Kev Txhais Lus ntawm Cov Ntaub Ntawv Archaeological thiab Statistical
Cov ntaub ntawv txog keeb kwm yav dhau los ua lub luag haujlwm tseem ceeb hauv kev nkag siab txog tib neeg lub neej yav dhau los. Los ntawm kev tshuaj xyuas thiab kev txhais cov ntaub ntawv txog keeb kwm yav dhau los, peb tuaj yeem tshawb pom kev nkag siab txog lub neej, kab lis kev cai, thiab kev txhim kho thev naus laus zis ntawm cov neeg thaum ub. Txawm li cas los xij, qhov teeb meem loj uas cov kws tshawb fawb txog keeb kwm yav dhau los ntsib yog yuav ua li cas nyeem thiab nkag siab cov ntaub ntawv nyuaj no. Kev suav lej, nrog nws ntau txoj kev tshuaj xyuas, muab cov cuab yeej muaj txiaj ntsig hauv cov txheej txheem no. Tsab xov xwm no yuav piav qhia txog yuav ua li cas txhais cov ntaub ntawv txog keeb kwm yav dhau los siv kev suav lej thiab vim li cas txoj hauv kev no tseem ceeb rau kev tshawb fawb txog keeb kwm yav dhau los.
Kev Sau Cov Ntaub Ntawv Txog Keeb Kwm
Cov txheej txheem ntawm kev txhais cov ntaub ntawv archaeological pib nrog kev sau cov ntaub ntawv los ntawm ntau txoj kev tshawb nrhiav. Kev tshawb nrhiav hauv thaj chaw, suav nrog kev soj ntsuam thiab kev khawb av, yog txoj hauv kev tseem ceeb rau kev tau txais cov ntaub ntawv tseem ceeb. Kev soj ntsuam yog siv los nrhiav thiab sau cov chaw uas muaj cov khoom siv archaeological. Kev khawb av, ntawm qhov tod tes, yog cov txheej txheem siv los khawb cov khoom siv thiab cov qauv los ntawm cov chaw txheeb xyuas.
Kev sau cov ntaub ntawv txog keeb kwm yav dhau los tsis tas yuav tsum tau khawb av ntau heev. Muaj ntau txoj kev tshawb fawb uas siv cov txheej txheem tsis yog kev cuam tshuam, xws li kev thaij duab satellite, lidar (Kev Tshawb Pom Lub Teeb thiab Kev Ntsuas Lub Teeb), thiab geophysics. Cov txheej txheem no tso cai rau cov kws tshawb fawb txog keeb kwm yav dhau los kom nkag siab txog cov chaw keeb kwm yav dhau los yam tsis tas yuav tsum tau khawb av puas tsuaj.
Cov Qeb Txog Cov Ntaub Ntawv Txog Keeb Kwm
Thaum cov ntaub ntawv raug sau tiav lawm, kauj ruam tom ntej yog cais thiab sau cia. Cov ntaub ntawv txog keeb kwm feem ntau muab faib ua ntau pawg, suav nrog:
1. Tej Khoom Siv: Tej yam khoom uas tib neeg ua xws li cov cuab yeej, cov khoom siv av nplaum, cov hniav nyiaj hniav kub, thiab riam phom.
2. Cov ntaub ntawv txog ib puag ncig: Cov khoom siv organic thiab ib puag ncig xws li noob, pob txha tsiaj, thiab ntoo, uas muab cov ntaub ntawv hais txog ib puag ncig thiab kev ua neej ntawm cov neeg thaum ub.
3. Cov yam ntxwv: Cov qauv loj xws li cov tsev, cov kwj dej, thiab cov kev uas tsis tuaj yeem tshem tawm yam tsis tau rhuav tshem lawv.
4. Qhov Chaw: Qhov chaw uas pom cov khoom qub, cov khoom siv hauv ib puag ncig, thiab cov yam ntxwv.
Kev Tshawb Fawb Txog Kev Txheeb Xyuas Hauv Archaeology
Kev suav lej siv rau hauv kev tshawb nrhiav txog keeb kwm yav dhau los los tshuaj xyuas cov ntaub ntawv sau los ntawm cov chaw tshawb nrhiav txog keeb kwm yav dhau los. Cov txheej txheem no suav nrog ntau txoj kev suav lej uas siv tau los nkag siab txog cov qauv thiab kev sib raug zoo hauv cov ntaub ntawv. Nov yog qee txoj kev suav lej uas siv ntau:
Cov Txheeb Xyuas Piav Qhia
Cov ntaub ntawv piav qhia yog siv los sau ua ke thiab piav qhia txog cov yam ntxwv tseem ceeb ntawm cov ntaub ntawv. Los ntawm kev siv cov ntaub ntawv piav qhia, cov kws tshawb fawb txog keeb kwm yav dhau los tuaj yeem txheeb xyuas cov qauv tseem ceeb thiab cov qauv hauv cov ntaub ntawv. Piv txwv ntawm cov lus piav qhia txog kev suav nrog cov lus qhia, cov duab kos, thiab qhov nruab nrab, nruab nrab, thiab hom ntaub ntawv los ntawm cov khoom qub uas pom ntawm ib qho chaw tshwj xeeb.
