Aristotle txoj kev xav txog kev coj ncaj ncees

Aristotle Txoj Kev Tshawb Fawb Txog Kev Zoo thiab Kev Ncaj Ncees

Aristotle txoj kev xav txog kev coj ncaj ncees yog ib qho ntawm cov tswv yim muaj feem cuam tshuam tshaj plaws hauv keeb kwm ntawm kev xav txog kev coj ncaj ncees. Tsis zoo li cov kev coj ncaj ncees uas txiav txim siab txog kev ua tsuas yog los ntawm lawv cov txiaj ntsig (xws li kev siv tau zoo) lossis los ntawm kev ua raws li cov cai (xws li kev tsis lees paub), Aristotle tsom mus rau kev tsim tus cwj pwm. Nws cov lus nug tseem ceeb tsis yog "Kuv yuav tsum ua li cas?" tab sis es "Kuv yuav tsum yog neeg zoo li cas?" Los ntawm kev hais txog kev coj cwj pwm, kev tswj tus kheej, thiab lub hom phiaj ntawm lub neej zoo, Aristotle txoj kev coj ncaj ncees muab lub moj khaum kev coj ncaj ncees uas cuam tshuam rau tus kheej, kev sib raug zoo, thiab kev nom kev tswv.

Keeb kwm ntawm Aristotle txoj kev xav

Aristotle (384–322 BC) yog ib tug tub kawm ntawm Plato thiab yog ib tug xib fwb ntawm Alexander the Great. Nws tau sau ntau yam, suav nrog kev xav, kev kawm txog tsiaj txhu, kev nom kev tswv, thiab kev coj ncaj ncees. Nws cov kev xav txog kev coj ncaj ncees feem ntau yog sau los ntawm Nicomachean Ethics. Hauv phau ntawv no, Aristotle tham txog seb tib neeg yuav ua neej zoo li cas thiab ua tiav kev zoo siab tiag tiag. Txawm li cas los xij, "kev zoo siab" hauv nqe lus nug tsis yog kev xav zoo siab sai sai, tab sis yog lub xeev ntawm kev ua tiav thiab lub ntsiab lus hauv lub neej.

Rau Aristotle, tib neeg yog cov neeg muaj kev xav thiab muaj kev sib raug zoo. Yog li ntawd, lub neej zoo tsis tuaj yeem sib cais los ntawm kev siv kev xav thiab kev sib raug zoo nrog lwm tus hauv zej zog. Kev coj ncaj ncees tsis muaj nyob hauv qhov chaw khoob; nws muaj feem cuam tshuam nrog kev kawm, kev lis kev cai, thiab cov koom haum hauv zej zog uas tsim tib neeg tus cwj pwm.

Eudaimonia: lub hom phiaj ntawm tib neeg lub neej

Ib lub tswv yim tseem ceeb hauv Aristotle txoj kev coj ncaj ncees yog eudaimonia, feem ntau txhais ua "kev zoo siab," "kev noj qab nyob zoo," lossis "lub neej zoo." Eudaimonia tsis yog tsuas yog kev xav xwb, tab sis yog lub xeev uas ib tus neeg nyob lub neej raws li tib neeg lub luag haujlwm tshwj xeeb: siv kev xav thiab ua haujlwm zoo.

Aristotle tau sib cav hais tias txhua yam uas tib neeg ua muaj lub hom phiaj. Peb kawm kom tau txais kev paub, ua haujlwm kom tau nyiaj, thiab tsim kev sib raug zoo kom tau txais kev txhawb nqa ntawm lub siab. Txawm li cas los xij, ntawm cov hom phiaj no, muaj lub hom phiaj siab dua, nrhiav rau nws tus kheej, tsis yog rau lwm yam. Qhov no yog eudaimonia. Hauv lwm lo lus, eudaimonia yog qhov laj thawj kawg vim li cas tib neeg thiaj li nrhiav ntau yam hauv lub neej.

NYEEM  Sigmund Freud thiab psychoanalysis

Kev coj zoo ua tus cwj pwm zoo

Yog tias eudaimonia yog lub hom phiaj, ces kev coj zoo (arete) yog txoj hauv kev tseem ceeb los ua tiav nws. Kev coj zoo, hauv Aristotle lub ntsiab lus, tsis yog tsuas yog "ua zoo" xwb, tab sis yog tus cwj pwm zoo uas ua rau ib tus neeg xaiv thiab ua raws li qhov tsim nyog. Kev coj zoo tsim kom muaj kev ruaj khov sab hauv: tus neeg ua siab loj tiag tiag tsis yog qee zaum tsis quav ntsej xwb, tab sis muaj tus cwj pwm ruaj khov thaum ntsib kev phom sij.

Aristotle ntseeg tias kev ua zoo tsis yog ib yam dab tsi uas peb yug los nrog. Peb muaj peev xwm, tab sis kev ua zoo yuav tsum tau txhim kho los ntawm kev ua neej nyob. Ib yam li kev txawj suab paj nruag lossis kev ua kis las, tus cwj pwm zoo yog tsim los ntawm kev xyaum ua ntau zaus. Yog li ntawd, raws li Aristotle, kev kawm txog kev coj zoo yog txuas nrog kev xyaum - tsis yog kev xav xwb.

