Kev Tshawb Fawb Txog Keeb Kwm hauv Latin America thiab Mayan Civilization

Kev Tshawb Fawb Txog Keeb Kwm hauv Latin America thiab Mayan Civilization

Pendahuluuan

Latin America yog ib cheeb tsam uas muaj ntau yam zais cia thiab cov cim qhia txog keeb kwm ntev ntawm cov neeg zoo yav dhau los. Ib qho ntawm cov neeg nto moo tshaj plaws yog Mayan civilization. Txawm li cas los xij, ua ntej nkag mus tob dua rau hauv Maya, nws yog ib qho tseem ceeb uas yuav tsum nkag siab txog qhov tseem ceeb ntawm kev tshawb nrhiav txog keeb kwm hauv Latin America. Lub teb chaws Latin America yog lub tsev rau ntau qhov chaw tshawb nrhiav txog keeb kwm tseem ceeb uas muab kev nkag siab txog lub neej ntawm cov zej zog prehistoric uas tau cuam tshuam rau lub ntiaj teb niaj hnub no.

Lub Luag Haujlwm ntawm Archaeology hauv Latin America

Kev kawm txog tej keeb kwm yav dhau los hauv Latin America yog ib qho kev kawm uas tsom mus rau kev nkag siab txog cov zej zog thaum ub los ntawm cov khoom seem uas lawv tau tso tseg. Cov seem no tuaj yeem yog cov khoom siv qub, cov tsev, cov ntxa, lossis txawm tias cov khoom me me, xws li cov cuab yeej siv hauv tsev. Hauv thaj chaw no, kev kawm txog tej keeb kwm yav dhau los ua lub luag haujlwm tseem ceeb hauv kev tshawb pom keeb kwm thiab muab kev nkag siab tob txog cov neeg yav dhau los uas tau ploj mus lossis hloov pauv raws sijhawm.

Kev kawm txog keeb kwm ntawm ntau haiv neeg, suav nrog Inca, Aztec, Olmec, thiab Maya, kev tshawb nrhiav txog keeb kwm ntawm cov khoom qub hauv Latin America tsis yog tsuas yog ua rau peb paub txog yav dhau los xwb tab sis kuj pab khaws cia cov cuab yeej cuab tam ntawm cov kab lis kev cai uas yog ib feem tseem ceeb ntawm lub teb chaws thiab cheeb tsam. Kev tshawb nrhiav txog keeb kwm ntawm cov khoom qub yog qhov tseem ceeb rau kev nkag siab txog kev sib raug zoo, kev nom kev tswv, thiab kev lag luam ntawm cov zej zog thaum ub tau tsim thiab lawv sib cuam tshuam li cas nrog lawv ib puag ncig thiab lwm cov zej zog.

Kev vam meej ntawm Mayan

Ib qho ntawm cov pej xeem tseem ceeb tshaj plaws uas tau pom los ntawm kev tshawb fawb txog keeb kwm hauv Latin America yog cov Maya. Paub txog lawv cov kev pab rau kev kawm txog hnub qub, kev tsim vaj tsev, kev suav lej, thiab kev sau ntawv hieroglyphic, cov Maya tau tso ib qho txiaj ntsig zoo kawg nkaus uas txuas ntxiv txhawb cov kws tshawb fawb niaj hnub no.

NYEEM  Kev txuag thiab kho dua tshiab ntawm cov khoom siv archaeological

Ib Zaj Keeb Kwm Luv Luv ntawm Mayan Civilization

Cov pej xeem Maya tau vam meej hauv thaj chaw uas tam sim no suav nrog sab qab teb Mexico, Guatemala, Belize, Honduras, thiab El Salvador. Nws tau mus txog nws qhov siab tshaj plaws ntawm 250 thiab 900 AD, feem ntau hu ua lub sijhawm Classic. Txawm li cas los xij, cov hauv paus ntawm kev vam meej Maya tuaj yeem taug qab rov qab mus rau lub sijhawm Pre-Classic, nyob ib puag ncig 2000 BC, thaum cov zej zog ua liaj ua teb pib tsim kho thiab cov chaw nyob ruaj khov tshwm sim.