Kev Txheeb Xyuas Kev Sib Raug Zoo thiab Kev Txheeb Xyuas Kev Hloov Pauv
Kev tshuaj xyuas kev sib raug zoo thiab kev txheeb xyuas kev rov qab los siv los txheeb xyuas kev sib raug zoo ntawm cov hloov pauv hauv cov ntaub ntawv keeb kwm yav dhau los. Piv txwv li, cov kws tshawb fawb txog keeb kwm yav dhau los yuav siv kev tshuaj xyuas kev sib raug zoo los tshuaj xyuas kev sib raug zoo ntawm qhov loj ntawm cov khoom qub thiab nws qhov kev faib tawm ntawm qhov chaw. Kev rov qab los siv los kwv yees tus nqi ntawm ib qho hloov pauv raws li tus nqi ntawm lwm qhov.
Kev Ntsuas Kev Xav
Kev ntsuam xyuas cov lus xaus yog ib qho cuab yeej suav lej siv los txiav txim seb qhov kev xav txog cov ntaub ntawv keeb kwm puas tuaj yeem lees txais lossis tsis lees txais. Kev ntsuam xyuas Chi-square, t-tests, thiab ANOVA yog qee qhov kev ntsuam xyuas cov lus xaus uas siv ntau.
Kev Tshuaj Xyuas Ntau Yam
Kev tshuaj xyuas ntau yam sib txawv yog siv los tshuaj xyuas ntau yam sib txawv tib lub sijhawm. Txoj kev no muaj txiaj ntsig zoo hauv kev tshawb nrhiav txog keeb kwm vim tias cov ntaub ntawv sau tau feem ntau sib txawv thiab nyuaj. Kev tshuaj xyuas cov khoom tseem ceeb (PCA) thiab kev tshuaj xyuas pawg yog cov piv txwv ntawm cov txheej txheem tshuaj xyuas ntau yam uas tuaj yeem txheeb xyuas cov qauv thiab cov pab pawg hauv cov ntaub ntawv.
Kev Kawm Txog Cov Ntaub Ntawv: Kev Tshawb Fawb Txog Keeb Kwm thiab Kev Txheeb Xyuas ntawm Ib Lub Chaw Ua Ntej Keeb Kwm
Cia peb rov los saib seb cov ntaub ntawv suav lej siv li cas hauv kev kawm txog cov chaw keeb kwm yav dhau los. Xav txog ib qho chaw uas muaj ntau pua lub pob zeb uas muaj hnub nyoog rov qab mus rau ntau txhiab xyoo. Cov kws tshawb fawb txog keeb kwm yav dhau los ua kev tshawb fawb thiab khawb av los sau cov ntaub ntawv hais txog cov khoom no. Cov ntaub ntawv sau tau suav nrog qhov loj me, cov duab, cov khoom siv, thiab qhov chaw ntawm cov khoom.
1. Cov Txheeb Xyuas Piav Qhia: Ua ntej, cov kws tshawb fawb txog keeb kwm yav dhau los yuav siv cov txheeb xyuas piav qhia los piav qhia txog qhov xwm txheej ntawm cov khoom qub. Lawv yuav tsim cov lus qhia zaus los qhia tias muaj pes tsawg yam khoom qub tau pom hauv ntau qhov loj me thiab cov khoom siv sib txawv. Cov duab Histograms tuaj yeem siv los pom qhov kev faib tawm ntawm cov khoom qub.
2. Kev Txheeb Ze thiab Kev Tshawb Fawb Txog Kev Rov Qab Los: Tom ntej no, cov kws tshawb fawb txog keeb kwm siv kev tshawb fawb txog kev sib raug zoo los tshawb nrhiav kev sib raug zoo ntawm qhov loj ntawm cov khoom qub thiab cov khoom siv. Lawv yuav pom tias cov khoom qub loj dua feem ntau yog ua los ntawm cov pob zeb muaj zog dua. Kev rov qab los siv tau los tsim cov qauv uas kwv yees qhov loj ntawm cov khoom qub raws li cov khoom siv siv.