Cov lus qhuab qhia ntawm "txoj kev nruab nrab" (Golden Mean)

Ib qho ntawm Aristotle lub tswv yim nto moo tshaj plaws yog lub tswv yim ntawm "txoj kev nruab nrab," lossis Golden Mean. Kev coj zoo nyob nruab nrab ntawm ob qho kawg: qhov tsis txaus thiab qhov ntau dhau. Piv txwv li, kev ua siab loj yog qhov nruab nrab ntawm kev ntshai (tsis muaj kev ua siab loj) thiab kev tsis quav ntsej lossis kev tsis quav ntsej (kev ua siab loj dhau). Kev siab dawb siab zoo nyob nruab nrab ntawm kev ntshaw nyiaj txiag thiab kev siv tsis raug. Kev tswj tus kheej nyob nruab nrab ntawm kev tsis txwv thiab kev tsis quav ntsej txog kev lom zem.

Txawm li cas los xij, "txoj kev nruab nrab" tsis tau txhais hais tias yog kev tswj hwm txhua yam hauv txhua qhov xwm txheej. Aristotle hais tias txoj kev nruab nrab yog "piv rau peb" thiab nyob ntawm qhov xwm txheej. Qhov uas suav tias yog kev siab dawb rau tus tub ntxhais kawm yeej txawv ntawm qhov uas suav tias yog kev siab dawb rau tus neeg nplua nuj. Qhov txiav txim siab nws tsis yog tus lej tag nrho, tab sis yog qhov tsim nyog rau qhov xwm txheej, lub siab zoo, thiab kev xav txog kev xav.

Kev coj ncaj ncees thiab kev txawj ntse

Aristotle cais ob hom kev zoo: kev zoo ntawm kev coj ncaj ncees thiab kev zoo ntawm kev txawj ntse.

1. Cov cwj pwm zoo ntawm kev coj ncaj ncees yog hais txog kev tswj hwm kev ntshaw thiab kev xav, piv txwv li kev ua siab loj, kev ua siab ntev, kev ncaj ncees thiab kev siab dawb siab zoo. Cov cwj pwm zoo feem ntau yog tsim los ntawm kev coj ua thiab kev xyaum thaum yau.

2. Cov cwj pwm zoo ntawm kev txawj ntse muaj feem cuam tshuam nrog cov cwj pwm ntawm kev xav, xws li kev paub, kev nkag siab, thiab kev txawj ntse. Cov cwj pwm zoo no txhim kho los ntawm kev qhia, kev paub dhau los, thiab kev xav.

NYEEM  Thomas Aquinas txoj kev xav txog Vajtswv

Ntawm cov cwj pwm zoo ntawm kev txawj ntse, qhov tseem ceeb tshaj plaws hauv lub neej tiag tiag yog phronesis, lossis "kev txawj ntse ua tau." Phronesis pab ib tus neeg txiav txim siab qhov kev ua yog hauv ib qho xwm txheej tshwj xeeb. Nws cuam tshuam ntau dua li kev paub cov cai dav dav xwb, tab sis kuj muaj peev xwm pom qhov sib txawv me ntsis, ntsuas qhov tshwm sim, thiab xaiv qhov kev ua zoo tshaj plaws raws li kev coj ncaj ncees.

Lub luag haujlwm ntawm kev xav thiab kev xav

Hauv Aristotle txoj kev coj ncaj ncees, kev xav tsis yog cov yeeb ncuab uas yuav tsum kov yeej. Lawv yog ib feem ntawm kev ua neeg uas yuav tsum tau coj. Ib tug neeg zoo tsis yog ib tug neeg uas yeej tsis npau taws, tab sis ib tug neeg uas npau taws rau lub sijhawm zoo, rau tus neeg zoo, rau qhov laj thawj zoo, thiab rau txoj kev zoo. Hauv no, kev coj ncaj ncees tsis yog hais txog kev tswj tus kheej, tab sis yog hais txog kev sib phim kev xav nrog kev txiav txim siab zoo.

Kev xav ua ib qho kev qhia: nws pab peb paub qhov txawv ntawm qhov muaj nqis tiag tiag thiab qhov zoo li ntxim nyiam tab sis tsis zoo. Thaum kev coj zoo dhau los ua ib qho kev coj ua, ib tus neeg yuav nyiam yam zoo thiab tsis xis nyob nrog yam phem. Qhov no yog ib qho cim qhia tias tus cwj pwm tau tsim los.

Kev coj ncaj ncees, kev phooj ywg, thiab lub neej nom tswv

Aristotle kuj tau hais txog qhov tseem ceeb ntawm kev sib raug zoo hauv zej zog. Hauv Nicomachean Ethics, nws tau tham txog kev phooj ywg (philia) ua ib qho tseem ceeb ntawm lub neej zoo. Kev phooj ywg tsis yog tsuas yog ib txoj hauv kev kom tau txais txiaj ntsig xwb, tab sis yog qhov chaw rau kev sib koom ua ke ntawm kev coj zoo. Cov phooj ywg zoo txhawb kom peb ua siab zoo, ncaj ncees dua, ua siab loj dua, thiab ncaj ncees dua.