Kev Kawm Txog Hnub Qub thiab Daim Ntawv Qhia Hnub

Cov Maya muaj koob npe nrov rau lawv txoj kev paub txog hnub qub zoo kawg nkaus. Lawv tau tsim ntau daim ntawv qhia hnub uas meej heev, suav nrog Haab (daim ntawv qhia hnub ci 365 hnub) thiab Tzolk'in (daim ntawv qhia hnub ua kev cai dab qhuas 260 hnub), nrog rau daim ntawv qhia hnub Calendar Wheel, uas muab ob lub tshuab ua ke los taug qab lub voj voog ntev dua. Kuj tseem muaj Daim Ntawv Qhia Hnub Ntev, siv los ntsuas lub sijhawm ntev dua ntau txhiab xyoo, thiab Daim Ntawv Qhia Hnub Baktun, uas nto moo rau kev kwv yees lub voj voog loj uas xaus rau xyoo 2012.

Cov kws tshawb fawb txog hnub qub Maya siv cov chaw saib hnub qub xws li cov ntawm Chichén Itzá thiab Uaxactún los saib xyuas kev txav mus los ntawm lub cev saum ntuj ceeb tsheej, uas muaj feem cuam tshuam nrog lawv txoj kev ntseeg thiab kev ua liaj ua teb. Lawv muaj kev paub tob txog lub voj voog ntawm lub hnub, lub hli, cov ntiaj teb, thiab cov hnub qub, uas tau cuam tshuam rau cov xwm txheej tseem ceeb thiab kev teeb tsa ntawm lawv daim ntawv qhia hnub.

Kev Kos Duab thiab Kev Tsim Vaj Tsev

Cov qauv vaj tse Mayan kuj zoo kawg nkaus, nrog rau cov pyramids loj heev, cov tuam tsev, cov tsev loj, thiab cov chaw saib hnub qub uas tsim tsis siv cov cuab yeej hlau lossis lub log. Lawv cov thev naus laus zis siv cov pob zeb limestone hauv zos, uas tau txiav los ntawm cov neeg txawj ntse ua cov blocks loj thiab cov duab puab zoo nkauj. Cov saum toj ntawm cov pyramids feem ntau tau mus txog los ntawm cov ntaiv siab uas mus rau cov tuam tsev nyob rau sab saum toj.

Cov chaw nto moo xws li Tikal, Palenque, Copán, thiab Chichén Itzá qhia txog cov qauv vaj tsev Mayan loj heev. Hauv kev kos duab, lawv nto moo rau lawv cov pob zeb carvings, murals, thiab plating ceramics. Feem ntau ntawm cov duab kos no piav qhia txog cov xwm txheej kev ntseeg, dab neeg, lub neej txhua hnub, thiab lawv cov thawj coj thiab cov vajtswv.

NYEEM  Kev tshawb nrhiav txog keeb kwm thiab kev kawm txog kev hloov pauv ib puag ncig

Kev Sau Ntawv Hieroglyphic

Cov pej xeem Maya muaj ib qho ntawm cov txheej txheem sau ntawv zoo tshaj plaws ntawm txhua lub tebchaws prehistoric. Lawv siv cov hieroglyphs los sau keeb kwm, kev kawm txog hnub qub, dab neeg, thiab kev cai dab qhuas. Cov ntawv sau no feem ntau pom ntawm cov cim tseem ceeb, codices (cov phau ntawv tais ua los ntawm tawv ntoo), thiab cov khoom siv av nplaum.

Nyob rau xyoo tas los no, muaj kev vam meej ntau heev hauv kev txhais cov ntawv Maya hieroglyphs, uas ua rau cov kws tshawb fawb txog keeb kwm yav dhau los nkag siab zoo dua txog lawv lub neej thiab kev ntseeg. Cov lus txhais no muab cov kev nkag siab tseem ceeb txog kev nom kev tswv, kev lag luam, thiab kev ntseeg ntawm Maya, nrog rau kev sib raug zoo ntawm cov nroog hauv lawv cov tes hauj lwm lag luam thiab kev sib koom tes nom tswv.