3. Kev Ntsuas Kev Xav: Cov kws tshawb fawb txog keeb kwm yav dhau los kuj tseem yuav xav sim cov kev xav txog kev faib tawm ntawm cov khoom qub ntawm ib qho chaw. Piv txwv li, lawv yuav xav tias cov khoom qub pob zeb feem ntau yuav pom nyob ib puag ncig cov dej. Siv kev xeem Chi-square, cov kws tshawb fawb txog keeb kwm yav dhau los tuaj yeem sim seb puas muaj kev sib raug zoo tseem ceeb ntawm qhov chaw ntawm cov khoom qub thiab lawv qhov ze rau cov dej.
4. Kev Tshuaj Xyuas Ntau Yam: Thaum kawg, cov kws tshawb fawb txog keeb kwm yav dhau los tuaj yeem siv kev tshuaj xyuas cov khoom tseem ceeb (PCA) los txheeb xyuas cov qauv zais cia hauv cov ntaub ntawv khoom qub. PCA tuaj yeem pab txo qhov ntev ntawm cov ntaub ntawv thiab txheeb xyuas cov khoom tseem ceeb uas piav qhia txog qhov sib txawv loj tshaj plaws hauv cov ntaub ntawv. Kev tshuaj xyuas pawg tuaj yeem siv los pab pawg cov khoom qub raws li cov yam ntxwv zoo sib xws, uas tuaj yeem muab kev nkag siab txog cov txheej txheem tsim khoom qub thiab kev siv yav dhau los.
Kev Txhais Lus Txog Cov Txiaj Ntsig thiab Cov Lus Xaus
Kev txhais cov ntaub ntawv suav lej hauv kev tshawb txog keeb kwm yav dhau los tsis yog hais txog cov lej thiab cov duab xwb. Nws yog ib qho tseem ceeb uas yuav tsum txuas cov txiaj ntsig ntawm kev tshuaj xyuas lej rau kev tshawb txog keeb kwm yav dhau los thiab cov ntsiab lus kab lis kev cai. Cov kws tshawb txog keeb kwm yav dhau los yuav tsum xav txog ntau yam xws li ib puag ncig, kev sib raug zoo hauv zej zog, thiab kab lis kev cai thaum txhais lawv cov kev tshawb pom.
Piv txwv li, yog tias kev tshuaj xyuas txog kev suav lej qhia txog kev sib raug zoo ntawm qhov loj ntawm cov khoom siv pob zeb thiab cov ntaub ntawv siv, cov kws tshawb fawb txog keeb kwm yav dhau los yuav tsum xav txog vim li cas cov neeg thaum ub thiaj xaiv qee cov ntaub ntawv los tsim cov khoom siv loj. Qhov no puas yog vim muaj cov ntaub ntawv, cov thev naus laus zis tsim khoom muaj, lossis lwm yam? Kev txhais lus tseem ceeb yuav tsum muaj kev nkag siab zoo txog cov kab lis kev cai uas cov khoom siv tau ua thiab siv.
Kev kaw
Kev txhais cov ntaub ntawv txog keeb kwm yav dhau los nrog kev pab los ntawm kev suav lej ua rau cov kws tshawb fawb txog keeb kwm yav dhau los nkag siab tob dua txog qhov tsis paub meej ntawm yav dhau los. Los ntawm kev siv cov txheej txheem suav lej tsim nyog, cov kws tshawb fawb txog keeb kwm yav dhau los tuaj yeem txheeb xyuas cov qauv, sim cov kev xav, thiab nkag siab zoo dua txog lub neej thiab kab lis kev cai ntawm cov neeg thaum ub. Nws tsis yog tsuas yog hais txog kev khawb cov khoom qub los ntawm lub ntiaj teb tab sis kuj yog hais txog kev rho tawm kev paub los ntawm cov ntaub ntawv.
Yog li ntawd, lub luag haujlwm ntawm kev suav lej hauv kev tshawb nrhiav txog keeb kwm yav dhau los tsis tuaj yeem raug saib tsis taus. Cov txheej txheem suav lej tsis yog tsuas yog pab rau kev tshuaj xyuas cov ntaub ntawv xwb tab sis kuj muab lub hauv paus ruaj khov rau kev txiav txim siab raws li pov thawj. Nrog kev koom tes ntau ntxiv ntawm kev tshawb nrhiav txog keeb kwm yav dhau los thiab kev suav lej, peb tuaj yeem cia siab tias yuav tau txais kev nkag siab tob dua thiab raug dua rau hauv keeb kwm tib neeg, thaum kawg ua rau peb cov kev paub txog yav dhau los nplua nuj thiab txhawb nqa yav tom ntej.