Tsis tas li ntawd xwb, Aristotle pom tib neeg ua "tsiaj txhu nom tswv" (zoon politikon). Qhov no txhais tau tias tib neeg vam meej hauv zej zog thiab xav tau kev txiav txim zoo hauv zej zog. Yog li ntawd, kev coj ncaj ncees muaj feem cuam tshuam nrog kev nom kev tswv: lub xeev thiab nws cov koom haum yuav tsum pab txhim kho cov pej xeem uas muaj tus cwj pwm zoo los ntawm kev kawm thiab cov kev cai lij choj uas txhawb nqa kev ua zoo.

Qhov tseem ceeb ntawm kev coj ncaj ncees hauv lub neej niaj hnub no

Aristotle txoj kev coj ncaj ncees tseem ceeb heev vim tias ntau yam teeb meem kev coj ncaj ncees niaj hnub no tsis tuaj yeem teb tau los ntawm cov cai yooj yim. Piv txwv li, hauv lub caij nyoog digital, cov lus nug txog kev coj ncaj ncees hauv social media tsis yog hais txog "dab tsi raug tso cai" tab sis kuj yog hais txog tus cwj pwm: peb puas ncaj ncees, txawj ntse, thiab muaj kev khuv leej hauv peb txoj kev sib txuas lus? Hauv chaw ua haujlwm, kev ncaj ncees tsis yog tsuas yog nkag siab tias yog kev mloog lus raws cai, tab sis yog tus cwj pwm xaiv qhov yog txawm tias muaj kev nyuaj siab.

NYEEM  Txoj cai ntuj tsim txoj kev ncaj ncees

Tsis tas li ntawd xwb, kev coj ncaj ncees hais txog ib txoj kev ua neej ntev: kev ua neeg zoo yog ib txoj haujlwm uas yuav tsum ua mus tas li. Qhov no sib haum nrog tib neeg niaj hnub no xav tau kev txhim kho tus kheej uas tsis yog tsuas yog sab nraud xwb. Aristotle ceeb toom peb tias qhov zoo ntawm lub neej tsis yog txiav txim siab los ntawm kev vam meej sab nraud xwb, tab sis los ntawm qhov zoo ntawm kev txiav txim siab thiab tus cwj pwm uas peb txhim kho txhua hnub.

Kev thuam thiab kev txwv

Txawm hais tias Aristotle txoj kev xav muaj zog los, nws kuj muaj qee yam txwv. Lub tswv yim ntawm "txoj kev nruab nrab" tuaj yeem ua rau neeg tsis meej pem yog tias tsis muaj kev txawj ntse ua tau zoo; tib neeg siv nws tsis raug los ua pov thawj rau kev sib haum xeeb tsis zoo. Ntxiv mus, vim tias kev coj ncaj ncees yog los ntawm cov kab lis kev cai Greek thaum ub, qee qhov ntawm nws cov kev xav txog kev tswj hwm hauv zej zog thiab lub luag haujlwm ntawm qee pawg neeg hauv zej zog yuav tsum tau thuam yog tias siv rau lub ntiaj teb niaj hnub no.

Txawm li cas los xij, nws lub tswv yim tseem ceeb - tias kev coj ncaj ncees yog hais txog kev tsim kom muaj kev xav thiab tus cwj pwm sib npaug - tseem yog ib qho tseem ceeb rau kev kawm txog kev xav thiab kev kawm txog kev coj ncaj ncees.

Kev kaw

Aristotle txoj kev xav txog kev coj ncaj ncees tso qhov zoo rau hauv nruab nrab ntawm lub neej coj ncaj ncees. Nrog lub hom phiaj ntawm eudaimonia, tib neeg raug hu kom txhim kho tus cwj pwm zoo los ntawm kev coj cwj pwm, kev tswj tus kheej, thiab kev txawj ntse. Aristotle txoj kev coj ncaj ncees yog nws qhov kev tsom mus rau tib neeg ua cov neeg loj hlob: kev coj ncaj ncees tsis yog tsuas yog cov cai lossis kev xam ntawm cov txiaj ntsig, tab sis kev kos duab ntawm kev ua neej zoo. Hauv lub ntiaj teb uas feem ntau txiav txim siab ua tiav los ntawm kev ua tiav sai, kev coj ncaj ncees muab kev ceeb toom tseem ceeb: kev zoo siab tiag tiag nyob ntawm seb peb dhau los ua leej twg, tsis yog qhov peb muaj xwb.

Yog tias koj xav tau, kuv tuaj yeem hloov kho tsab xov xwm no mus rau hauv ib qho kev kawm ntxiv (nrog rau kev hais txog), ib qho kev sau luv luv 500 lo lus, lossis ntxiv cov piv txwv niaj hnub kom nws siv tau zoo dua.

Sau ib qho lus tawm tswv yim