Kev Ntseeg thiab Cosmology

Cov kev ntseeg Maya muaj ntau yam kev ntseeg sib txawv thiab muaj ntau tus vajtswv uas sawv cev rau tej yam ntuj tsim thiab tej yam hauv ntiaj teb. Cov thawj coj kev ntseeg, lossis "ah kin," tau ua lub luag haujlwm tseem ceeb hauv lawv lub zej zog, feem ntau ua cov thawj coj nom tswv. Cov kev ua koob tsheej kev ntseeg feem ntau muaj kev fij rau cov vajtswv, kev ua kevcai ntshav, thiab kev seev cev uas tsim los xyuas kom muaj kev sib npaug ntawm xwm thiab lub zej zog.

Kev kawm txog lub ntiaj teb ntawm cov neeg Maya yog ib lub tswv yim sib koom ua ke uas txuas lub ntuj ceeb tsheej, lub ntiaj teb, thiab lub ntiajteb hauv av ua ib lub tswv yim thoob ntiaj teb. Cov neeg Maya ntseeg tias lub ntiaj teb yog ib lub voj voog ntawm kev tsim thiab kev puas tsuaj mus ib txhis, ib qho kev ntseeg uas pom tau hauv lawv daim ntawv qhia hnub thiab dab neeg.

Kev Ruaj Ntseg thiab Lub Caij Nplooj Ntoos Zeeg

Txawm hais tias cov Maya tau ua tiav qib siab ntawm kev vam meej, kev vam meej tau ntsib kev poob qis tsis meej nyob ib puag ncig 900 AD. Muaj ntau lub tswv yim tau muab tso tawm txog cov laj thawj ntawm qhov kev poob qis no, suav nrog kev hloov pauv huab cua, kev poob qis ntawm cov khoom siv ntuj tsim, kev ua tsov rog hauv nroog, thiab lwm yam.

Txawm li cas los xij, cov Maya tsis tau ploj mus tag. Lawv cov xeeb ntxwv tseem nyob hauv Central America thiab khaws cia ntau yam ntawm lawv cov kab lis kev cai. Kev tshawb fawb txog archaeological txuas ntxiv mus nrhiav ntau ntxiv txog Maya lub neej thiab lawv txoj kev hloov pauv rau cov teeb meem ib puag ncig.

NYEEM  Lub neej kev sib raug zoo ntawm cov tib neeg thaum ub

Kev Cuab Yeej Cuab Tam thiab Kev Tiv Thaiv

Cov chaw tshawb nrhiav txog keeb kwm ntawm Maya yog cov khoom muaj nqis ntawm kab lis kev cai uas qhia txog zaj dab neeg nplua nuj ntawm lub neej ci ntsa iab no. Txawm li cas los xij, lawv kuj ntsib kev hem thawj los ntawm kev nyiag khoom, kev txhim kho niaj hnub, thiab kev puas tsuaj ntawm ib puag ncig. Yog li ntawd, lawv txoj kev khaws cia yog qhov tseem ceeb heev. Kev koom tes thoob ntiaj teb ntawm cov kws tshawb nrhiav txog keeb kwm, tsoomfwv, thiab cov zej zog hauv zos yog qhov tsim nyog los tiv thaiv thiab txhawb nqa cov cuab yeej cuab tam Maya.

Xaus

Kev tshawb nrhiav txog tej keeb kwm ntawm thaj av Latin America tau muab kev nkag siab zoo kawg nkaus txog cov neeg uas tau tsim keeb kwm ntawm thaj av, nrog rau cov neeg Maya yog ib qho ntawm cov neeg ci ntsa iab tshaj plaws. Los ntawm kev tshuaj xyuas cov khoom qub, kev tsim vaj tsev, thiab cov ntawv sau, peb tuaj yeem nkag siab zoo dua txog lub neej, kev tsim kho tshiab, thiab cov teeb meem uas cov neeg Maya ntsib. Thaum kawg, kev tshawb nrhiav txog tej keeb kwm ntawm thaj av pab peb txaus siab rau peb cov cuab yeej cuab tam kab lis kev cai thiab kawm los ntawm yav dhau los los tsim lub neej yav tom ntej zoo dua.

Sau ib qho lus tawm tswv yim