsoo kuj tseem ceeb heev. Kev sib tsoo zoo tshwm sim thaum cov tshuaj sib ntsib hauv qhov kev taw qhia kom raug los tsim cov khoom tshiab. Piv txwv li, hauv kev sib xyaw ntawm cov tshuaj hydrogen thiab iodine los tsim cov tshuaj hydrogen iodide, cov tshuaj hydrogen thiab iodine yuav tsum sib tsoo hauv txoj kev uas coj cov hydrogen atoms los sib cuag ncaj qha nrog cov tshuaj iodine.
Xaus
Qhov nrawm ntawm kev tshuaj lom neeg yog cuam tshuam los ntawm ntau yam, suav nrog qhov concentration ntawm reactant, kub, siab, thaj chaw ntawm qhov chaw, thiab qhov muaj cov catalysts lossis inhibitors. Kev nkag siab txog txhua yam ntawm cov yam no ua lub luag haujlwm li cas tuaj yeem pab peb tsim cov tshuaj lom neeg sai dua thiab ua haujlwm tau zoo dua, ob qho tib si ntawm chav kuaj thiab kev lag luam.
Hauv kev xyaum ua tiag tiag, kev ua kom cov tshuaj tiv thaiv zoo dua feem ntau xav tau ntau yam los pab. Piv txwv li, hauv kev lag luam tshuaj, txawm tias me me xwb los kuj ua rau muaj qhov sib txawv ntawm cov khoom tsim tawm thiab kev ua haujlwm zoo, thaum kawg txo cov nqi thiab lub sijhawm tsim khoom.
Yog li ntawd, kev nkag siab zoo txog cov yam ntxwv uas cuam tshuam rau qhov kev ua haujlwm ntawm cov tshuaj tiv thaiv tsis yog tsuas yog tseem ceeb hauv kev tshawb fawb xwb tab sis kuj muaj cov txiaj ntsig dav dav.